Tuesday, 18 March 2025

ଉତ୍ତମ ମହାନ୍ତି ପୁଣି ମେଘ ସହିତ ମିଶିଗଲେ

ମୁଁ ଗତ କିଛିଦିନ ଭିତରେ ଲେଖିଥିବା ଏକ୍ସ ଡାକ୍ତି ଗୁଡ଼ିକର ସଙ୍କଳନ

ଓଡ଼ିଆ ଓଳିଆ: ବଙ୍ଗଳାକୁ ଆବିଷ୍କାର କରିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିଲା

odiaolia.blogspot.com/2025/01/blog-p

ମୁଁ ଗତ କିଛିଦିନ ଭିତରେ ଲେଖିଥିବା ଏକ୍ସ ଡାକ୍ତି ଗୁଡ଼ିକର ସଙ୍କଳନ। ପାଠକମାନଙ୍କୁ ପୁରୁଣା ପୃଷ୍ଠାଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋଡ଼ନ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ। ଏସ.ଆର.ଏ.-୧୦୨-ସି, ଶିପ୍ରା ରିଭିଏରା, ଇନ୍ଦିରାପୁରମ୍, ଗାଜିଆବାଦ-୨୦୧୦୧୪, ଉ. ପ୍ର.। ଫୋନ୍: ୯୬୫୦୦-୬୫୬୩୬ ।

ଆମ କଲେଜ ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ସଭା ସମିତିରେ ମୁଖ୍ୟ ବକ୍ତାଙ୍କ ଭାଷଣ ଶୁଣିବା ଲାଗି ଆମେ ଏଠିକି ସେଠିକି ଯାଉଥିଲୁ। ରାଜକିଶୋର ରାୟ, ହୃଦାନନ୍ଦ ରାୟ, ଗୌରୀକୁମାର ବ୍ରହ୍ମା, ଶ୍ରୀରାମ ଦାଶ, ମନ୍ମଥନାଥ ଦାସ, ଓ ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଦାସ ପ୍ରଭୃତି ବିଜ୍ଞ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଶୁଣିଥିବାର ମନେଅଛି। ତାଛଡ଼ା, ସାହିତ୍ୟ ସମାରୋହ ମାନଙ୍କରେ ବହୁ କବି ଓ ଲେଖକ କହୁଥିଲେ।

ପିଲାଦିନେ ରେଡ଼ିଓରେ ପଲ୍ଲୀସ୍ଵର ଗୀତ ବାଜୁଥିଲା ଓ କେତେକ ଗୀତ ବହୁତ ଲୋକପ୍ରିୟ ହେଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ସେଇ ଧାରାଟି ଭଜନ ସାଙ୍ଗରେ ମିଶିଗଲା। ତେଣୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଯାହା ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିଲା ନାହିଁ, ସମ୍ବଲପୁରୀ ଗୀତ ସେ ସ୍ଥାନ ପୂରଣ କଲା। ଅବଶ୍ୟ ଭୋଜପୁରୀ ଓ ପୁରୁଲିଆ ସହିତ ଏକ ଭୌଗୋଳିକ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ତଥା ନବଜାତୀୟତା ଅନ୍ୟତମ କାରଣ।

ମୋ ସବା ବଡ଼ଭାଇ ଓ ନୂଆବୁ ସଚିବାଳୟରେ ଚାକିରି କରୁଥିଲେ ଓ କଳ୍ପନା ଫ୍ଲାଟ ନିକଟରେ ଏକ ଭଡ଼ାଘରେ ରହୁଥିଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ରହି ବିଜେବି କଲେଜରେ ପଢ଼ିଲି। ପରବର୍ଷ ତାଙ୍କୁ ନଅ ନମ୍ବର ଫ୍ଲାଟରେ କ୍ବାର୍ଟର ମିଳିବାରୁ ମୁଁ ନିକଟସ୍ଥ ରିଜିଓନାଲ କଲେଜରେ ନାଆଁ ଲେଖାଇଲି। ଏଠି ଏଜୁକେସନ ବିଷୟଟି ଚାରିବର୍ଷ ଧରି କିଛି କିଛି ପଢ଼ିବାକୁ ହୋଇଥାଏ।

ରିଜିଓନାଲ କଲେଜରେ ଏଜୁକେସନ ସହ ବଟାନି ଓ ଏଗ୍ରିକଲଚର ମଧ୍ୟ ପଢ଼ିଲି। ଅଧିକାଂଶ ସହପାଠୀ ଓ ଅଧ୍ଯାପକ ଅଣଓଡ଼ିଆ। ବିରାଟ ଲାଇବ୍ରେରୀ। ବିଭିନ୍ନ ମାଗାଜିନ ପଢ଼ିବାର ଝୁଙ୍କ ବଢ଼ିଲା। ଦ୍ବିତୀୟ ବର୍ଷରୁ ହଷ୍ଟେଲରେ ରହିଲି। ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଫିଲ୍ମଦେଖା ଓ ସାଇକେଲରେ ବୁଲିଯିବା। ତାଛଡ଼ା ରବୀନ୍ଦ୍ର ମଣ୍ଡପରେ ନାଟକ ବା ନାଚ କି ଗୀତର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ।

ସକାଳେ ଆଜି ଜହ୍ନ ଆମକୁ ଲୁଚି ଦେଖୁଚି ଗୀତଟି ଶୁଣିଲି। ମାନିନୀର ତ ସବୁ ଗୀତ ଭଲ। ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା ହେଲା ଅନୁରାଧା ପୌଡ଼ୱାଲ ଆସିବା ପରେ ଦକ୍ଷିଣୀ ଗାୟିକାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ କମିଲା। ଅନୁରାଧାଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ଓଡ଼ିଆ ଓଡ଼ିଆ ପରି ଲାଗେ ଓ ତାଛଡ଼ା ତାଙ୍କର ଯେଉଁ ବିଶେଷ କ୍ଷମତା ସ୍ବରରେ ଟିକେ ସ୍ନେହ ବୋଳିବା ଲାଗି। ଆଜିକାଲିକା ଗେହ୍ଲା ସ୍ବର ବିକୃତ।

ସୂଚୀପତ୍ରକୁ ଆଭାସ ବୋଲି ଲେଖିବା ଏକ ପାଗଳାମି। ପୁଣି ଏକାଧିକ ବାର ଲେଖିବା ଆଉ ଗୋଟିଏ। ପୃଷ୍ଠା ସଙ୍ଖ୍ୟାକୁ ଏତେରୁ ଏତେ ବୋଲି ଲେଖିବା ହେଲା ତୃତୀୟ ଯାହା ଯାହାହେଉ ତୃତୀୟ ଖଣ୍ଡରେ ସୁଧାରି ଦିଆଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ କ୍ରମ ସଙ୍ଖ୍ୟା ନଥିବାଟା ଚତୁର୍ଥ। ହେଲେ ପାଠକ ବିଚରା ନାଚାର। ବାରମ୍ବାର ଗଣିବାକୁ ପଡ଼େ। ମସିହା ଲେଖିଲେ ବି ସୁବିଧା ହୁଅନ୍ତା।

ଷାଠିଏ ଦଶକର କଥାଚିତ୍ର ମାନଙ୍କରେ ଯେଉଁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ନଥିକରଣ ହୋଇଛି ତାକୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିବା ପାଇଁ ଯଥାସାଧ୍ୟ ଉଦ୍ୟମ ହେବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିଲାର ଭାଷାରେ ଯେଉଁ ରୂପାନ୍ତର ଜୀବନ୍ତ ତାହାର ମଧ୍ୟ ବିକାଶ ହେଉ। ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିତା ବା ଶତ୍ରୁତା ଦ୍ବାରା ନୁହେଁ। ସହଯୋଗ ଓ ସମନ୍ଵୟ ମାଧ୍ୟମରେ। ଆଶା ରଖିବା ଯେ ଓଡ଼ିଆ ଦିନେ ହିନ୍ଦୀର ସ୍ଥାନ ନେବ।

କିଛି ଲୋକ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ଯେ ଭାରତ ଗୋଟିଏ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଓ ସମ୍ବିଧାନ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଜ ମତବ୍ଯକ୍ତ କରିବାପାଇଁ ସ୍ବାଧୀନତା ଦେଇଛି। ତେଣୁ ଅନ୍ୟ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଅମୁକ ପନ୍ଥୀ ବା ସମୁକ ପନ୍ଥୀ କହି ଗାଳିଗୁଲଜ କରିବା ମୁର୍ଖାମିର ପରିଚୟ। ତର୍କ ଓ ଦର୍ଶନ ଭିତ୍ତିରେ ନିଜ ଆଦର୍ଶକୁ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରାଯାଇପାରେ। ସେଥିପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ସାହାସ।

ମହମ୍ମଦ ସିକନ୍ଦର ଆଲାମ ନିର୍ବିବାଦରେ ଆମର ମହମ୍ମଦ ରଫି। ତେଣୁ ପ୍ରଣବ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କୁ ମହେନ୍ଦ୍ର କପୁରଙ୍କ ସହ ତୁଳନା କରାଯାଇ ପାରିବ। ସେହିପରି ରଘୁନାଥ ପାଣିଗ୍ରାହୀ ହେଲେ ମାନ୍ନା ଦେ ଓ ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି ହେଲେ କିଶୋର କୁମାର। ବାକି ଭିକାରୀ ବଳଙ୍କୁ ସହଜରେ ଓଡ଼ିଆର ମୁକେଶ ବୋଲି କହିହେବ। ଅବଶ୍ୟ ତାନସେନ ସିଂହ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳର ରଫି ହେଲେ।

ଷାଠିଏରୁ ଅଶି ଦଶକ ମଧ୍ୟରେ ଓଡି଼ଆ କଥାଚିତ୍ରର ସଙ୍ଖ୍ୟା ବହୁତ ବେଶି ନୁହେଁ କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ସୁମଧୁର ଗୀତ ସବୁ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଛି ତାହା ଏକ ଗର୍ବର ବିଷୟ। କାରଣ ଅନ୍ୟ ଭାଷାମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକାଂଶ ଗୀତ କବିତାବୃତ୍ତି ଭଳି। ମେଲୋଡ଼ି ନାହିଁ। ତେଣୁ ବାଳକୃଷ୍ଣ, ଭୁବନେଶ୍ବର, ଶାନ୍ତନୁ, ଅକ୍ଷୟ, ରାଖାଲ, ଉପେନ୍ଦ୍ର ଓ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଆଦି ନମସ୍ଯ।

ମୋତେ ସତୁରି ବର୍ଷ ଚାଲିଛି କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଆ ହିସାବରେ ମୋର ଯେଉଁ ଗର୍ବ ଥିଲା ତାହା ଗଲା ବର୍ଷ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଛି। ଓଡ଼ିଆମାନେ ଏତେ ଶସ୍ତା ଓ ସହଜରେ ନିଜର ନିଜତ୍ବ ଓ ସ୍ବାଭିମାନକୁ ବିକି ଦେବେ ବୋଲି ମୋର ଧାରଣା ନଥିଲା। ସବୁଠାରୁ ଦୁଃଖ ଓ ଲଜ୍ଜାର ବିଷୟ ହେଲା ଶିକ୍ଷିତ ଗୋଷ୍ଠୀ ଏଥିରେ ଅଗ୍ରଣୀ ଭୂମିକା ନେଇଛନ୍ତି। ଆଶା ସେମାନେ ନିଜର ଭୁଲ ବୁଝିବେ।

ମନୋଜ ଦାସଙ୍କ ବାର ବର୍ଷ ତଳର ଭାଷଣର ଦୃଶ୍ୟବନ୍ଧ କନକ ଟିଭି ସୌଜନ୍ୟରୁ - ଅପ୍ରେଲ ୨୮, ୨୦୧୩। ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ସହ ନିଜ ସମ୍ପର୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ମନୋଜ ଦାସ।

୧୯୫୬ ମସିହାର ଭାଇ ଭାଇ କଥାଚିତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁରାତନ ଧାରାରେ ସଙ୍ଗୀତ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ୧୯୫୮ରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ମା ଛବିଟି ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଲା। ଗୋରୀ ଗୋରୀ ଗୋରୀ, ଧୀରେ ଧୀରେ ଚଳେ ରାଈ, ଯେତେ ଆଖି ଥିଲା ବାବୁ ଶୁଣ, ଓ ବେଦନା ସାଗର ତୀରେ ଆଦି ବିଭିନ୍ନ ସ୍ବାଦ ଓ ସ୍ବରର ଗୀତ ଆଧୁନିକତାର ବାର୍ତ୍ତାବହ ହେଲେ।

କଥା ପରଦାର ଦରବାରରେ ଆଜି ଅପରିଚିତା। ସବୁଠୁଁ ଭଲ ଝିନପାପା ଗୀତଟି କଥାଚିତ୍ରରେ ସ୍ଥାନ ପାଇନାହିଁ। ତା ଜାଗାରେ ନିର୍ମଳା ମିଶ୍ର ଗାଇଥିବା କୁହୁ କୁହୁ ଗାଇଯାଏ ବନ କୋଇଲି ଗୀତଟି ମୁଁ କେବେ ଶୁଣିନାହିଁ। ରେକର୍ଡ଼ରେ ନାହିଁ କିନ୍ତୁ ଛବିରେ ଅଛି। ବହୁତ ବଡ଼ ବଡ଼ ନାଁକୁ ନେଇ ନିର୍ମିତ ଅଥଚ ପରିଣାମ ବିଧିର ବିଧାନ। ପୂର୍ବର ଅନୁରାଗ ସହ ତୁଳନୀୟ।

ମା (୧୯୫୮) ଠାରୁ ଘର ବାହୁଡ଼ା (୧୯୭୩) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂସାର, ମାଂସର ବିଳାପ, ଓ ଭାଗ୍ଯ ଡବିଂକୁ ନେଇ ମୋଟ ତିରିଶଟି ଛବି। ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ତଥା ସଙ୍ଗୀତର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯୁଗ। ମୁଖ୍ୟତଃ ଚାରିଜଣ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ। ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାଶ, ଭୁବନେଶ୍ବର ମିଶ୍ର, ଶାନ୍ତନୁ ମହାପାତ୍ର, ଓ ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି। ଲେଖା ଓ ସ୍ବରରେ ବଙ୍ଗଳା ଭାଷାର ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବ।

ମେଲୋଡ଼ିରେ କୋଉଠି ଟିକେ ଖଇଚା ରହିଗଲା କେଜାଣି ଇଲା ବସୁ (ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ)ଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ମା କଥାଚିତ୍ରର ଚାରୋଟିଯାକ ଗୀତ ଲୋକପ୍ରିୟ ନୁହଁନ୍ତି। ଦୁଇଟି ଗୀତ ପୁଣି ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ। ନାୟିକାଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ମୁଁ ଯେ ଭାସେ ସପନେ ଗୀତଟି ସବୁଠାରୁ ବେଶି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବା କଥା କିନ୍ତୁ ଆଜି ଆକାଶେ, କେତେ ଯେ ଫୁଲ, ବା ଏଇ ଲଗନେ ବହୁ ଉପରେ।

କେବଳ ମା କଥାଚିତ୍ରର ମୁଁ ଯେ ଭାସେ ସପନେ ନୁହେଁ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯୁଗର ଆହୁରି ଅନେକ ଗୀତ ଶ୍ରୋତାମାନଙ୍କର ଉପଯୁକ୍ତ ଆଦର ପାଇପାରି ନାହାନ୍ତି। ଉଦାହରଣ ସ୍ବରୂପ, ଦସ୍ୟୁ ରତ୍ନାକରର ମାୟାଘେରା ମଧୁବନେ, ଅମଡ଼ାବାଟର ମୋ ମନ ନାଚେ, ନବଜନ୍ମର ଏ ଦିନ ସୁନ୍ଦର, ଓ ଅଭିନେତ୍ରୀର ଜାଣେ ଜାଣେ ମୋ ରାଧିକା। ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳର ଗୀତ ଅପେକ୍ଷା ଏସବୁ ଉଚ୍ଚରେ।

କଥାଚିତ୍ରକୁ ଦ୍ବିତୀୟ ଥର ଦେଖିବା ପ୍ରାୟ କେବେ ସମ୍ଭବ ହୁଏନାହିଁ। କିମ୍ବା ଯିଏ ଦେଖିନାହିଁ ତା ପାଇଁ ନାମଟିଏ ମାତ୍ର। କିନ୍ତୁ ଗୀତର ଦୃଶ୍ୟବନ୍ଧରେ ନାୟକ ନାୟିକା ମାନଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ତେଣୁ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଚିତ୍ରାୟିତ କିଛି ଲୋକପ୍ରିୟ ଗୀତର ସୂଚନା ଦିଆଗଲେ ଲେଖାଟି ଆହୁରି ଉପାଦେୟ ହେବ। ତାଛଡ଼ା ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ଓଡ଼ିଆବି ରହୁ।

ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାଶ ଓ ଭୁବନେଶ୍ଵର ମିଶ୍ର ପ୍ରଥମ କରି ଏକାଠି ଭୁବନ କିଶନ ନାମରେ କେଦାର ଗୌରୀ କଥାଚିତ୍ରରେ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଲେ ୧୯୫୪ ମସିହାରେ। କେବଳ ବୀଣା ଦେବୀ ବୋଲିଥିବା ଜୀବନ ଯାଏ ଜଳି ଗୀତଟିରେ ସାମାନ୍ୟ ଆଧୁନିକତାର ସ୍ପର୍ଶ ରହିଛି ବୋଲି ଜଣାପଡ଼େ। ସେହି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହାର ଏକ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥାନ ରହିଛି।

m.youtube.com/watch?v=-NK_hd…

କେଦାର ଗୌରୀର ଦୁଇବର୍ଷ ପରେ, ୧୯୫୬ ମସିହାର ଭାଇ ଭାଇ କଥାଚିତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଭୁବନ କିଶନ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ଆଧୁନିକ ଯୁଗକୁ ଜନ୍ମ ଦେବାର ଗୌରବ ଅର୍ଜନ କଲା ୧୯୫୮ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ମା। ଭୁବନେଶ୍ବର ମିଶ୍ରଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ମୁଁ ଯେ ଭାସେ ସପନେ ଗୀତଟିର ଦୃଶ୍ୟବନ୍ଧ ବେଶ ଉପଭୋଗ୍ୟ।

ମା କଥାଚିତ୍ରର ଅନ୍ୟ ଏକ ବିଶେଷତ୍ବ ହେଲା ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି ଓ ପ୍ରଣବ ପଟ୍ଟନାୟକ ପ୍ରଥମ କରି ସିନେମା ଗୀତ ବୋଲିଲେ। ମୋଟ ଆଠଟିରୁ ଅକ୍ଷୟଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ଓ ପ୍ରଣବଙ୍କ ଗୋଟିଏ। ବେଦନା ସାଗର ତୀରେ ଗୀତଟି ଯୋଗୁ ବୋଧହୁଏ ପ୍ରଣବଙ୍କ ସହ କରୁଣ ଓ ଦର୍ଶନ ଭାବ ଜୋଡ଼ି ହୋଇଗଲା। ସ୍ତ୍ରୀ କଥାଚିତ୍ରର ବିତିଯାଏ ରେ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୂପ।

ମା କଥାଚିତ୍ରର ନୂଆ ନାଗର ହରବର କରନା ଗୀତଟିକୁ ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି ବୋଲିଛନ୍ତି ବୋଲି ବହୁତ କମ ଲୋକ ଜାଣନ୍ତି। କାରଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀ କଥାଚିତ୍ରର ଏକ ଅନୁରୂପ ଗୀତ ଶୁଆ ଥଣ୍ଟ ନାଲି ନାଲି ସାରଦା ପ୍ରସନ୍ନ ନାୟକଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ଯେଉଁଥିରେ ଉର୍ବଶୀ ଯୋଶୀଙ୍କ ନୃତ୍ୟ ରହିଛି। ମା'ରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରିୟା ମହାପାତ୍ର ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି।

ଝୁମ ଝୁମ ଝୁମ ଝୁମ ବାଜେରେ ନୂପୁର ଗୀତରେ ଆଉ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ସହ ନୃତ୍ୟ ପରିବେଷଣ କରିଛନ୍ତି ଗ୍ଲୋରିଆ ମହାନ୍ତି (ରାଉତ)। ଏକ ରକମର ଆଇଟମ ନମ୍ବର ସେତେବେଳର। ସେଇଥିପାଇଁ ତ ମା ଆଧୁନିକ। କା କଥାଚିତ୍ରର ସେମିତି ଏକ କ୍ଷଣରେ ସଞ୍ଜୁକ୍ତା ପାଣିଗ୍ରାହୀ (ମିଶ୍ର)ଙ୍କ ନୃତ୍ୟ ଅଛି ମଧୁର ଏ ଚାନ୍ଦ ରାତି ଗୀତର ମଧୁର ଛନ୍ଦରେ।

ଏଠି ମୁଁ ଦେଖୁଛି। ଶିମିଳି ଫୁଲକୁ ନେଇ ବଙ୍ଗଳାରେ କେତେକ ଗୀତ ରହିଛି କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଆରେ ଶୁଣିଲା ଭଳିଆ ମନେପଡୁ଼ନି। ଓଡ଼ିଆରେ ଶିମିଳି କହିଲେ ... ଘଷିବା ଢଗଟି ମନେପଡ଼େ!

ମା କଥାଚିତ୍ରରେ ଭୁବନେଶ୍ବର ମିଶ୍ର ପ୍ରଥମ କରି ଏକକ ଭାବରେ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଲେ ଓ ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି ପାଞ୍ଚଟି ଗୀତରେ କଣ୍ଠଦାନ କରି ନିଜର ଦୃଢ଼ ମୂଳଦୁଆ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଗୋରୀ ଗୋରୀ ଗୋରୀ ଗୀତଟି ସେ ନିଜେ ଲେଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ। କହିବା ବାହୁଲ୍ୟ ଯେ, ଗୀତଟି ବିପୁଳ ଲୋକପ୍ରିୟତା ହାସଲ କରିଥିଲା।

ମା କଥାଚିତ୍ରର ବେଦନା ଓ ଉଦାସୀ ଗୀତଟି ପ୍ରଣବ ପଟ୍ଟନାୟକ ବୋଲିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଆଉ ଏକ ବିଷାଦାତ୍ମକ ଗୀତ ମଧ୍ୟ ଥିଲା। କବିଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଟ୍ରେଡ଼ମାର୍କ ଭାଷା ଓ ଭାବ ଆଉ ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ଉଦାତ୍ତ କଣ୍ଠ। ରୀତି ଯୁଗର ସମସ୍ତ ରଚନାବଳୀକୁ ପଛରେ ପକାଇ ଦେଇ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ତଥା ସଙ୍ଗୀତର ନୂତନ କୋଣାର୍କ।

ପ୍ରଥମ କରି ସିନେମାରେ ଗୀତ ବୋଲିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି ଓଡ଼ିଆର ନବମ କଥାଚିତ୍ର ମା'ର ବିଭିନ୍ନ ଧରଣର ପାଞ୍ଚଟି ଗୀତରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିବା ଏକ ଐତିହାସିକ ଘଟଣା। ଯେତେ ଆଖି ଥିଲା...ଆଖିର ଅଞ୍ଜନ ନାମକ ହାସ୍ୟରସାତ୍ମକ ଗୀତଟି ଗାଇବା ପରେ ଭବିଷ୍ୟତରେ ସେହିପରି ଗୀତ ବୋଲିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ରାସ୍ତା ଖୋଲିଯାଇଥିଲା।

ମା କଥାଚିତ୍ରର ପ୍ରଥମ ଗୀତ ଆରେ ନାଉରୀ ଭାଇର ଦୃଶ୍ୟବନ୍ଧ ନାହିଁ। ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି ଓ ଇଲା ବସୁ (ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ)ଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ଏହି ଗୀତର ଅନ୍ତରାରେ ଆଜିର ଅମୃତ ବେଳା ଆସିବନି କଲେ ହେଳା ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ଭୁବନେଶ୍ବର ମିଶ୍ରଙ୍କ ସଫଳ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଆଗାମୀ ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ନିମନ୍ତେ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ହୋଇଥିଲା। ପ୍ରଣୟ ଗୀତଟିଏର ଅଭାବ ରହିଗଲା।

୧୯୫୮ ସାଲରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ମା କଥାଚିତ୍ର ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କଲାବେଳେ ଏକଥା ମନେ ରଖିବାକୁ ହେବ ଯେ ତା ପୂର୍ବରୁ ମାତ୍ର ଆଠଟି ଛବି ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା। ସେଥିରୁ ଅଧା ପୁଣି ଦେଢ଼ଗୋଡି଼ଆ। ତଥାପି ଏହାର ସଙ୍ଗୀତ ପାରମ୍ପରିକତାକୁ ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାନ କରି ଯେଉଁ ନୂତନ ଆନ୍ଦୋଳନ ସୃଷ୍ଟି କଲା ତାର ସୁଫଳ ଆଜି ବି ଅଛି।

gourparbati.com/movie_maa.php

ଆରତୀ ମୁଖୋପାଧ୍ୟାୟ ଓଡ଼ିଆରେ ବି କିଛି ଅବିସ୍ମରଣୀୟ ଗୀତ ବୋଲିଛନ୍ତି। ଯଦି ପ୍ରଣବ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ଏକ ଯୁଗଳ ଗୀତ ରେକର୍ଡ଼ ହୋଇ ପାରନ୍ତା ତାହାହେଲେ କେତେବଡ଼ ଚମତ୍କାର କଥା ହୁଅନ୍ତା।

ଝଡ଼ ବର୍ଷା ପରେ ବାହାରର ଦୃଶ୍ୟ। ଅଦୂରରେ ଶିମିଳି ଓ ହୁଗୁଳି। ଆତପୁର, ଭାଟପାଡ଼ା, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ।

ମା ପରବର୍ଷ ଆସିଲା ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା, ୧୯୫୯ ମସିହାରେ। ନଚିକେତା ଘୋଷଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ମୋଟ ଛଅଟି ଗୀତ। ସବୁ ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ସୁନ୍ଦର। ପାରମ୍ପରିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ହେଲେହେଁ ଆଧୁନିକ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରେ। ତେବେ, ବୀଣାପାଣି ପତିଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ଆକାଶରେ କେତେ ତାରକା ଝଲକେ ଗୀତଟିର ଏକ ଭିନ୍ନ ଆବେଦନ ଅଛି।

m.youtube.com/watch?v=ERqc2U…

ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା ସହ ପଚାଶ ଦଶକ ଶେଷ ହେଲା ଓ ଓଡ଼ିଆରେ ପ୍ରଥମ ଦଶଟି କଥାଚିତ୍ରର ଗଣତି ମଧ୍ୟ ଶେଷ ହେଲା ଯାହା ଭିତରୁ ଛଅଟିର ଅସ୍ତିତ୍ବ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯାହାହେଉ, ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ବଞ୍ଚି ରହିଛି। ଏହି ସମୟରେ, ଆକାଶବାଣୀ କଲିକତା ଓ କଟକ ଦ୍ଵାରା ଅନେକ ରକମର ଗୀତ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ସହ, ରେକର୍ଡ଼ ଯୋଗେ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଗୀତ ବଜାରକୁ ଆସୁଛି।

୧୯୫୬ ମସିହାରେ ମୋର ଜନ୍ମ ଓ ଗାଆଁ ସ୍କୁଲରେ ମୁଁ ପାଠ ପଢି଼ଛି। ତେଣୁ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ରର ଇତିହାସ ସହିତ ମୋ ଜୀବନ ବି ଅଗ୍ରସର କରିଛି। ପରିମାଣ କମ ଥିବା କାରଣରୁ ସେ ସମୟର ସ୍ମୃତି ସବୁ ଆଜି ଅତି ମୂଲ୍ଯବାନ। ତାଛଡ଼ା ଯାହା ମୋ ପାଖରେ ଅଛି ତାହା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଖରେ ନାହିଁ। ବିଗତ କୋଡ଼ିଏ ବର୍ଷ ଭିତରେ ମୁଁ କିଛି ଅନଲାଇନ ସାମଗ୍ରୀ ବାଣ୍ଟିଛି।

ଓଡ଼ିଆ ସଙ୍ଗୀତ କହିଲେ କେବଳ ଓଡ଼ିଶୀ ବା ଭଜନକୁ ନବୁଝାଉ। ଓଡ଼ିଆ ଗୀତ ଉପରେ ଲେଖା ଲେଖି ପ୍ରାୟ ନାହିଁ। ସିନେମା ଗୀତ ଉପରେ ତ ଆଦୌ ନାହିଁ କହିଲେ ଚଳେ। କିନ୍ତୁ, ସତୁରି ବର୍ଷ ବୟସରେ ମୁଁ ଯଦି ଆଗ୍ରହ ରଖୁଛି, ତେବେ ତା ଭିତରେ ନିଶ୍ଚିତ ମୂଲ୍ୟ ରହିଛି। ବୟସ ବଢ଼ିବା ସାଙ୍ଗେ ସାଙ୍ଗେ ହୁଏତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ରସବୋଧକୁ ଆବିଷ୍କାର କରିବ।

ସାହିତ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତି ଭିତରେ ତ ଅନେକ ଜିନିଷ ଆସିବ, ଏବଂ ହେତୁ ହେବା ପରଠାରୁ ସେ ସବୁ ପଛରେ ଗୋଡ଼ାଇବା ଜୀବନର ଏକ ପ୍ରଧାନ କାମ। ତେବେ ଜଣେ କାହାଦ୍ୱାରା କେତେ ଉପକୃତ ହୋଇପାରିବ ତାହା ସ୍ଥାନ-କାଳ-ପାତ୍ର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଗୀତଗୁଡ଼ିକର ଉପାଦେୟତା ସେହି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସବୁଠାରୁ ବେଶି। ଷାଠିଏ ଦଶକ ପୂର୍ବରୁ କିମ୍ବା ପରେ ସେହିପରି ଗୀତ ନାହିଁ।

ମୁଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରତିଦିନ ଓଡ଼ିଆ, ଇଙ୍ଗ୍ରାଜୀ, ହିନ୍ଦୀ, ଓ ବଙ୍ଗଳା ଭାଷା ବ୍ୟବହାର କରୁଛି। ବେଳେ ବେଳେ ସଂସ୍କୃତ ମଧ୍ୟ ଦରକାର ହେଉଛି। ତାଛଡ଼ା ଭୋଜପୁରୀ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଓ ଗୀତ ବି ଶୁଣିବାକୁ ମିଳୁଛି। ଦିଲ୍ଲୀରେ ରହିବା ଫଳରେ, ପଞ୍ଜାବୀ, ହରିଆନୀ, ଗଢ଼ଓ୍ବାଲି, ଓ କୁମାୟୁନୀ ସହ ସାମାନ୍ୟ ପରିଚୟ ଅଛି। ସମ୍ବଲପୁରୀ ଓ ଉର୍ଦ୍ଦୁ ତ ଧରାବନ୍ଧା।

ପୁରାତନ କାଳରେ ରାଜାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ ଜୟ କରୁଥିଲେ ଓ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ବିଭୂତି ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କର ଚପଳ ଛନ୍ଦା ଉପନ୍ୟାସରେ ଢେଙ୍କାନାଳ ରାଜାଙ୍କ ଦୌରାତ୍ମ୍ଯ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଛି। ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ଯାହାହେଉ ଢେଙ୍କାନାଳ ରାଜା ଦୁଇ ତିନୋଟି କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ମାଣ କରି ସ୍ବାଧୀନତା ପରେ ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କଲେ।

କଥା ପରଦାର ଦରବାରରେ ଆଜି ପୂନର୍ବାର ନାଗଫାସ। କେତେ ନୂଆ ଇତିହାସ ରଚିଥିବା ସେହି ଅତ୍ଯାଧୁନିକ ତଥା ଅଭୂତପୂର୍ବ କଥାଚିତ୍ର। ଯାଯାବର ଓ ନାଗଫାସ ଏକ ରକମର ଟ୍ବିନ ଟାଓ୍ବାର୍ସ। କିନ୍ତୁ ଗୀତ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦେଖିଲେ କିଏ କାହାର ଓ ସ୍ତ୍ରୀ କାହିଁ ଉପରେ। ନାଗଫାସ ପୂର୍ବରୁ ଅମର ପ୍ରେମ ଓ ମୁକ୍ତିରେ ଟିକେ ଭିନ୍ନ ଧରଣର କାହାଣୀ ଥିବା କଥା ମନେପଡ଼ୁଛି।

ରୋଲ୍ସ ୨-୮ କଥାଚିତ୍ରର ପ୍ରଯୋଜକ ରତିକାନ୍ତ ପାଢ଼ୀ ନିଜ ସହପାଠିନୀଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ଛବିର ନାମକରଣ କରିଥିଲେ। କେଦାର ଗୌରୀ କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ମାଣ ଅବସରରେ ନାୟିକା ବୀଣାଙ୍କ ସହ ନିତାଇ ପାଲିତ ନିକଟତର ହୋଇଥିଲେ। ସେହିପରି, ଭାଇ ଭାଇ ଓ ମା କଥାଚିତ୍ରରେ ଏକାଠି ଅଭିନୟ କଲାପରେ ଗୌର ଘୋଷ ଓ ଚପଳା ନାୟକ ବିବାହ କରିଥିଲେ।

ରାଜନୈତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦଳତ୍ୟାଗ ଏକ ସାଧାରଣ ବ୍ଯାପାର କିନ୍ତୁ କଳା ଓ ସଂସ୍କୃତି ପରିଦୃଶ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଘଟଣା ବିରଳ ନୁହେଁ। କବିଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଓଡ଼ିଶା ଥିଏଟର୍ସ ଏହିପରି ଏକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲା ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ରର ଇତିହାସ ସହିତ ଜଡ଼ିତ। ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ଆଗରୁ ଲଳିତା ମୁକ୍ତିଲାଭ କଲା।

ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଓଡ଼ିଆ ଭର୍ଚୁଆଲ ଏକାଡ଼େମୀ @OdiaVAcademy ଇତିମଧ୍ୟରେ ଅନେକ କିଛି ଅନଲାଇନ ସାମଗ୍ରୀ ବଣ୍ଟନ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର କୌଣସି ସୀମା ନାହିଁ ଏବଂ ଏହି ବେଗରେ ଅଗ୍ରଗତି ହେଲେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତି ପାଇଁ ଏକ ବିରାଟ ପଦକ୍ଷେପ ହେବ। ଆର୍କାଇଭ୍ସଙ୍କ ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ବି ଉପାଦେୟ।

ova.gov.in/de/Index

ମୋର ଜଣେ ମିତ୍ର ଶ୍ରୀ ମିତ୍ର ଅନେକ ଦିନରୁ ଶଯ୍ୟାଶାୟୀ ଓ ତାଙ୍କର ସ୍ମୃତି ନାହିଁ। ବାଚାଳତା ବ୍ଯତୀତ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟର ଏ ଏକ ଅଭିଶାପ। ଅବଶ୍ୟ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ସ୍ମୃତି କଛି କିଛି ଊଣା ହେଉଥାଏ କିନ୍ତୁ ପିଲାଦିନ କଥା ବେଶି ମନେରୁହେ ବୋଲି ମନସ୍ତତ୍ତ୍ବ କୁହେ। ତେଣୁ ଲେଖିବାର ଗୋଟାଏ ବହୁତ ବଡ଼ ଉପଯୋଗୀତା ରହିଛି। ଭାବନାକୁ ଜଞ୍ଜିରରେ ବାନ୍ଧିବା।

ଏହି ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ଉପରୁ ଭରସା ଧିରେ ଧିରେ ତୁଟୁ ଥିବାରୁ, ମୁଁ ନୀଳ ଆକାଶରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ବସା ବାନ୍ଧିଛି। ଏଠାରେ ମୋର ଉଭୟ ତେଣ୍ଡାର ଡାକ୍ତି ଗୁଡ଼ିକ ଛଡ଼ା ମୋର ଭ୍ରମଣର ପ୍ରମାଣ ସ୍ବରୂପ ସଙ୍ଗ୍ରୁହିତ ଫଟଗୁଡି଼କ ସେଠାରେ ମୁଁ ଉତ୍ତୋଳିତ କରୁଛି। ଦେଖିବେ। ଓଡ଼ିଆରେ ଲେଖିବା ବେଳେ ଶ୍ଯାମାନୁଜ ବାବୁ ପ୍ରାୟ ମନେପଡ଼ନ୍ତି।

bsky.app/profile/savitr…

ବାଦବୁଦିଆରେ ଲଳିତା ଆଗ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରି ଓଡ଼ିଆ ସିନେମା ଇତିହାସରେ ଦ୍ବିତୀୟ କଥାଚିତ୍ରର ଗୌରବ ପାଇଲା ସିନା, ହେଲେ ସୀତା ବିବାହ ସଦୃଶ ନିର୍ମାଣ ପଦ୍ଧତି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ମର୍ଯ୍ଯାଦା ହାସଲ କରିପାରିଲା ନାହିଁ। ତେଣୁ ୧୯୫୦ର ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥକୁ ଯଥାର୍ଥରେ ପ୍ରଥମ ଛବି ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରେ।

ପିଲାଦିନେ ଗୀତ ମିଲନ କେ ଗାତେ ରହେଙ୍ଗେ ଶୁଣି ମୁଁ ବହୁତ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାବୁଥିଲି ଏମାନେ ଗାତରେ କାହିଁକି ରହିବେ? ରେଡ଼ିଓରୁ ବହୁତ ଗୀତ ଶୁଣୁଥିଲି କିନ୍ତୁ ବୁଝି ହେଉନଥିଲା କି ମୂଳ ଧାଡ଼ି ମନେ ରହୁନଥିଲା। ସତୁରି ବର୍ଷର ହିସାବ କିତାବ କଲାବେଳେ ସେହି ଗୀତଗୁଡ଼ିକର ସ୍ମୃତି ଗୋଟାଏ ବିରାଟ ଅର୍ଜନ ପରି ଲାଗୁଛି ଯାହାକୁ ଖୋଜି ଶୁଣି ହେଉଛି।

୧୯୩୬ ସୀତା ବିବାହ ରାଧାରମଣ ରାୟ

୧୯୪୯ ଲଳିତା ଗୌର ଗୋସ୍ବାମୀ ଓ ସୁରେନ ପାଲ

୧୯୫୦ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ରଣଜିତ ରାୟ ଓ ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାଶ

" ରୋଲ୍ସ ୨-୮ ଗୌର ଗୋସ୍ବାମୀ ଓ ସୁରେନ ପାଲ

୧୯୫୧ ସପ୍ତଶଯ୍ୟା ଉଦୟନାଥ ସାହୁ

୧୯୫୩ ଆମରି ଗାଁ ଝୁଅ ବୈଦ୍ୟନାଥ ରାୟ

୧୯୫୪ କେଦାର ଗୌରୀ ଭୁବନ କିଶନ

୧୯୫୬ ଭାଇ ଭାଇ "

୧୯୫୮ ମା ଭୁବନେଶ୍ବର ମିଶ୍ର

୧୯୫୯ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା ନଚିକେତା ଘୋଷ

୧୯୬୦ ଶ୍ରୀଲୋକନାଥ ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାଶ

" ପରିଣାମ ଶ୍ରୀକୁମାର

୧୯୬୧ ଜୟଦେବ ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାଶ

୧୯୬୨ ଶ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ପତିତପାବନ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟ

" ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାଶ

" ନୂଆବୋଉ "

" ଦସ୍ୟୁ ରତ୍ନାକର "

" ସୂର୍ଯ୍ୟମୁଖୀ ଶାନ୍ତନୁ ମହାପାତ୍ର

୧୯୬୩ ମାଣିକ ଯୋଡ଼ି ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାଶ

" ନାରୀ କାଳୀଚରଣ ଉଦୟନାଥ

୧୯୬୪ ଜୀବନ ସାଥୀ ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାଶ

" ଅମଡ଼ାବାଟ "

" ସାଧନା "

୧୯୬୫ ନବଜନ୍ମ ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାଶ

" ଅଭିନେତ୍ରୀ " 

" ମଲାଜହ୍ନ ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି

୧୯୬୬ କା - ଶ୍ରୀକୁମାର

୧୯୬୭ ଭାଇ ଭାଉଜ ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାଶ

" ମାଟିର ମଣିଷ ଶ୍ରୀକୁମାର

୧୯୬୮ ଅରୁନ୍ଧତୀ ଶାନ୍ତନୁ ମହାପାତ୍ର

" କିଏ କାହାର ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି

୧୯୬୯ ସ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀକୁମାର

" ବନ୍ଧନ "

୧୯୭୦ ଅଦିନ ମେଘ ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାଶ

୧୯୭୨ ଘର ବାହୁଡ଼ା ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି

୧୯୭୩

ଧରିତ୍ରୀ ଉପେନ୍ଦ୍ର କୁମାର

ଘର ସଂସାର ଭି. ବାଲସରା ଓ ରାଖାଲ ମହାନ୍ତି

ସଂସାର ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି

୧୯୭୪

କନକଲତା ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାଶ

ମନ ଆକାଶ ଉପେନ୍ଦ୍ର କୁମାର

୧୯୭୫

ମମତା ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କର

ଯାଯାବର ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି

୧୯୭୬

ସମୟ ଭୁବନ ହରି

ବତିଘର ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କର

କୃଷ୍ଣ ସୁଦାମା ଶ୍ରୀକୁମାର

ଗପ ହେଲେ ବି ସତ ଭୁବନ ହରି

ସିନ୍ଦୂର ବିନ୍ଦୁ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କର

ଶେଷ ଶ୍ରାବଣ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କର

୧୯୭୭

ଅମର ପ୍ରେମ ରାଖାଲ ମହାନ୍ତି

ମୁକ୍ତି ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କର

ଅନୁତାପ ଜଲାଲ ଆଦେନୀ

ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତି ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କର

ଅଭିମାନ ରାଧାକୃଷ୍ଣ ଓ ସରୋଜ

ପୁନର୍ମିଳନ ଉପେନ୍ଦ୍ର କୁମାର

ଏ ନୁହେଁ କାହାଣୀ ଉପେନ୍ଦ୍ର କୁମାର

ରକ୍ତ ଗୋଲାପ ଧନଞ୍ଜୟ ଶତପଥୀ

ନାଗଫାସ ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି

୧୯୭୮

ସୁନା ସଂସାର ଅରୂପ ସ୍ବରୂପ

ପ୍ରିୟତମା ଶାନ୍ତନୁ ମହାପାତ୍ର

ତଅପୋଇ ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି

ଚିଲିକାତୀରେ ଶାନ୍ତନୁ ମହାପାତ୍ର

୧୯୭୮... 

ସମର୍ପଣ ଉପେନ୍ଦ୍ର କୁମାର

ପିପାସା "

କୁଳ ଚନ୍ଦ୍ରମା "

ସାକ୍ଷୀ ଗୋପୀନାଥ ବାସୁଦେବ ରଥ

ଝିଲି ମିଲି ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି

ପତିପତ୍ନୀ ରମେଶ ନାଇଡ଼ୁ

ସତୀ ଅନସୂୟା ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କର

ପରିବାର ଉପେନ୍ଦ୍ର କୁମାର

ଶଙ୍ଖ ମହୁରୀ ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାଶ

ଜନ୍ମଦାତା ଉପେନ୍ଦ୍ର କୁମାର

କବିସମ୍ରାଟ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ "

୧୯୭୯

ଗୌରୀ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କର

ବଳିଦାନ "

ସଉତୁଣୀ ବାସୁଦେବ ରଥ

୧୯୭୯...

ନିଝୁମ ରାତିର ସାଥୀ ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି

ସମର ସଲିମ ସାଇମନ ମୁସୀର

ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି

ନୀଳମାଧବ ନିର୍ମଳ କୁମାର

ମଥୁରା ବିଜୟ ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାଶ

ଚିହ୍ନା ଅଚିହ୍ନା ବାସୁଦେବ ରଥ

୧୯୮୦

ଅନୁରାଗ ଭୁବନ ହରି

ବାଟ ଅବାଟ "

ତ୍ରିନାଥ ମେଳା ରାଖାଲ ମହାନ୍ତି

ରାମାୟଣ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କର

ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷା ଶାନ୍ତନୁ ମହାପାତ୍ର

ମେଘମୁକ୍ତି "

ଅନୁରାଧା ବାସୁଦେବ ରଥ

ଜୟ ମା ମଙ୍ଗଳା "

ଅଭିମାନରେ କେମିତି ଭସା ମେଘ ହୋଇ ଉତ୍ତମ ମହାନ୍ତି ନାଚି ନାଚି ଆସିଲେ ମୋର ଏବେବି ସ୍ପଷ୍ଟ ମନେଅଛି। ଆଜି ସେ ପୁଣି ମେଘ ସହିତ ମିଶିଗଲେ। ଥରେ ଟ୍ରେନରୁ ଓହ୍ଲାଇଲା ବେଳକୁ ଚେନ୍ନାଇ ଷ୍ଟେସନରେ ଦେଖା ହୋଇଥିଲା ଓ ମୋ ଛୋଟ ଝିଅ ସହିତ ହାତ ମିଳାଇଥିଲେ। ସେହି ପ୍ରଥମ ଓ ଶେଷ ଦେଖା। ତାଙ୍କର ଅଗଣିତ ପ୍ରଶଂସକ ଆଜି ଦୁଃଖରେ ମ୍ରିୟମାଣ। ବିଦାୟ ଉତ୍ତମ!

ଜୀବନରେ ବିଭିନ୍ନ ଜିନିଷର ସମାଧାନ ଖୋଜିବା ଏକ ସାଧାରଣ ବ୍ଯାପାର କିନ୍ତୁ ସବୁବେଳେ ସବୁକିଛି ସମ୍ଭବ ହୋଇନଥାଏ। ମଣିଷ ଚାହିଁବା ଓ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ପରେ ବି ଫଳାଫଳ ଭିନ୍ନ ହେବାର ଉଦାହରଣ ଅନେକ। ତାର କାରଣ ହେଲା ବିବର୍ତ୍ତନ। ପୃଥିବୀ ଦୁଇ ଧାରାରେ ଘୁରିବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ପ୍ରତି ମୂହୁର୍ତ୍ତରେ ବିବର୍ତ୍ତିତ ହେଉଛି। ତା ବିଷୟରେ ସଚେତନତା ଲୋଡ଼ା।

ମୋର ସତୁରି ବର୍ଷର ଜୀବନ କାଳ ମଧ୍ୟରେ ଓଡି଼ଆ ବା ଓଡ଼ିଶା କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଦିଗରେ ବି ସର୍ବଭାରତୀୟ ସ୍ତରରେ ଗୌରବ ଅର୍ଜନ କରିପାରିଲା ନାହିଁ। ଯାହା ସମୟର ଖେଳ ତାକୁ କବେ ଏଡ଼ାଇ ଦିଆଯାଇ ନ ପାରେ। କିନ୍ତୁ ବହୁ ଲୋକଙ୍କୁ ଜଣା ନାହିଁ ଯେ ଶ୍ରୀମା ଶ୍ରୀଅରବିନ୍ଦଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ପ୍ରଚାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ଥାନ ସବୁଠାରୁ ଉପରେ। ଏହା ବଡ଼ ସୌଭାଗ୍ୟ।

ଦିଲ୍ଲୀରେ ପାଳଙ୍ଗଶାଗ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ମିଳେ। କିନ୍ତୁ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଖଡ଼ା ପରି ପାଳଙ୍ଗର ଲମ୍ବା ଲମ୍ବା ଗଛର କାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଶାଗ ସହିତ ତରକାରି ହୁଏ। ସଜନା ଛୁଇଁ, କଖାରୁ ଡଙ୍କ, ଖଡା଼, ଓ ପୋଇ ସାଙ୍ଗକୁ ଇଏ ଏକ ନୂଆ ଜିନିଷ ମୋର ପ୍ରିୟ ତାଲିକାରେ ଜୋଡ଼ା ହେଲା। ବଙ୍ଗଳାରେ ଏ ସବୁକୁ ଡାଟା ବୋଲି କୁହନ୍ତି। ହିନ୍ଦୀରେ ଡାଣ୍ଠ କିମ୍ବା ଡଣ୍ଠଲ।

ଆମ ବାଲକୋନୀ ସାମନାରେ ଥିବା ବିରାଟ ଓସ୍ତଗଛଟିରୁ ପତ୍ର ସବୁ ଝଡ଼ିଯାଇ ନୂଆ ନାଲି ପତ୍ର କଅଁଳୁଛି। ଫଳରେ ହୁଗୁଳି ନଦୀର ଦୃଶ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଛି। ଅନତିଦୂରରେ ଶ୍ଯାମନଗରର ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାଳୀ ମନ୍ଦିର। ନଈ ଆରପଟରେ ଭଦ୍ରେଶ୍ବର ତେଲିନିପାଡା଼ର ଭିକ୍ଟୋରିଆ ଝୋଟ କଳ ଯାହାର ସାଇରନ ଶବ୍ଦ ମଝିରେ ମଝିରେ ସମୟ ମନେପକାଇ ଦିଏ। ଫଟ: ଆତପୁର, ଭାଟପାଡ଼ା।

ସାଧନା ଆଜିଯାଏ ଦେଖିପାରିଲି ନାହିଁ କିନ୍ତୁ ତା ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ପିଲାଦିନୁ ମୁଗ୍ଧ କରି ରଖିଛି। ଶରତ ପୂଜାରୀ ବହୁତ ବେଶି ଛବିରେ ତ ସୁଯୋଗ ପାଇନାହାନ୍ତି କିନ୍ତୁ ବଙ୍ଗଳାର ଉତ୍ତମ କୁମାରଙ୍କ ସମସ୍କନ୍ଧ ଭାବରେ ଆମେ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଗର୍ବ କରୁଥିଲୁ। ଏପରି ଏକ ସୌମ୍ୟ ଚେହେରା ଓ କଥାକୁହା ଆଖି ଓଡ଼ିଆରେ ବି ବିରଳ। ତାଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀ ବହୁ ବ୍ଯଥାରେ ଭରା।

ସ୍ମୃତି ହିଁ ସଂସ୍କୃତି। କିନ୍ତୁ ରାଜା ରାଜୁଡ଼ା ଅମଳରୁ ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା କାରଣରୁ ବହୁ ଜିନିଷ ଅଧିକ ଆୟୁ ଲାଭ କରିଛି। କାହାକୁ ଭଲ ଦିଶୁ ବା ନଦିଶୁ କିନ୍ତୁ ପଥରରେ ଖୋଦିତ ଜିନିଷ ସବୁକୁ ଜବରଦସ୍ତି ଭଲ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି। ନୂତନ ସୃଜନଶୀଳତାକୁ ଉପେକ୍ଷା କରି କେବଳ ପୂରାତନକୁ ହିଁ ସକଳ ଆଦର ମିଳୁଛି। ଏପରି ଏକତରଫା ମନୋଭାବର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆବଶ୍ୟକ।

ସମ୍ବଲପୁରରୁ ଆସି ମୁଁ ନିମାପଡାରେ ରହିଲା ପରେ, ନିର୍ମଳ ସରକାର ଶୀର୍ଷକ ଛଦ୍ମ ନାମରେ ମୋର କେତେଗୁଡ଼ିଏ ପତ୍ର ୧୯୮୬ ଓ ୧୯୮୮ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ବାଦରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା। ବିଭିନ୍ନ ସାଂସ୍କୃତିକ ତଥା ଉନ୍ନତିମୂଳକ କାମକୁ ନେଇ ମୁଁ ମୋର ମତାମତ ଜ୍ଞାପନ କରୁଥିଲି। ଆଜି ବି ଅଧିକାଂଶ ତେଣ୍ଡା ଏହି ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ଅନୁରୂପ ଡାକ୍ତି ଉତ୍ତୋଳିତ କରୁଛନ୍ତି।

ଦିଲ୍ଲୀରେ ଛକ ଜାଗାମାନଙ୍କରେ କଟା ନଡ଼ିଆ ବିକ୍ରି ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ସେପରି କୋଉଠି ମିଳେନାହିଁ। କେବଳ ଝାଲମୁଢି଼ ବିକିଲାବାଲାଙ୍କ ପାଖରେ ପାତି କିଛି ଥାଏ। ଦେଖିଲେ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହୁଏ କିନ୍ତୁ ପଇସା ଦେଲେ ବି ସେମାନେ ପ୍ରାୟ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ବ୍ଯବସାୟ କଥା। ଆଜି ଯାହାହେଉ ଦଶ ଟଙ୍କା ଦେବାରୁ ଜଣେ ଦୁଇଟି ପାତି ଦେଲା।

ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ବିଭାଜନ ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି ଗୁଳି ଚାଲିଥିବାର ମୁଁ ଦେଖିଛି। ପରେ କିନ୍ତୁ ହେଲା। ତେଲେଙ୍ଗାନା ପାଇଁ କେତେ ବର୍ଷ ଧରି ସଙ୍ଘର୍ଷ ଚାଲିଲା। ଶେଷରେ ହେଲା। ତେଣୁ ସମୟର ସ୍ରୋତ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼େଇ କରିବାଟା ବୋକାମୀ। ଇଙ୍ଗ୍ରେଜ ମାନେ ଯେଉଁ ଭଳି ଜୋଡ଼ା ଜୋଡ଼ି କରି ଭାରତକୁ ଗଢ଼ିଥିଲେ ତା ଦେହରେ ବହୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।

ପୁରୁଣା ଗୀତଗୁଡ଼ିକର ରେକର୍ଡ଼ କେବେ ବଜାରକୁ ଆସିଥିଲା ଜାଣିବା ପାଇଁ କିଛି ଉପାୟ ନାହିଁ। ଓଡ଼ିଆ ସିନେମା ଗୀତ ବହିରେ ରେକର୍ଡ଼ର କିଛି ତଥ୍ୟ ଦିଆଗଲେ ଭଲ ହୁଅନ୍ତା। କମ୍ପାନୀମାନଙ୍କ ଦ୍ବାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କେତେକ ନୂଆ ଆଲବମ ଯୋଗୁ କିଛି ନିର୍ବାଚିତ ଗୀତ ଲୋକପ୍ରିୟତା ହାସଲ କରିଥିବା ସ୍ଥଳେ ଅନ୍ୟ ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ଜନମାନସରୁ ନିର୍ବାସିତ ହୋଇଯାଇଛି।

ବିବର୍ତ୍ତନର ସ୍ରୋତରେ ସମଗ୍ର ମଣିଷ ସମାଜ ଓ ଓଡ଼ିଆମାନେ ମଧ୍ୟ ତାରି ଭିତରେ। ମହାନଦୀ ଆଦି କେତୋଟି ନଦୀ, ପାହାଡ଼, ଓ ସମୁଦ୍ରର ଆଖପାଖରେ ଗଢ଼ିଉଠିଥିବା ଏହି ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ଛୋଟ ସଭ୍ୟତାଟି ବନ୍ଦର, ବିମାନ ବନ୍ଦର, ଓ ରେଳପଥ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଯାନ୍ଯ ଜାଗାସବୁ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି। ତେଣୁ ଅଲଗା ବା ଏକୁଟିଆ ହୋଇ ରହିବାର ସୁଯୋଗ ଆଉ ନାହିଁ। 

ରଜନୀକାନ୍ତଙ୍କ ଦୟାରୁ ଅମଡ଼ାବାଟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୃଶ୍ୟବନ୍ଧଟି ସପ୍ତାହେ ତଳେ ଉତ୍ତୋଳିତ ହୋଇଛି ଓ ଭାଗ୍ଯର ବିଷୟ ଯେ ମୋ ମନ ନାଚେ ଗୀତଟି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା। ମୋର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଛାୟା ପଛେ ପଛେ ଗୀତଟିର ଦୃଶ୍ୟବନ୍ଧ ଦୁଇ ଫାଳେ ହୋଇଯାଇଛି। ବୋଧହୁଏ ଗୀତଟିରେ ଥିବା ଫଟା କପାଳର ଭାବ ଯୋଗୁ। ଜାଣେ ଜାଣେ ମୋ ରାଧିକା ଓ ଅନେକ ଦିନ ପରେ ଗୀତ ଦୁଇଟିର ଦୃଶ୍ୟବନ୍ଧ ଦେଖି ହୃଦୟ ତୃପ୍ତ ହେଲା।

ନାଟକରୁ ସିନେମାରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହେବା ଭିତରେ ଯାଯାବର ବିଷୟରେ ଯାବତୀୟ ଘଟଣାବଳୀର କିଛି ଅଂଶ ଆଜି କଥା ପରଦାର ଅଧ୍ଯାୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଲା। ନିତାଇ ପାଲିତ ମନାକରିଦେଇ ନିଶ୍ଚୟ ପସ୍ତେଇଥିବେ। ତେବେ ନିର୍ମାଣରେ ନାନା ବିସଙ୍ଗତି ସତ୍ତ୍ୱେ କଥାଚିତ୍ରଟି ଯେଉଁଭଳି ସଫଳତା ତଥା ଲୋକପ୍ରିୟତାର ଶିଖର ଛୁଇଁଲା ତାହା ସତରେ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା।

ଆମ ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କର ମନରେ ନିର୍ମଳା ମିଶ୍ର ସବୁଠୁଁ ଉପରେ। ତାପରେ ଶିପ୍ରା ବୋଷ, ସନ୍ଧ୍ୟା ମୁଖାର୍ଜୀ, ଓ ଆରତୀ ମୁଖାର୍ଜୀ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ମୁଖାର୍ଜୀଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ଶହେ ଗୁଣ ଉପରେ। ତେଣୁ ତାଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ଯେଉଁ ଦଶ ବାରଟି ଗୀତ ଅଛି ତାହା ଓଡ଼ିଆର ଭାଗ୍ୟ। ଣ ଓ ଳ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ କେତେ କଷ୍ଟ କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା।

ଲତା ମଙ୍ଗେସକର ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଓଡ଼ିଆରେ ଗୀତ ଗାଇଲେ କିନ୍ତୁ ବଙ୍ଗଳା ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁ କିମ୍ପାର ଉଚ୍ଚାରଣ କିଁପା ଭଳି ଶୁଭୁଛି। ସେ ଯାହାହେଉ ତାଙ୍କ କଣ୍ଠର ଦୁଇଟି ଗୀତ ଓଡ଼ିଆର ଅମୂଲ୍ୟ ସମ୍ପଦ। ମହମ୍ମଦ ରଫିଙ୍କର ଦୁଇଟି ଗୀତ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୂପ। ହେମନ୍ତ କୁମାର ବି ଦୁଇଟି ଗୀତ ଗାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଶ୍ଯାମଲ ମିତ୍ର ଚାରୋଟି।

ସୂର୍ଯ୍ୟମୁଖୀରେ ଶାନ୍ତନୁ ମହାପାତ୍ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଗୀତକୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ତରକୁ ଉଠାଇ ନେଲେ ଯାହା ଚିର ସବୁଜ ହୋଇ ରହିବ। ଓଡ଼ିଆର ପ୍ରଥମ କଓ୍ବାଲି ଗୀତ ମଧ୍ୟ ଏହି ଛବିରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଲା। କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖର ବିଷୟ ଯେ ନାନା ପ୍ରକାରର ସ୍ବରର ସମାହାରରେ ଛନ୍ଦା ଏହି ଏ ରଙ୍ଗ ରହିବ ନାହିଁ ଗୀତଟି ଏକ ମସ୍ତବଡ଼ ସାଙ୍ଗିତିକ ବିଫଳତା। ମେଲୋଡ଼ି ନାହିଁ।

ଷାଠିଏ ଦଶକରେ, ଆମ ସ୍କୁଲ ସମୟରେ ମନୋରଞ୍ଜନର ଅଭାବ ଥିଲା। ତଥାପି ଦୂର ଗାଆଁକୁ ଯାଇ ମେଳନ, ପାଲା, ଦାସକାଠିଆ, ବା ରାତି ଅନିଦ୍ରା ହୋଇ ଯାତ୍ରା ଦେଖିବାର ଆକର୍ଷଣ କିଛି ଅଲଗା ଥିଲା। ଡୁଏଟ ନାଚ ପରିବେଷଣ ବେଳେ ଯେଉଁ ରୋମାଞ୍ଚକର ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିଲା ତାହା ଭୁଲିବାର ନୁହେଁ। ମଞ୍ଚ ପାଖରେ ଥିବାରୁ ଖଣ୍ଡା ଯୁଦ୍ଧ ବି ଭୟ ସଞ୍ଚାର କରୁଥିଲା।

ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରତିଟି ବିଭାଗରେ ପ୍ରଚୁର ସମ୍ପଦ ପୁରି ରହିଛି କିନ୍ତୁ ମୋର କୌଣସି କାମରେ ଆସୁନାହିଁ। ୟୁଟ୍ୟୁବ ଯୋଗେ ଗୀତ ସବୁ ଶୁଣି ବା ଦେଖିହେଉଥିବା ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଉପଯୋଗିତା। ଗୀତିନାଟ୍ୟ ଓ ଘୋଡ଼ାନାଚର ଦୃଶ୍ୟବନ୍ଧ ଦେଖିବାରୁ ଖାଣ୍ଟି ଓଡ଼ିଆ ବାଜାବଜାର ମହକ ଆସିଲା। ସେହି ସବୁ ହିଁ ରହିବ। ବାକି ପ୍ରାୟ ଭଞ୍ଜିକୃତ ହୋଇଯିବ।

ଆକାଶ ଯେ ମୋତେ ପାଗଳ କରିଛି ଧନଞ୍ଜୟ ଶତପଥୀଙ୍କର ଏକ କାଳଜୟୀ ରେଡ଼ିଓ ଗୀତ। ଲେଖା ଯେମିତି ସ୍ବର ମଧ୍ୟ ସେମିତି। କେହି ଜଣେ ଗାୟକ ଯଦି ମୁକ୍ତ କଣ୍ଠରେ ଟିକେ ଗମ୍ଭୀର ସ୍ବରରେ ଗୀତଟିକୁ ବୋଲିପାରନ୍ତେ, ତାହାହେଲେ ଏହା ଖୁବ ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇପାରନ୍ତା। ଭୁବନେଶ୍ବରୀ ମିଶ୍ରଙ୍କ ବନ ମୟୂରୀ ମୋ ଏହାର ସାଥି ସଜଫୁଲ ଗୀତ।

https://x.com/NathTusar/status/1901702421967262179?t=lb8xx-z_WQmqNK_vc6o1Tg&s=19

Friday, 31 January 2025

ବଙ୍ଗଳାକୁ ଆବିଷ୍କାର କରିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିଲା

 Collated X posts in original by Tusar Nath Mohapatra

ଓଡ଼ିଆ ଓଳିଆ: ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ଏବେ ବହୁଭାଷୀ

odiaolia.blogspot.com/2025/01/blog-p

ମୁଁ ଗତ କିଛିଦିନ ଭିତରେ ଲେଖିଥିବା ଏକ୍ସ ଡାକ୍ତି ଗୁଡ଼ିକର ସଙ୍କଳନ। ପାଠକମାନଙ୍କୁ ପୁରୁଣା ପୃଷ୍ଠାଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋଡ଼ନ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ। ଏସ.ଆର.ଏ.-୧୦୨-ସି, ଶିପ୍ରା ରିଭିଏରା, ଇନ୍ଦିରାପୁରମ୍, ଗାଜିଆବାଦ-୨୦୧୦୧୪, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ। ଫୋନ୍: ୯୬୫୦୦-୬୫୬୩୬

ଘର ବାହୁଡ଼ା ଓ ଘର ସଂସାର କଥାଚିତ୍ରର କେତୋଟି ଗୀତ କୁଆଡ଼େ ଉଭେଇ ଗଲା ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା କିନ୍ତୁ କେହିବି ତାଲାଗି ବ୍ଯଥିତ ନୁହଁନ୍ତି। ଆଉ ଗୀତଗୁଡ଼ିକର ଦୃଶ୍ୟବନ୍ଧ ଦେଖିବା ତ ଦୂରର ବିଷୟ। ତ୍ରିନାଥ ମେଳା କଥାଚିତ୍ରର ପାରିବନି ଧରି ଗୀତଟି କିଛିଦିନ ତଳେ ଉତ୍ତୋଳିତ ହୋଇଛି। ଗୀତିକାର ଗୌର ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଟୁବ।

ମାୟା ମିରିଗ ଓ ମେଘେ ଢାକା ତାରାର ପ୍ରଥମାଂଶରେ ଥିବା ଆଳାପକୁ ଏକାଠି କରି ଅଲଗା ରେକର୍ଡ଼ କଲି। ପ୍ରାୟ ପାଞ୍ଚ ମିନିଟ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ସ୍ମୃତି, ଅନେକ ଉଦବେଳନ, ଓ ଅନେକ ଉତଫୁଲ୍ଲତା।

ସ୍କୁଲ ଓ କଲେଜ ସମୟରେ ଆମେ ବଙ୍ଗଳା ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିରୁ ପ୍ରାୟ ବିଛିନ୍ନ ହୋଇ ଥିଲୁ ଯଦିଓ ସେତେବେଳର ସବୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲୋକ ବଙ୍ଗଳା ଦ୍ବାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହେଉଥିଲେ। ହିନ୍ଦୀ ଛବି ଓ ଗୀତର ବାହୁଲ୍ୟ ଅଥଚ ବଙ୍ଗଳାର ଅନାବୃଷ୍ଟି। ଯାହାହେଉ, ଷାଠିଏ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମୋତେ ବଙ୍ଗଳାକୁ ଆବିଷ୍କାର କରିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିଲା ଓ ଏହା ମୋ ଜୀବନର ବଡ଼ ସନ୍ତୋଷ।

କାଲି ଗେଦେ ବୁଲିବା ପାଇଁ ଯାଇଥିଲି। ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ସୀମା ପୂର୍ବର ଶେଷ ଷ୍ଟେସନ। ଭାଷା ଗୋଟିଏ ଅଥଚ ଦୁଇଟି ଦେଶ। ମଝିରେ ତାରବାଡ଼। ଅଦ୍ଭୁତ ଏକ ବିଡ଼ମ୍ବନା। ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ଟଙ୍କା ଦେଖିଲି। ଥରେ ନେପାଳ ଭିତରକୁ ଦିଘଣ୍ଟା ପାଇଁ ଯାଇଥିଲି। ଏଠି କିନ୍ତୁ ସେପରି ସୁବିଧା ନାହିଁ ବୋଧହୁଏ। ତଥାପି ଇତିହାସର ମୋଡ଼ କେତେବେଳେ କୋଉ ଦିଗକୁ ହେବ ଜଣାନାହିଁ।

ଗରିବ ଲୋକମାନେ ନାଲି ଚାହା ଖାଆନ୍ତି ବୋଲି ପିଲାଦିନରୁ ଗୋଟାଏ ଧାରଣା ରହିଛି। ତାଛଡ଼ା ଦୁଧ ନଥିଲେ ଅଗତ୍ୟା ଖାଇବାକୁ ପଡ଼େ। ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ପ୍ରାୟ ସବୁଆଡ଼େ ଲିକର ଚା ମିଳେ କିନ୍ତୁ ସେଇଟା ସେମାନଙ୍କର ଚୋଠାପଣିଆ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବେ। ଦୁଧ ଚାହାର ଭଲଗୁଣ ନଷ୍ଟ କରେ ବୋଲି ପଢ଼ିବା ପରେ ମୁଁ ବି କେବେ କେବେ ଖାଉଚି। ଅସଲି ରଙ୍ଗ ଓ ସ୍ବାଦ ତ ସେଠି।

ସନ୍ଦୀପ ସାହୁଙ୍କ ଲେଖା ପଢ଼ିଲି। ପାଞ୍ଚ ଆଙ୍ଗୁଠି କେବେ ସମାନ ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ କିମ୍ବା ବାଁ ହାତ ଓ ଡାହାଣ ହାତ ଗୋଟାଏ ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ। ସମୟ ଚକ୍ରରେ ବହୁତ କିଛି ଘଟିଛି ଓ ଘଟିବ କିନ୍ତୁ ଏକ ଅସମ୍ଭବ ଲକ୍ଷ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ ଖାଲି ଅନୁଶୋଚନା, ନିରାଶା, ଓ ବିଫଳମନୋରଥ ହେବା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ମିଳିବ ନାହିଁ। ସଂସ୍କୃତି ତା ବାଟରେ ଯିବ।

ଜଣେ ମଣିଷର ସୀମିତ ଜୀବନ କାଳର ସ୍ମୃତିକୁ ସମ୍ବଳ କରି ସମାଜ ଓ ସଂସ୍କୃତିର କନ୍ଥା କମ୍ବଳ ଗୁନ୍ଥାଯାଏ। ପ୍ରଚାରତନ୍ତ୍ରର ପ୍ରରୋଚନାରେ କିଛିମାତ୍ରାରେ ନୂତନହାଓ୍ବା ମଧ୍ୟ ଫେଣ୍ଟିହୁଏ। ତଥାପି ମୂଳତତ୍ତ୍ବ ବଞ୍ଚିରୁହେ ବୋଲି ବିଶ୍ଵାସ କରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ସମସାମୟିକ ଭାଷା ତାକୁ ଶ୍ବାସରୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାର ଉଦାହରଣ ଅନେକ। ତେଣୁ ଯଥାର୍ଥ ଉତ୍ସ ଖୋଜିବା।

କୌଣସି କାରଣରୁ @odiamelody ମହାଶୟଙ୍କର ୟୁଟ୍ୟୁବ ଟୁବରେ ନିୟମିତ ଉତ୍ତୋଳନ ଟିକେ ମାନ୍ଦା ପଡ଼ିଛି ତଥାପି ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ଅଭୂତପୂର୍ବ ତଥା ଅତୁଳନୀୟ। ବିଶେଷ କରି ରେଡ଼ିଓ ଗୀତ ଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣିବାର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରି ସେ ଅସୀମ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି।

ଚାହିଁଲେ ବି ଗୀତ ଶୁଣିବାକୁ ସମୟ ହୁଏ ନାହିଁ। ଶୀତଦିନେ ଆହୁରି ବେଶି ଟଣାଟଣି। ତାଛଡ଼ା ବିଭିନ୍ନ ଆଡ଼େ ଆକର୍ଷଣ ଓ ପ୍ରଲୋଭନ। ତେଣୁ ଗୀତ ପାଇଁ ଠିକ ମୁଡ଼ ଟିକେ ଦାନା ବାନ୍ଧିବା କଷ୍ଟ। କାମ ସହିତ ଗୀତ ଶୁଣିବା ତ କାମଚଳା ବ୍ଯାପାର। ତାଲିକା ଅନୁଯାୟୀ ଶୁଣିବା ବି ଯାନ୍ତ୍ରିକ। ମନେପକାଇ, ଖୋଜି ଗୋଟି ଗୋଟି କରି ଶୁଣିବା ଏକ ଭିନ୍ନ ରସାସ୍ବାଦନ।

ଭଲ ସଙ୍କଳନଟିଏ ଚାରିଦିନ ତଳେ ଉତ୍ତୋଳିତ ହୋଇଛି।

ହାଓଡ଼ା ପୋଲ ତ ପିଲାଦିନୁ ଆମର ଏକ ବିସ୍ମୟ ତଥା ଉତ୍କଣ୍ଠାର ବିଷୟ ହୋଇ ରହିଆସିଛି ତେବେ ଚାକିରି କଲାପରେ ଯାଇଁ ଦେଖିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିଥିଲା। ପ୍ରାୟ ପଚାଶ ବର୍ଷ ପରେ କାଲି ମେଟ୍ରୋରେ ହୁଗୁଳି ନଈତଳେ ଯାତ୍ରା କଲାବେଳେ ଅନେକ ପ୍ରକାରର କଳ୍ପନା ଓ ସ୍ମୃତି ମନକୁ ଆନ୍ଦୋଳିତ କରୁଥିଲା। ୱାଲ୍ଟ ହୁଇଟମ୍ୟାନ ସମୁଦ୍ରତଳ କେବଲ ଉପରେ କବିତା ଲେଖିଥିଲେ।

ଝଙ୍କାର ଥିଲା ସବୁଠାରୁ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ପତ୍ରିକା କିନ୍ତୁ କଲିକତାରୁ ପ୍ରକାଶିତ ଆସନ୍ତାକାଲି ଥିଲା ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ। ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ଆଧୁନିକତାକୁ ପ୍ରବାହିତ କରି ନୂତନ ଦିଗଦର୍ଶନ ଦେବାରେ ତାର ବିଶେଷ ଭୂମିକା ଥିଲା। ସାହିତ୍ୟ ଛଡ଼ା ସିନେମା ସାମ୍ବାଦିକତାରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଅବଦାନ ଥିଲା। ପରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ସ୍ବରୂପ ନବରବିର ଉଦୟ ହୋଇଥିଲା।

ସମାଜ ଓ ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ତଥା ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସର ଏକ ଆମୋଦକର ଅଧ୍ଯାୟ। ଏହାର ପ୍ରଭାବ ସାହିତ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତି ବ୍ଯତୀତ ରାଜନୀତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବି ବ୍ଯାପିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ନାନା ପ୍ରକାରର ଅଭିନବ ପ୍ରୟାସ ସତ୍ତ୍ବେ ସମାଜର ବିପୁଳ ଲୋକପ୍ରିୟତା ବା ବିକ୍ରି ସଙ୍ଖ୍ୟାକୁ ଛୁଇଁବା ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର ପକ୍ଷରେ ଅସମ୍ଭବ ଥିଲା।

ନିର୍ମଳା ମିଶ୍ରଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ତୁମର ତ ପ୍ରଜାପତି ମନ ଗୀତଟି ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ତଥା ସଙ୍ଗୀତର ଏକ ଅନବଦ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି। ଯେତେଥର ଶୁଣିଲେ ବି ମନ ବୁଝେ ନାହିଁ। ସେଇ ପ୍ରଜାପତିକୁ ନେଇ ତୃପ୍ତି ଦାସଙ୍କର ଅଳ୍ପ ଦିନ ପାଇଁ ତୋର ପ୍ରୀତି ମଧ୍ୟ ଅନୁରୂପ ଚିର ସବୁଜ। ବଙ୍ଗଳାରେ ଦୁଇ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୀତରୁ ଗୋଟିଏ ଲତା ଓ ଅନ୍ୟଟି ସବିତା (ଯେଉଁ ସ୍ବରରେ ଜାନେମନ)।

ଆତ୍ମସମୀକ୍ଷାମୂଳକ ଗୀତ ସେତେବେଳେ ପ୍ରାୟ ନଥିଲା ଓ ସେଇଥିପାଇଁ ବୋଧହୁଏ ହୃଦୟର ଏଇ ଶୂନ୍ୟତାକୁ ଗୀତଟି ଶ୍ରୋତାମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଜବରଦସ୍ତି ପ୍ରବେଶ କରି କିଛି ସ୍ଥାନ ସବୁଦିନ ଲାଗି ଅଧିକାର କରିନେଲା। କିନ୍ତୁ ପଚାରି ଶବ୍ଦଟିକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କଲେ ବଙ୍ଗଳାର ଏକ ଅନୁରୂପ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ଗୀତ ମନକୁ ଆସେ। ଆମାୟ ପ୍ରଶ୍ନ କରେ ନୀଲ (କହିଁ ଦୂର ଜବ ଦିନ)।

ସୁଲସୁଲିଆ ଚୁଲବୁଲିଆ ଚଇତି ବାଆରେ ମନରେ ରୋମାଞ୍ଚ ଭରିଦିଏ। ସମୀର ସୁରେ ଗାଇ ଅନ୍ତରକୁ ଉତଫୁଲ୍ଲ କରେ। ଚଗଲା ପବନ ଚଗଲା ଛାତିକୁ ଚହଲାଇ ଦିଏ। ମାଝିରେ ଶେଷ ଶ୍ରାବଣ ପୂରୁବା ପବନ ହୃଦୟକୁ ଦୋହଲାଇ ଦିଏ। ଜୀବନ ପାଇଁ ନିଶ୍ବାସ ପରି ଗୀତ ଲାଗି ପବନ। ବଙ୍ଗଳାର ପାଗଲ ହାଓ୍ବା ଗୀତର ଅନୁକରଣରେ ନ ଜାନେ କ୍ଯୁଁ ହୋତା ହୈ ଗୀତର ସ୍ବର ବନ୍ଧା ଯାଇଥିଲା।

ଓଡ଼ିଆ ସିନେମା ଗୀତ ତୃତୀୟ ଖଣ୍ଡ ଆଜି ହସ୍ତଗତ ହେଲା। ପ୍ରାୟ ପଚାଶ ବର୍ଷ ପରେ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ଜଣେ ଲୋକର ଉଦ୍ୟମରେ ଯେ ଏହା ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରୁଛି ଏହା ଭାବି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗୁଛି। ଗାୟକ ଗାୟିକା ଭାବରେ କେତୋଟି ନୂଆ ନାଆଁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା। ପୁରା ଗୀତ ନଦେଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ରମାନୁଯାୟୀ ପୁରାତନୀ ଗୀତର ଉଲ୍ଲେଖ କଥାଚିତ୍ର ନାଁ ତଳେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଏତେ କଷ୍ଟ ସ୍ବୀକାର କଲା ପରେ କଥାଚିତ୍ର ଗୀତର ଯଥାର୍ଥ ନଥିକରଣ ହୋଇ ନପାରିବା ଦୁଃଖର ବିଷୟ। ସୂର୍ଯ୍ୟବାବୁଙ୍କ ଗବେଷଣା ଲାଗି ଅଲଗା ଜାଗା ରହିଛି। ପାଖାପାଖି ଶହେ ପୃଷ୍ଠା ଗୀତିକାରଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁଥିରେ ଅଧା ଅଂଶ ଖାଲି। ଏଣେ ପୁରାତନୀ ସକାଶେ ଇଞ୍ଚେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ସେ ଗୀତ କିଏ କୋଉଠି ଖୋଜିବ? କଥାଚିତ୍ରର ମୁଖ୍ୟ କ୍ରେଡିଟ୍ସ ନାହିଁ କାହିଁକି?

ଆଜି ଆକାଶେ କି ରଙ୍ଗ ଲାଗିଲା ଗୀତର ଭଲ ଦୃଶ୍ୟବନ୍ଧଟି ଖୋଜିବା ଫଳାଫଳରେ ଆସୁନାହିଁ। ଏହି ଗୀତରେ ଯେଉଁ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ଜାଲ ବାନ୍ଧି କଳ୍ପନାର ଯାଦୁକରୀ ରାଜ୍ୟ ବୁଣାଯାଇଛି ତା ଭିତରେ ପକ୍ଷୀରାଜ ଅନ୍ୟତମ। ତିନି ବର୍ଷ ଆଗରୁ ଅପାର ଲୋକପ୍ରିୟତା ଅର୍ଜନ କରିଥିବା ବଙ୍ଗଳା ଗୀତ, ସାତ ଭାଇ ଚମ୍ପାରେ ବି ପକ୍ଷୀରାଜ ଥିଲା।

youtube.com/watch?v=j27mMu…

ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ରର ଏକ ଘଡ଼ିସନ୍ଧି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଜୀବନରଙ୍ଗର ସିନେମା ବିଶେଷାଙ୍କଟି ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ଓ ରଣଧୀର ଦାସଙ୍କୁ କଟକରେ ଦେଖାକରି ମୁଁ ସଙ୍ଖ୍ୟାଟି ସଙ୍ଗ୍ରହ କରିଥିଲି। ଏହା ପ୍ରଥମ ଇତିହାସ ବୋଧହୁଏ। ତାଛଡ଼ା କେତୋଟି ହଜିଯିବା ପରେ ବି ପ୍ରାୟ ତିରିଶଟି ଗୀତ ବହି ସାଇତି ରଖିଥିଲି। ଶ୍ରୀଲୋକନାଥ ଦେଖିବା ପରଠୁଁ ମନରେ ରଙ୍ଗ ଲାଗିଛି।

୧୫୨ ପୃଷ୍ଠାରେ ଗୋରାଚାନ୍ଦ ମିଶ୍ରଙ୍କ ଲିଖିତ ବେଲୁନ୍ ଫୁଙ୍କୁଥିଲି ଏକ ଆମୋଦକର ଘଟଣା।

archive.org/details/jibana-ranga-1971

୧୯୭୯ ହେଲା ମୋର ବାହାଘର ବର୍ଷ ଏବଂ କିଛି ନୂଆ ଧରଣର ଗୀତ ଆସିଲା। ଯଥା ଗୋରା ଗୋରା ଗାଲେ ମୋର, ଟିକ୍ ଟିକି ଟିକ୍ ଟିକି ହୁଏ ମୋ ଛାତି, ଗୋରୀ ଦେଖିଲି କାଳି ଦେଖିଲି, କାଉ ଧାନ ଖାଇଲା ବୋଲି, ତୋର ଉଡ଼ି ଉଡ଼ି ଯାଏ କାନି, ନିଅ ନିଅ ବାବୁ ଫୁଲ ଗଜରା, ଝୁମକା ଟିକେ ତୁ ତ ହଲାଇ ଦେ, ଓ ଚାନ୍ଦ ନା ତୁମେ ତାରା। ତାଛଡ଼ା ରଜନୀ ଗୋ ମୋ ପ୍ରିୟ ନୟନେ।

ଛଇ ଛବେଲି ରଙ୍ଗ ରଙ୍ଗେଲି ଗୀତର ଦ୍ବିତୀୟ ଅନ୍ତରାରେ ନାଚି ନଚାଇ ମଜି ମଜାଇ କରିଛୁ ଜାଗାରେ ବହିରେ କରିଛି ବୋଲି ଲେଖାଯାଇଛି। ସ୍ଥାନାଭାବରୁ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ ମାନଙ୍କର ପୁରା ନାମ କେତେକ ସ୍ଥଳରେ ନାହିଁ। ଆହେ ଦୟାମୟ ବିଶ୍ୱ ବିହାରୀ ପ୍ରାର୍ଥନାଟି ବଳିଦାନ କଥାଚିତ୍ରରେ ଅବିକଳ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇନଥିଲା। ନିର୍ବାଚିତ ପଙ୍କ୍ତିର ଓଲଟ ପାଲଟ ବି ହୋଇଥିଲା।

ଆମେ ଏ କୁଳର ହେଲୁ ନା ସେ କୁଳର ହେଲୁ ବେଶ ଜଣାଶୁଣା। ଅନେକ ସୁମଧୁର ଗୀତର ଆମର ସେହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା। ଉଦାହରଣ ସ୍ବରୂପ ଛପି ଛପି ବାସନ୍ତୀ ରାତି। କୌଣସି ତାଲିକାରେ ତାର ସ୍ଥାନ ନାହିଁ। ସେହିପରି ରୁଷିଛି ଅଭିମାନିନୀ ହେଉ ବା ଡାର୍ଲିଂ ତୁମେ ଭାରି ଭଲ ବା ଛଲକି ମୋ, ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ଏମାନେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ। ଜ୍ଯୋତ୍ସ୍ନା ଆଣେ ପ୍ରଜାପତି ବି।

ପ୍ରଥମ କରି କଲିକତା ବହି ମେଳାରେ ପଦାର୍ପଣ କରିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିଲା। ମଞ୍ଚରେ ବାଉଲ ଗାଇବାର ମୂର୍ଚ୍ଛନା। ଗୋଟିଏ ପୁସ୍ତକ ଉନ୍ମୋଚନ ଅବସରରେ ବାଚିକ ଶିଳ୍ପୀ ବୋଲି କୁହାଯିବାର ଶୁଣିଲି। ଓଡ଼ିଆରେ ଏପରି ବ୍ଯବହାର ନାହିଁ ବୋଧହୁଏ। ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଓଡ଼ିଶୀ, କଥକ, ଓ ଭରତନାଟ୍ୟମ ନୃତ୍ୟର ଏକତ୍ର ପ୍ରଦର୍ଶନ ହେଉଥିଲା ବଙ୍ଗଳା ଗୀତର ରୂପାୟନରେ। 


ଓଡିଶୀ ଗୀତ ଓ ନାଚ ସହ ଧର୍ମ ଜୋଡ଼ି ହୋଇଛି ବୋଲି ଓଡ଼ିଶାକୁ ବି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଧର୍ମ ହାତରେ ଟେକିଦେବାର ମନୋଭାବ ଗୋଟିଏ ମସ୍ତବଡ଼ ଭୁଲ। ସମ୍ବିଧାନ ଅନୁଯାୟୀ ସରକାର ଚଲାଇବା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଅନୁଷ୍ଠାନକୁ ଅନୁରୂପ ଦିଗଦର୍ଶନ ଦେବା ସବୁଠୁଁ ବଡ଼ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବିଶ୍ବାସ ଓ ସାର୍ବଜନିକ ଆଚରଣ ମଧ୍ୟରେ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଦୂରତ୍ବ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ।

https://x.com/NathTusar/status/1885360825474682989?t=lCyS8fhDY8cnbqItbtQeQw&s=19

I find that my other handle @SavitriEra has been blocked by @nilanjanaroy, @prasannavishy, and @SirJambavan. They are requested to review if it's not very inconvenient. Btw, I'm now also available at

https://bsky.app/profile/savitriera.bsky.social

Friday, 3 January 2025

ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ଏବେ ବହୁଭାଷୀ

 Collated X posts in original by Tusar Nath Mohapatra

ଓଡ଼ିଆ ଓଳିଆ: କଥା ପରଦାର ଓ ବହି ଦରବାର

odiaolia.blogspot.com/2024/10/blog-p

ମୁଁ ଗତ କିଛି ଦିନ ଭିତରେ ଲେଖିଥିବା ଏକ୍ସ ଡାକ୍ତି ଗୁଡ଼ିକର ସଙ୍କଳନ। ପୁରୁଣା ପୃଷ୍ଠାଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋଡ଼ନ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୋଧ। ତୁଷାରନାଥ ମହାପାତ୍ର, ଏସ.ଆର.ଏ.-୧୦୨-ସି, ଶିପ୍ରା ରିଭିଏରା, ଇନ୍ଦିରାପୁରମ୍, ଗାଜିଆବାଦ - ୨୦୧୦୧୪ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଫୋନ୍: ୯୬୫୦୦-୬୫୬୩୬

ଓଡ଼ିଆ ଓଳିଆ: ସାଧନା ଓ ସାଗର ମନ୍ଥନ

odiaolia.blogspot.com/2024/10/blog-p

ମୁଁ ଗତ କିଛିଦିନ ଭିତରେ ଲେଖିଥିବା ଏକ୍ସ ଡାକ୍ତି ଗୁଡ଼ିକର ସଙ୍କଳନ। ପାଠକମାନଙ୍କୁ ପୁରୁଣା ପୃଷ୍ଠାଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋଡ଼ନ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୋଧ। ଏସ.ଆର.ଏ.-୧୦୨-ସି, ଶିପ୍ରା ରିଭିଏରା, ଇନ୍ଦିରାପୁରମ୍, ଗାଜିଆବାଦ-୨୦୧୦୧୪, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ। ଫୋନ୍ ୯୬୫୦୦-୬୫୬୩୬ (ଏବେ ଆତପୁର)

ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରକାଶିତ ଓଡ଼ିଆ ଲୋକସଂସ୍କୃତି ଶବ୍ଦକୋଷ (୨୦୦୮)ର ସଂକଳକ ହେଉଛନ୍ତି ଡକ୍ଟର ଅଜୟ କୁମାର ମିଶ୍ର। ତେଙ୍ଗେଡ଼ା ମାନେ ରନ୍ଧାଶାଳରେ ହାଣ୍ଡି ରଖିବା ପାଇଁ ମଳା କରାଯାଇଥିବା ପିଣ୍ଡି। ସେହିପରି, ଚଙ୍ଗୋରି ଅର୍ଥ ବାଉଁଶ ବତାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଟୋକେଇ। ଏହିପରି ପୁରୁଣା ଶବ୍ଦ ସବୁ ସାହିତ୍ୟର ଅଂଶ ହେବା ଦରକାର।

ରାଜକିଶୋର ମିଶ୍ର, ଶୁଭେନ୍ଦୁ ମୁଣ୍ଡ, ଓ ଗୌରାଙ୍ଗ ଚରଣ ଦାଶଙ୍କ ସମ୍ପାଦନାରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ଯ ଏକାଡେମୀ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରକାଶିତ ଚଳନ୍ତି ଓଡ଼ିଆ ଅଭିଧାନ (୨୦୧୭)ରେ ୪୩,୦୦୦ ଶବ୍ଦର ସମାହାର। ଲୋକମୁଖରେ ପ୍ରଚଳିତ ଶବ୍ଦ ଗୁଡ଼ିକୁ ଅଭିଧାନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବା ଏହାର ଅନ୍ୟତମ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଙ୍କର ଗୀତାଭିଧାନ କବିତାକୁ ପ୍ରଥମ କୁହାଯାଇଛି।

ଲିପିପୁଷ୍ପା ନାୟକଙ୍କ ସମ୍ପାଦନାରେ ୧୯୯୦ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଓଡ଼ିଆ ନାଟ୍ୟକଳା (୨୦୦୮)ରେ ଦଶଟି ସମ୍ପାନ ନିବନ୍ଧ ରହିଛି। [ନାଟକ ଓ ମଞ୍ଚ ନିଜେ ନିଜର ବ୍ୟାକରଣ ତିଆରି କରୁଛନ୍ତି। ପୁରୁଣା ଯୁଗର ଦ୍ରୌପଦୀ, କଂସ, ଇତିହାସର ଭାସ୍କୋଡାଗାମା, ଲୋକକଥାର ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ, ଚାରିମିତଙ୍କ କଥାଠାରୁ ନାଟକର କାହାଣୀ ଲମ୍ବି ଆସୁଛି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ରୂପରେଖ ନେଇ।]

ପ୍ରତି ଦଶ ବାର ବର୍ଷରେ ଜୀବନର ଏକ ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଏ। ଆସେ ନୂତନ ସମସ୍ୟା ଓ ନୂତନ ଆହ୍ବାନ। କଣ୍ଢେଇ ବାହାଘର ଓ ସଖି ନାଚ ପରି କେତେ କେତେ ମନୋରଞ୍ଜନର ସାମଗ୍ରୀ ପଛରେ ପକାଇ ଦେବାକୁ ହୁଏ। ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ଗତାନୁଗତିକତାର ଗୁଳା ଭିତରୁ ନିଜକୁ ଓଟାରି ଆଣି ଜୀବନର ଯଥାର୍ଥ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସମ୍ଭନ୍ଧରେ ସଚେତନ ହେବା ଲାଗି ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଗାଏ।

ଆତପୁର, ଭାଟପାଡ଼ା, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ।

ନିର୍ବାଚନ ସରିଯିବା ପରେ କଥା କଥାକେ ଠାକୁର ଠାକୁରାଣୀଙ୍କ ନାଆଁ ନେବା ଓ ଭକ୍ତି ଭାବ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଟିକିଏ କମିଲା ପରି ଲାଗୁଛି। ଲୋକଙ୍କ ସମସ୍ୟା ସବୁ ସମ୍ବାଦର ମୁଖ୍ୟ ଉପାଦାନ ହେବାରୁ ଅତିରିକ୍ତ ହିନ୍ଦୁ ହିନ୍ଦୁ ବୋଲି ବୋବେଇବାର ମାତ୍ରା ବହୁ ପରିମାଣରେ ନିମ୍ନକୁ ଆସିଛି। ଅବଶ୍ୟ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିର ଏହା ଏକ ନାଆଁ କମେଇବାର ପ୍ରଶ୍ନ!

ଘୃଣାର ବାତାବରଣ ସୃଷ୍ଟି କରି କିପରି ଓଡ଼ିଶାକୁ କିଣି ନିଆହେଲା ଆମେ ଦେଖିଲେ। ଗଣତନ୍ତ୍ର ପୁନର୍ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲା ବୋଲି ଲାଗିଥାଆନ୍ତା ଯଦି ଲୋକେ ନିଜେ ନିଜର ନେତା ନିର୍ବାଚିତ କରିଥାଆନ୍ତେ। ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କର ନିଜର ଏକ ଦଳ ଛିଡ଼ା କରିବା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ବାଟ ନାହିଁ। ଅନେକ ଦିନରୁ ମୁଁ ଏଇକଥା କହିଆସୁଛି କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟମାନେ ଗୋଡ଼ାଣିଆ ହେଉଛନ୍ତି।

ଶ୍ରୀଅରବିନ୍ଦଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କବିତା ରବୀନ୍ଦ୍ର କୁମାର ପାଢ଼ୀଙ୍କ ଦ୍ବାରା ଅନୁଦିତ ଏକ ଅନବଦ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି। ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ମହାରଥୀମାନେ ଶ୍ରୀ ପାଢ଼ୀ (୧୯୩୪-୧୯୯୯)ଙ୍କ ଶବ୍ଦର ଯାଦୁକରୀ ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇବେ ବୋଲି ଆଶା। ସାବିତ୍ରୀ ମହାକାବ୍ୟ ବ୍ଯତୀତ ଶ୍ରୀଅରବିନ୍ଦଙ୍କ ଅନ୍ୟ ବହୁସଂଖ୍ୟକ କବିତା ରହିଛି।

କୌଣସି ନେତା, କୌଣସି ଦଳ, କିମ୍ବା କୌଣସି ଏକ ସରକାରଙ୍କୁ ସମାଲୋଚନା କରିବାଟା ସହଜ। କିଛିନହେଲେ ପ୍ରମିଦିଆ ବା ଗଣମାଧ୍ୟମ ଉପରେ ଦୋଷ ଲଦିଦେବା ବି ସହଜ। କିନ୍ତୁ ତାଦ୍ବାରା ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ହେବନାହିଁ। ସମୟର ପ୍ରଭାବ ଅଥବା ଯୁବସମାଜକୁ ଦାୟୀ କଲେ ମଧ୍ୟ ଚଳିବ ନାହିଁ। ଶ୍ରୀମାଶ୍ରୀଅରବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେହିଁ ନୂତନ ଭବିଷ୍ୟତର ବାଟ ଫିଟିବ।

ଦି ତିନି ବର୍ଷର ମରୁଡ଼ି ପରେ ୧୯୭୩ରେ ଘରବାହୁଡ଼ା ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିବାଟା ଏକ ସନ୍ଧିକ୍ଷଣ। ଗୀତର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯୁଗ ଶେଷ ହେଲା। ନାୟିକାଙ୍କ ମନସ୍ତାତ୍ତ୍ବିକ ସ୍ଥିତିକୁ ନେଇ ଏକା ଏକା ମନେ ମନେ ଗୀତଟି ଏକ କାଳଜୟୀ ସୃଷ୍ଟି। କାରଣ, ତା ପରବର୍ଷ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ମନ ଆକାଶ ଛବିର ମନେ ମନେ ଭାବୁ ତୁହି ଗୀତଟିର ମାନକୁ ସହଜରେ ତୁଳନା କରାଯାଇପାରେ।

ଶରତ ପୂଜାରୀ ସାଇକେଲରେ କଲେଜରୁ ଫେରିବାବେଳେ ଉପରୁ ହୋଟେଲ ବାଲକୋନୀରୁ ତାଙ୍କୁ ଠାବ କରି ନାୟକ ଭୂମିକା ପାଇଁ ବଛାଯାଇଥିଲା। ନୂଆବୋଉ କଥାଚିତ୍ର ନିମନ୍ତେ ନାୟିକା ଖୋଜାଯିବାର ଲମ୍ବା କାହାଣୀ ରହିଛି। ସେହିପରି, କିଏ କାହାର କଥାଚିତ୍ର ସୁଟିଂ ସମୟରେ ନାୟିକାଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ସର୍ତ୍ତ ଯୋଗୁ କିଭଳି ହଟହଟା ହେବାପାଇଁ ପଡ଼ିଥିଲା ତାହା ବେଶ ଆମୋଦକର।

ଭାଇ ଭାଉଜ (୧୯୬୭) କଥାଚିତ୍ରଟି ୟୁଟ୍ୟୁବରେ ଉତ୍ତୋଳିତ ହୋଇଥିବାର ଦେଖି ବହୁତ ଖୁସି ଲାଗିଲା। ମନଲାଖି ଗୀତ ନଥିବାରୁ ଛବିଟିକୁ ପ୍ରାୟ ଭୁଲି ହୋଇଯାଏ। ଦେଖିନଥିବାରୁ ମନରେ କୌଣସି ଛାପ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ତେବେ ରାଜକିଶୋର ରାୟ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ବୋଲି ମନେଅଛି। ଏହାଛଡ଼ା ଆରତୀ ଓ ରାମାୟଣ ପରି ଅନ୍ୟ କେତେକ ଛବି ମଧ୍ୟ ନିକଟରେ ଉତ୍ତୋଳନ କରାଯାଇଛି।

ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ତୃପ୍ତି ଦାସଙ୍କର ମନ ମଧୁମତୀ ଗୀତଟି ଶୁଣୁଥିଲି। ଏପରି ଏକ ସୁନ୍ଦର ଗୀତ ଯେତେଥର ଶୁଣିଲେ ବି ମନ ବୁଝେ ନାହିଁ। ଗୀତା ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କର ମନ ମୋର ପଦ୍ମପତ୍ର ସମ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୂପ। ଟ୍ବିନ ଟାଓ୍ବାର୍ସ। ତୃପ୍ତି ବୋଲିଥିବା ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ଗୀତ କେତୋଟି ବି ଶୁଣିଲି। ଲାଲ ଟୁକଟୁକ, ସେଦିନ ସଞ୍ଜବେଳେ, ବୟସର କୃଷ୍ଣଚୂଡ଼ା, କଥା ଥିଲା।

ଭାଷା ଖୋଜି ପାଉନି। ଅବଧିର ଦୁଇ ତୃତୀୟାଂଶ ଅତିବାହିତ ହେଲାପରେ ତଥା ଧୈର୍ଯ୍ୟର ପରିସମାପ୍ତି ହେଲାବେଳକୁ ନାୟକ ନାୟିକା ପଦାର୍ପଣ କରିବେ ଓ ସମୁଦ୍ର କୂଳକୁ ଯିବା ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ମିଳିବା ସତ୍ତ୍ବେବି ଗୀତଟିଏ ଗାଇବେ ନାହିଁ। ଏଇଟା କୋଉ ନ୍ୟାୟ? ଥିଏଟର କଥା ଅଲଗା କିନ୍ତୁ ଭାଇ ଭାଉଜ କଥାଚିତ୍ରଟି ଅସଫଳ ହେବାପାଇଁ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପଥପ୍ରଦର୍ଶିକା।

ସବୁଠିଁ ତ ସେଇ ମଣିଷ ଓ ସମସ୍ୟା ବି ସବୁ ଏକାପରି। ତେଣୁ, ଓଡ଼ିଶା ଆଉ ଗୋଟାଏ ଅଲଗା କଣ? ସତ ଯେ, କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଟି ଅଲଗା ଯାହା ଆମ ପାଇଁ ଅମୂଲ୍ୟ। ଓଡ଼ିଆ ଲିପିଟି ମଧ୍ୟ ଅଦ୍ବିତୀୟ। ଅନ୍ୟ ଭାଷାରେ ଗୀତ ସବୁ ଶୁଣିସାରିବା ପରେ ଓଡ଼ିଆ ଗୀତଟିଏ ମନେପଡ଼ିଯାଏ। ନୀଳ ଆକାଶର ମଲାଜହ୍ନ ମୁହିଁ, କିମ୍ବା, ନୀଳପରୀ କହ ତୋତେ ଦେଖିଛି ମୁଁ କେଉଁଠି।

ସବୁ ଦିଗରେ ସରକାରୀ କଳର ତତ୍ପରତା ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି ସତ କିନ୍ତୁ କଳାଧଳା କଥାଚିତ୍ର ଗୀତ ଗୁଡ଼ିକ କିପରି ୟୁଟ୍ୟୁବ ମାଧ୍ୟମରେ ସବୁଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି ପାରିବ ତାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାପାଇଁ କାହାରି ବି ଚିନ୍ତା ନାହିଁ। ମୁଁ ତ ଲେଖି ଲେଖି ମୋର ହାତ ଘୋରି ହୋଇ ଗଲାଣି କିନ୍ତୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ଯେ ଅନ୍ୟ କେହି ବି ଏପରି ଦାବୀ କରୁନାହାନ୍ତି।

ସୁରଟି ଚୋରା ହେଉ ପଛେ ଚନ୍ଦ୍ରମଲ୍ଲୀ ହସେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ମଣି। ଯେମିତି ଲେଖା ସେମିତି କଣ୍ଠ। କିଏ ଖୁଣ ବାଛିବ? କିନ୍ତୁ ତାକୁ ତାଳ ଦେଲା ଭଳିଆ କିଏ ଆଉ ଅଛି? ଅଛି। ରଘୁନାଥ ପାଣିଗ୍ରାହୀ ଗାଇଛନ୍ତି ସୁଷମା ଗୋ। ଟ୍ବିନ ଟାଓ୍ବାର୍ସ। ମୋର ଯାହା ମନେହୁଏ, ତାଙ୍କର ଆଗର ରେଡ଼ିଓ ଗୀତ ଟିକିଏ ଦ୍ରୁତ ଥିଲା। ଗୋଧୂଳି ଗଗନ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।

ମୋର ଜଣେ ପ୍ରିୟ ଗାୟିକାଙ୍କ କଣ୍ଠରେ, ମୋର ଗୋଟିଏ ପ୍ରିୟ ପୁରୁଣା ଗୀତର ଅନ୍ତରାର ଏଇ ଦୁଇ ଧାଡ଼ି।

ଭଲଲାଗେ ମହୁଲିଆ ନିଶାହଜା ଭାବନାର ପୁଲକ,

ଭଲଲାଗେ ମନଲାଖି ମନଲଖା ସପନର ଚମକ।

କୋଉ ଗୀତ କେହି ଯଦି ଠଉରାଇ ପାରିବେ, କହିବେ। ଉତ୍ତର ମୁଁ ଜାଣେ, ଓ ଓଡ଼ିଆ ମେଲୋଡ଼ିଙ୍କ ୟୁଟ୍ୟୁବ ଟୁବରେ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଗୁଗଲରେ ଖୋଜିଲେ ମିଳିବ ନାହିଁ ବୋଧହୁଏ।

ମହମ୍ମଦ ସିକନ୍ଦର ଆଲାମଙ୍କର ମୁଁ ତାକୁ ଆଜି ଭଲ ପାଇଛି ଗୀତଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିଜ ସମୟ ଠାରୁ ଆଗୁଆ ଥିଲା ବୋଲି ପ୍ରଶଂସକ ମାନଙ୍କ ମତ। ସେହି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦେଖିଲେ, ରଘୁନାଥ ପାଣିଗ୍ରାହୀ ବୋଲିଥିବା ଆଜି ମୁଁ ଚାଲିଛି ଖାଲି ଗୀତଟିକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ନ୍ୟାୟ ମିଳିପାରିନାହିଁ ବୋଲି କହିହେବ। ମନେରଖିବାକୁ ହେବ ଯେ, ସେତେବେଳେ ବାସୁଦେବ ରଥଙ୍କ ଉଦୟ ହୋଇନାହିଁ।

ବିଗତ ସାତ ହଜାର ବର୍ଷ ଭିତରେ ଯାହା ସବୁ ସମ୍ଭବ ହୋଇନଥିଲା ଏବଂ ସ୍ଵପ୍ନର ବାହାରେ ଥିଲା, ମୋର ମାତ୍ର ସତୁରି ବର୍ଷ ଜୀବନ କାଳ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସବୁ ମଣିଷର ହାତ ପାଆନ୍ତାକୁ ଆସିଛି। ସିଲଟ ଖଡ଼ି ଠାରୁ ଟାବଲେଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ଲମ୍ବା ଯାତ୍ରା। କିନ୍ତୁ ଅନେକ ଭଲ ଜିନିଷ ହଜି ବି ଯାଉଛି। ଗାଁରୁ ସାଇକେଲରେ କଟକ, ଭୁବନେଶ୍ବର, ବା ବିରିଡ଼ି ହାଟ ଯିବା।

ଦିନେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଓ ବିଜୁଳି ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇ ବହୁତ ଘଡ଼ଘଡ଼ି ମାରିଥିଲା। ତାପରେ କେତେ କେତେ ଘଟଣା ସବୁ ଘଟି ସାରିଲାଣି। ୧୯୬୯ରେ ପ୍ରକାଶିତ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ସିଂହଙ୍କ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଧର୍ଷଣ ବେଶ କିଛି ଆଲୋଡ଼ନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ଓଡ଼ିଆ କବିମାନେ କିପରି ଅନ୍ୟ ଭାଷାରୁ ଚୋରି କରି ନାଁ କମାଉଛନ୍ତି, ସେ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ। ଆର୍କାଇଭରେ ଗଚ୍ଛିତ।

ଧନଞ୍ଜୟ ଶତପଥୀଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ଜହ୍ନତ ଦେଇଛି ଚିଠି କୁନି କୁନି ଜୋଛନା ହାତରେ। ଗୀତିକାର ନନ୍ଦ କିଶୋର ସିଂହ। ତୋଳିଥିଲେ ଆକାଶବାଣୀ କଟକ।

ନା ଉଠନା... ଦିଲ ଅପନା ନେଲା ଚମ୍ପା ଚୋରାଇ

[ନୂଆବୋଉ ସିନେମାର ହଜି ଯାଇଥିବା ମଜାଳିଆ ଗୀତ। ନୂଆବୋଉ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ଏ ଗୀତକୁ ବୋଲିଛନ୍ତି ସିକନ୍ଦର ଆଲାମ। ଏ ଗୀତରେ କେତୋଟି ଲୋକପ୍ରିୟ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଗୀତର ସ୍ଵରକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି।]

ନିର୍ମଳା ମିଶ୍ରଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ତୁମର ତ ପ୍ରଜାପତି ମନ।

ଶ୍ଯାମାନୁଜ ବାବୁ ଥରେ ଲେଖିଥିଲେ ଯେ, ଚିତ୍ରଲେଖା, ଅମୃତ ଫଳ, ଓ ଅମାବାସ୍ଯାର ଚନ୍ଦ୍ର ଉପନ୍ୟାସ ତିନୋଟିକୁ ସମ୍ଭବ ହେଲେ ସେହି କ୍ରମରେ ପଢ଼ିବା ଲାଗି। ସେହିପରି, ଓଡ଼ିଶା ତଥା ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତି ସନ୍ଦର୍ଭରେ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ପଠନୀୟ ଭାବରେ ସେ ଛମାଣ ଆଠଗୁଣ୍ଠ, କଣାମାମୁଁ, କନକଲତା, ମାଟିର ମଣିଷ, ଏବଂ ନୀଳଶୈଳ ଉପନ୍ୟାସ ପାଞ୍ଚୋଟିକୁ ବାଛିଥିଲେ।

ଅମାବାସ୍ୟାର ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଥମ କରି ପଢ଼ିଲେ ମନରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହେବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ତେଣୁ କିଛି ମାନସିକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସହ ପଢ଼ିଲେ ଉପଯୁକ୍ତ ରସସ୍ୱାଦନ ତଥା ତୁଳନାତ୍ମକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିବ ବୋଲି ବୋଧହୁଏ ସେ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ।

x.com/NathTusar/stat…

ଅମାବାସ୍ୟାର ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଚିତ୍ରଲେଖାର ଅବତାରଣା ରହିଛି। ଭଗବତୀ ଚରଣ ବର୍ମା‌ଙ୍କ ରଚିତ ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ଶ୍ରୀନିବାସ ଉଦ୍‌ଗାତାଙ୍କ ଦ୍ବାରା ଓଡ଼ିଆରେ ଅନୂଦିତ ହୋଇଥିଲା। ନିକୋସ୍ କାଜାନଜାକିସ୍ ଙ୍କ ଲିଖିତ ଜୋର୍ବା, ଦି ଗ୍ରୀକ୍ ଉପନ୍ୟାସଟି ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣଯୋଗ୍ଯ। ଅମୃତ ଫଳର ଭର୍ତୃହରି ଚରିତ୍ର ବି ଶିକ୍ଷଣୀୟ ହୋଇପାରେ।

x.com/NathTusar/stat…

ସାଧାରଣତଃ, ଗୀତଟିଏ ଲେଖାହୁଏ ଓ ପରେ, ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ତାକୁ ସୁରରେ ବାନ୍ଧନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ମୟୂରୀ ଗୋ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଓଲଟା ହୋଇଥିଲା। ଶାନ୍ତନୁ ମହାପାତ୍ର ପ୍ରଥମେ ସ୍ବରଟି ତିଆରି କରି ଗୀତିକାରଙ୍କୁ ଦେଇ ଚାଲିଗଲେ। ଜୀବନାନନ୍ଦ ପାଣି ସାରା ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶ ଖୋଜାଖୋଜି କରି ଲେଖିଲେ ସେହି କାଳଜୟୀ ଗୀତ। ପାଖରେ ବସିଥିଲେ ଦେବାଶିଷ ମହାପାତ୍ର।

ରେଡ଼ିଓରେ, ଆଧୁନିକ ବା କଥାଚିତ୍ର ଗୀତ ନବାଜି ଓଡ଼ିଶୀ ବା ଭଜନ ବାଜିଲେ ପିଲାଦିନେ ବିରକ୍ତ ଲାଗୁଥିଲା। ଏବେବି ଧର୍ମଭିତ୍ତିକ ଗୀତ ପ୍ରତି ମୋର ବିତୃଷ୍ଣା ରହିଛି। ଓଡ଼ିଶୀ ଗୀତଗୁଡ଼ିକରେ କିଛି ଗୋଟାଏ ଓଡ଼ିଆ ପଣିଆ ରହିଛି ବୋଲି ମୋର ମନେହୁଏ ନାହିଁ। ବରଂ କେଳାକେଳୁଣୀ ବା ଘୋଡ଼ାନାଚ ଭଳି ଗୀତରେ ଖାଣ୍ଟି ଓଡ଼ିଆ ବାସ୍ନା ସ୍ବତଃ ବାରି ହୋଇପଡେ଼।

ଓଡ଼ିଶାର ନାମ ଓ ପରିସୀମା ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ। ଓଡ଼ିଶୀ ଶବ୍ଦଟି ଆଗରୁ ନଥିଲା। ଆକାଶବାଣୀ କଟକ ପ୍ରଦତ୍ତ। ଓଡ଼ିଶୀର ସଂଜ୍ଞା ପ୍ରକୃତରେ କଣ ଓ ମୋ ମନ ବୀଣାର ତାରେ ଗୀତରେ କିପରି ଓଡ଼ିଶୀ ଛାପ ରହିଛି ତାହା ମୋ ବୁଝିବା ଶକ୍ତିର ବାହାରେ। କାରଣ, ବିତିଲା ତ ଯାମିନୀ ଗୀତଟି ଓଡ଼ିଶୀ ନୁହେଁ ବୋଲି ଏଇଠି ଜଣେ ବିଶେଷଜ୍ଞ ମତ ଦେଇଥିଲେ।

ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ପଦ୍ଧତି ସହ ପରିଚିତ ହେବା ସମସ୍ତଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଆବଶ୍ୟକ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ତାକୁ ଓଡ଼ିଆ ପଣିଆ ଉପରେ ଲଦି ଦେବା ଠିକ ହେବ ନାହିଁ। ମୋର ମୂଳ ଯୁକ୍ତି ଧର୍ମଭିତ୍ତିକ ଗୀତ ସନ୍ଦର୍ଭରେ ଥିଲା। ସେସବୁର ତ ଖଣି ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ତାକୁ ଛାଡ଼ି ଯେଉଁଠି ସାଧାରଣ ଜୀବନର କଥା କୁହାହୋଇଛି, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଅଧିକ ଆପଣାର ବୋଧହୁଏ।

ରସ କଥା ମୁଁ କହୁନାହିଁ। କାଁଭାଁ ଉଦାହରଣକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ପୁରୁଣା ଓଡ଼ିଶୀ ପ୍ରବନ୍ଧ ଧର୍ମଭିତ୍ତିକ ଓ ବହୁ ଓଡ଼ିଆଙ୍କର ସେସବୁ ପ୍ରିୟ। ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତ ଓଡ଼ିଶାର ଏକଥା ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ଏସବୁ ହେଲା ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ ତଥା ଆରୋପିତ ସଂସ୍କୃତି ଯାହା ପାଇଁ ରାଜାମାନେ ଧନ୍ୟବାଦାର୍ହ। ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଓ କୃତି ଅଲଗା।

ଭୁଲ କରିଦେଲେ!

ହଁ ସେଇଟା ତ ସତ କିନ୍ତୁ ଏଥିରେ ମଧୁମତୀର ଦୃଶ୍ୟକୁ ପ୍ରେମ ପର୍ବତର ଗୀତ ସଙ୍ଗେ କଲମୀ କରାଯାଇଛି।

ମଧୁମତୀ ସାଙ୍ଗେ ପ୍ରଜାପତି।

x.com/SuryadeoSurya/…

ମିଲନ, ମଧୁମତୀ, ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି ହିନ୍ଦୀ ଛବି ପରି ଜୀବନ ସାଥୀ କଥାଚିତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ପୁନର୍ଜନ୍ମର ଅବତାରଣା ରହିଛି। ତାଛଡ଼ା, ଏହାର ଗୀତ ଓ ଚିତ୍ରାୟନରେ ମଧୁମତୀର ସ୍ପଷ୍ଟ ଛାପ ଥିବାର ଦେଖାଯାଏ।

୨୦୦୫ ମସିହାରେ ଘରକୁ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଓ ଇଣ୍ଟରନେଟ ଆସିବା ପରେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ କେତେକ ବ୍ଲଗ ସହିତ ଖୋଲିଥିଲି ପେଟଲିଙ୍କସ petlinks.blogspot.com। ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଗୀତ ଗୁଡ଼ିକର ଏକ ତାଲିକା ସେଥିରେ ଥିଲା ଯାହା ବହୁତ ପାଠକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲା। ୨୦୧୧ରେ ମୁଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୀତର ବିଭିନ୍ନ ତଥ୍ୟ ଏବଂ ଲିଙ୍କ ଏକତ୍ର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲି।

ଧର୍ମ ସ୍ବତଃ ସିଦ୍ଧ ବୋଲି ଧାରଣା ଅନେକଙ୍କର କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ଏହା କପୋଳକଳ୍ପିତ। ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଏହାର ପ୍ରଚାର ପ୍ରସାର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରରେ ଚାଲିଥାଏ ଓ ଏହାଦ୍ବାରା କେତେକ ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକ ଲାଭାନ୍ୱିତ ହୋଇଥାନ୍ତି। ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ସଙ୍ଘର୍ଷ କରୁଥିବା ବେଳେ କୋଉଠି ନା କୋଉଠି ଏହାର ଜାଲରେ ଛନ୍ଦି ହୋଇଯିବାକୁ ବାଧ୍ଯ ହୁଏ।

ଖୁସିର କଥା ଯେ ଓଡ଼ିଆ ସିନେମା ଗୀତ ୭୯ ରୁ ୮୨ ପ୍ରେସ୍‌ରେ ଅଛି ବୋଲି ସୂର୍ଯ୍ୟବାବୁ ଜଣାଇଛନ୍ତି। ଏହା ଏଇ ସିରିଜର ତୃତୀୟ ବହି ହେବ। ଆଗକୁ କେତୋଟି ହେବ ଓ କେତେ ସମୟ ଲାଗିବ, ଅନୁମାନ କରିବା କଷ୍ଟ। ଗୀତିକାରଙ୍କ ପରିଚୟ ଏକ ଅଲଗା ବହି ହେବା ଉଚିତ। କେବଳ କଥାଚିତ୍ରର କ୍ରେଡ଼ିଟ୍ ଓ ଲିରିକ୍ସ ରହିଲେ ବହିଟି ଏତେ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତା ନାହିଁ।

ଭୁଖା କଥାଚିତ୍ରର ମଲ୍ଲୀ ଫୁଟି ମହକିଲା ଗୀତଟିର ଗୋଟିଏ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ଆବେଦନ ରହିଛି। ଭାଷା ଏକ ଅଲଗା ରାଜ୍ୟକୁ ବୋହି ନେଇ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ଭାବ ହୃଦୟରେ ଭରିଦିଏ ଅନୁରାଗ ଓ ବିରାଗର ମିଶ୍ରିତ ଏକ ବିଚିତ୍ର ଅନୁଭୂତି। ଲବଙ୍ଗ ଇଲାଚି ଗୀତ ଆଗରୁ ଆମର ଏଠି ଚାହା ଚିନି ଥିଲା। ହାକିମ ବାବୁର ହାଏ ହାଏ ହାଏ ବନ୍ଧୁରେ ଗୀତଟି ମଧ୍ୟ ଅନୁରୂପ ଭାବୋଦ୍ଦୀପକ।

ବାଟ ଅବାଟ କଥାଚିତ୍ରର, ଜୀବନରେ ହସ ନାମେ ନିତି ଲୁହ ପିଇ ପିଇ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗୀତ। ଏହାକୁ ଶୁଣିଲେ କାବେରୀ କଥାଚିତ୍ରର, ଜୀବନର ସବୁ ଦେଇ ଯା ପାଇଁ ରହିଲି ଚାହିଁ ଗୀତଟି ମନେପଡ଼ିଯାଏ। ପ୍ରଥମଟିରେ ଆଳାପ ଛଡ଼ା ସେମିତି ବିଶେଷ କିଛି ଉତ୍କର୍ଷ ନଥିବା ବେଳେ, ଦ୍ଵିତୀୟଟିର ଅନ୍ତରାରେ ବାସୁଦେବ ରଥ ଗାୟିକାଙ୍କ ଠାରୁ ପୁରା ପଇସା ଅସୁଲ କରିଛନ୍ତି।

କାହାଣୀ ସହିତ ଖାପଖୁଆଇ ଲେଖାଯାଇଥିବା ଗୀତ ଅନେକ ସମୟରେ ସଫଳ ହୁଏନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ସମୟ ବଡ଼ ବଳବାନ କଥାଚିତ୍ରର ମତେ ବାନ୍ଧି ନେରେ ପୁଲିସ ବାବୁ ଗୀତଟି ସେତେବେଳେ ଖୁବ ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇଥିଲା। ସେହିପରି ଆଉ ଏକ ଗୀତ ହେଲା ହାକିମ ବାବୁର ମୁଁ ତୁମ ମଇନା ମୁଁ ତୁମ ଆଇନା। କିନ୍ତୁ କଥାଚିତ୍ରର ନହେଲେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ଥିଲା ମୁଁ ତୁମ ଜାପାନୀ ଖେଳଣା।

କୌଣସି କଥାଚିତ୍ରର ଗୀତ ଯଦିଓ ନୁହେଁ ତଥାପି ଦୃଶ୍ୟ ଗଢ଼ିବା ଲାଗି ସବୁ ଉପାଦାନ ଏଥିରେ ମହଜୁଦ ରହିଛି। ତୋ ଦେହର ଶାଢୀ ଝୁମ୍ପି ଖସାନି ଏତେ ଗୀତଟି ପାଇଁ ତାନସେନ ସିଂହଙ୍କ ଚିଡ଼େଇବା ସ୍ବର ଏକବାରେ ଫିଟ। ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଏକ ମଜାଦାର ଗୀତ ହେଲା ଓମ ସାଈ ତୁଝେ ସଲାମ କଥାଚିତ୍ରର ତୁ ମୋ ଅଳସୀ ରାଣୀ ହେମ ହରିଣୀ। କଣ୍ଠ ଅରବିନ୍ଦ ଓ ଶ୍ବେତା ମିଶ୍ର।

ନିଉଜ ୭ ଜରିଆରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଡଙ୍ଗା ଭସାର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା। ବୁଡ଼ ପକାଇବାର ପ୍ରଥା ଆଜିକାଲି ଆଉ ନାହିଁ ପ୍ରାୟ। ସୁବିଧାର ଅଭାବ ନିଶ୍ଚୟ। ଜଣେ କେହି ନିଶ୍ଚିତକୁ ବାରମ୍ବାର ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ବୋଲି କହୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ମୋଟାମୋଟି ଉପସ୍ଥାପନାର ମାନ ଉପଭୋଗ୍ୟ। ଏଠି ହୁଗୁଳି ନଦୀ କୂଳରୁ ମଧ୍ୟ ଏବେ ହୁଳହୁଳିର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଲା।

ମାଇକରେ କୀର୍ତ୍ତନ ସଙ୍ଗୀତ ଭାସି ଆସୁଛି। ତିନିଦିନ ହେଲା ଚାଲିଛି। କିନ୍ତୁ ସେ ଢେଉ ଭଳି ଦୋଳାୟିତ ଗାୟନ ଶୈଳୀ ମୋର ଶ୍ରୁତିକଟୁ ହେଉଛି। ଭାଷା ବି ବୁଝି ହେଉନି। ପାରମ୍ପରିକତା, ଶାସ୍ତ୍ରୀୟତା, ଓ ଧାର୍ମିକତାର ଦ୍ବାହି ଦେଇ କିଛି ଜିନିଷକୁ ଜାବୁଡ଼ି ଧରି ବସିବା ଅନ୍ୟାୟ। କିନ୍ତୁ ଅଟୋଟ୍ଯୁନ ଲଗା ଭୋଜପୁରୀ ଗୀତ ବି ଅନ୍ଯ ସୀମାନ୍ତର ବିସଙ୍ଗତି।

ଓଡ଼ିଶାରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ସରକାର ଗଠିତ ହେବା ଏକ ଐତିହାସିକ ଘଟଣା। ତା ସହିତ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଜଣେ ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଉପାନ୍ତ ଜିଲ୍ଲା ମାନଙ୍କରୁ ଆସିବା ବି ମହତ୍ତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ। ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ଵୟଂସେବକ ସଙ୍ଘର ପୃଷ୍ଠପୋଷକତାରେ ଅଣଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କର ପ୍ରତିପତ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ସ୍ବାଭାବିକ। ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଅପମିଶ୍ରଣ ଘଟିବ।

ଏକଥାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିହେବନାହିଁ ଯେ ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରଭୁତ ପ୍ରଭାବ ବହୁ ଓଡ଼ିଶାବାସୀଙ୍କ ଉପରେ ରହିଛି। ତାଛଡ଼ା ଜାତୀୟତାବୋଧ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ହିନ୍ଦୀ ଓ ଇଙ୍ଗ୍ରାଜୀର ଆକର୍ଷଣ ଅକାଟ୍ଯ। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଓଡ଼ିଆଭାଷାର ମୌଳିକତା ରକ୍ଷାକରିବା କାଠିକର ପାଠ। ତଥାପି ତାହାର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଶକ୍ତି ହିଁ ରକ୍ଷା କବଚ।

ତୁମେ ମୋ ରାଧା, ତୁମେ ମୋ ସୀତା ଗୀତଟିର ସ୍ବରରେ ଗୋଟିଏ ସୁନ୍ଦର ସାବଲୀଳତା ରହିଛି। ରାଗ ବିଷୟରେ ମୋର ଧାରଣା ନାହିଁ କିନ୍ତୁ ସେହିପରି ଆଉ ଗୋଟିଏ ଗୀତ ହେଲା ଯାହା ମୁଁ ଖୋଜିଛି ତାହା ମୁଁ ପାଇଛି। ତା ସହିତ ବଧୂ ହସେ ମଧୁ ମଧୁ, ଝୁମି ଝୁମି ଯାଉଚି, ତୁମେ ହିଁ ସ୍ବର୍ଗ ମୋର, ମୁଁ ପାଉନଥିଲି ସାହା, ଓ କଥା ତ ଏତିକି କୁ ମଧ୍ୟ ଜୋଡ଼ା ଯାଇପାରେ।

ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତି କହିଲେ କଣ ବୁଝାଏ ଏ ବିଷୟରେ ସମସ୍ତେ କେବେ ଏକମତ ହେବେନାହିଁ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଷାଠିଏ ଦଶକର କଥାଚିତ୍ର ଗୁଡ଼ିକରେ ବହୁତ କିଛି ନଥିକରଣ ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ ତାହା ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଶାର ଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରତିଫଳନ କରେନାହିଁ। ସେହିପରି, ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଧର୍ମଭିତ୍ତିକ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଥାକୁ ସଂସ୍କୃତି ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିବା ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।

ବତିଘର କଥାଚିତ୍ର ପ୍ରାୟ କେହି ଦେଖିନଥିବେ। ଦେଖିଲା ପରେ ଅମାବାସ୍ୟାର ଚନ୍ଦ୍ର ସହ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଅଛି ବୋଲି ମନେ ହୋଇଥିଲା। ବୋଧହୁଏ ଓଡ଼ିଆରେ ପ୍ରଥମ ବୌଦ୍ଧିକ ସ୍ତରର ଛବି।

ସମ୍ବଲପୁରୀ ଭାଷାରେ କେତେ କଣ ସାହିତ୍ୟ ଅଛି ମୁଁ ଜାଣିନାହିଁ କିନ୍ତୁ ଏହାର ଉଚ୍ଚାରଣ ଓଡ଼ିଆ ଠାରୁ ଅଲଗା। ତେଣୁ ଓଡ଼ିଆ ବଦଳରେ ଯଦି ଏହା ବଙ୍ଗଳା ବା ଦେବନାଗରୀ ଲିପିରେ ଲେଖାଯାଆନ୍ତା ତେବେ ହଳନ୍ତ ଲଗାଇବାକୁ ପଡ଼ନ୍ତାନାହିଁ। ସେ ଅଞ୍ଚଳରେ ବହୁବର୍ଷ ରହିଥିବାରୁ ଲୋକଙ୍କର ମନୋଭାବ ମୁଁ ଭଲଭାବେ ଜାଣେ। ଭାଷା ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗତା ଲାଭ କରିବା ଉଚିତ।

କୁହାଯାଏ ଯେ, ମଣିଷକୁ ଯଦି ସ୍ବର୍ଗରେ ରଖାଯାଇ ନିତି ଅମୃତ ଖାଇବାକୁ ଦିଆଯାଏ, ତଥାପି ବି ସେ କିଛିଦିନ ପରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ପଡ଼ିବ ଓ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନର ଅଭିଜ୍ଞତା ହାସଲ କରିବା ଲାଗି ଚାହିଁବ। ଏହା ସମାଲୋଚନା ନୁହେଁ ବରଂ ଏକ ମୁଲ୍ୟବାନ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଗୁଣ ଯୋଉଥିପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କ ଠାରୁ ବି ମଣିଷର ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଇଛି।

ବାବୁଲାଲ ଦୋଷୀ ଓଡ଼ିଶାରେ କଳା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ବିକାଶ ପାଇଁ ବହୁ କଷ୍ଟ ସ୍ବୀକାର କରିଛନ୍ତି। ଦୀର୍ଘ ସଙ୍ଘର୍ଷ ପରେ କଟକରେ କଳା ବିକାଶ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପିତ ହେବା ତାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କୃତି। ଭବନ ନିର୍ମାଣ ଲାଗି ସେ ପଣ ରଖି ଭୁବନେଶ୍ବର ଠାରୁ ଦିଲ୍ଲୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖାଲି ପାଦରେ ବୁଲି ବୁଲି ସାହାଯ୍ୟ ଭିକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଏପରି ଏକ ଉଦାହରଣ ବିରଳ।

ଶ୍ରୀଲୋକନାଥ କଥାଚିତ୍ର ମୁଁ ହଲରେ ଦେଖିଥିଲି। ମୋର ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ଛବି। ସେତେବେଳେ ଖୁବ ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇଥିଲା ଓ ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ଜନମାନସକୁ ଆଛନ୍ନ କରି ରଖିଥିଲା। ପରେ ଅମଡ଼ାବାଟ ଓ କିଏ କାହାର ମଧ୍ଯ ସେହି ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଯଥାର୍ଥ ଭାବରେ ରେକର୍ଡ଼ ଭଙ୍ଗା ଲୋକପ୍ରିୟତାର କୃତିତ୍ବ ବୋଧହୁଏ ମମତା କଥାଚିତ୍ର ହିଁ ହାସଲ କରିପାରିଥିଲା।

ଦିଲ୍ଲୀରେ ଥରେ ଓଡ଼ିଶୀନୃତ୍ୟର ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି କଳାକାର ମାନେ ଲୋକନୃତ୍ୟ ପରିବେଷଣ କରିବାରୁ ଜଣେ ଭଦ୍ରଲୋକ ତାର ବିରୋଧ କରିଥିଲେ। ଓଡ଼ିଶାରେ ଏ ବିଷୟରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ଥିତି କଣ ମୁଁ ଜାଣିନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ପୋଷାକରେ କିଛି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ଓଡ଼ିଶୀନୃତ୍ୟ ପରିବେଷଣ ହେବାର ମୁଁ ଦେଖିଛି। କଳାରେ ରକ୍ଷଣଶୀଳତା ଓ ସୃଜନଶୀଳତା ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ରହିବ।

ସ୍କୁଲରେ ପଢ଼ିଲାବେଳେ ସାହିତ୍ୟିକ ଭାଷାରେ ଲେଖିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରାଯାଉଥିଲା ଓ ମହେଶ୍ଵର ମହାନ୍ତିଙ୍କ ଛାତ୍ରସାଥୀ ପ୍ରବନ୍ଧ ମାଳା ଏଥିପାଇଁ ବହୁତ ଉପଯୋଗୀ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ବିଷୟମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଓଡ଼ିଆର ସ୍ଥାନ ତଳେ ଥିଲା। ସଂସ୍କୃତ ଓ ହିନ୍ଦୀ ଆହୁରି ତଳେ ଓ ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କର ସମ୍ମାନ ମଧ୍ୟ ସେହି ହିସାବରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେଉଥିଲା।

ଆର୍କାଇଭ୍ସଙ୍କ ଦୟାରୁ, ଏହା ଭିତରେ, ମୁଁ କବିଚନ୍ଦ୍ର କାଳୀଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ, ଦୁର୍ଲଭ ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ, ଦୀନବନ୍ଧୁ ଦାସ (ଟିମା), ନିରଞ୍ଜନ ଶତପଥୀ, ଶରତ ପୂଜାରୀ, ବାବୁଲାଲ ଦୋଷୀ, ଓ କାର୍ତ୍ତିକ କୁମାର ଘୋଷଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀ ପଢିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଛି। କହିବା ବାହୁଲ୍ୟ ଯେ, ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ ନବଜାଗରଣ ଦିଗରେ ଏମାନଙ୍କର ଭୂମିକା ବିପୁଳ। ନନ୍ଦକିଶୋର ସିଂହ ମଧ୍ୟ। 

ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟର କଥା ଯେ ଏତେ ବର୍ଷ ପରେ ଓଡ଼ିଆମାନେ ପୁରୁଣା କଥାଚିତ୍ର ସବୁ ଦେଖିବାକୁ ପାଇବେ। ନୂଆବୋଉ, ଜୀବନ ସାଥୀ, ଓ ରାମାୟଣ ଉତ୍ତୋଳିତ ହୋଇଛି। ଆଶା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରଯୋଜକ ସଂସ୍ଥା ସବୁ ଅନୁରୂପ ବଦାନ୍ଯତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବେ। ଗୀତଗୁଡ଼ିକର ଦୃଶ୍ୟବନ୍ଧ ଅଲଗା ଉତ୍ତୋଳିତ ହେଲେ ନିଘା ସଂଖ୍ୟା ନିଶ୍ଚୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ।

ଚିଲିକା ତୀରେ ଉପରେ କଥା ପରଦାର। କିଛି ଅଂଶ ଦେଖିପାରିଲି। ନାୟକ ନାୟିକା ପ୍ରଥମ ପସନ୍ଦ ନ ଥିଲେ। ଛବିଟି ବି ଏମିତି କିଛି ତରଙ୍ଗ ସୃଷ୍ଟି କରି ନଥିଲା କିନ୍ତୁ ପରେ ସେମାନେ ଜୀବନରେ ଛନ୍ଦି ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଶିବବ୍ରତ ଦାସ ଉଭୟଙ୍କୁ ଆଣିଥିଲେ ଏବଂ ଉଭୟଙ୍କର ପୂର୍ବ କଥାଚିତ୍ର ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ନାଟ୍ୟ ରୂପାନ୍ତର ମୂଳ ଚିତ୍ର ସମତୁଲ।

ଓଡ଼ିଆ କଥା ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତି, ଓଡ଼ିଶାର ଉନ୍ନତି, ବା ତଥାକଥିତ ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତି ଠାରୁ ଅଲଗା। ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ କଟକ-ଭୁବନେଶ୍ବରର ଭୌଗୋଳିକ ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଆବଦ୍ଧ କରିବାରେ ହୁଏତ ତାର ଯଥାର୍ଥ ପ୍ରତିଫଳନ ସମ୍ଭବ। ନହେଲେ ଯେତିକି ଦୂରେଇଲେ ସେତିକି ଅପଭ୍ରଷ୍ଟ ହେବାର ଆଶଙ୍କା। ଶବ୍ଦରେ, ଉଚ୍ଚାରଣରେ, ଏବଂ ଭାଷା ପ୍ରତି ପ୍ରୀତିରେ ବ୍ୟବଧାନ।

କଥା ପରଦାର ଦରବାରରେ ଆଜି ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତି। ଧୀର ବିଶ୍ବାଳ ରାଜା ହୋଇ ଏକ ଗମ୍ଭୀର ଭୂମିକାରେ। ମୂଳ କାହାଣୀ ସହିତ ଅନେକ କିଛି ଜୋଡ଼ା ଯାଇ ଉପଭୋଗ୍ୟ କରାଯାଇଛି। ଗୀତ ଗୁଡ଼ିକତ ଏବେବି ଲୋକପ୍ରିୟ। ତେବେ, ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଆଧୁନିକତା ଓ ସୃଜନଶୀଳତା ଦିଗରେ ଆଗେଇଲା ବେଳକୁ ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତି ଛବିଟି କୌଣସି ନୂତନ ଦିଗଦର୍ଶନ ଦେବାର ମନେହୁଏ ନାହିଁ।

କଳା, ସାହିତ୍ୟ, ଓ ସଙ୍ଗୀତ କେତୋଟି ଉପାଦାନ ମାତ୍ର। ସମୟକ୍ରମେ କିଛି ଲୋକଙ୍କ ବେଉସା ଭାବରେ ଛନ୍ଦି ହୋଇଯାଇଥାଏ। ତା ଭିତରେ ପୁଣି ଉତ୍କର୍ଷ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ କିଛି ଉତ୍ସର୍ଗ କରିବା ପାଇଁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଜୀବନକୁ ବା ଭାବଧାରାକୁ ପରିମାର୍ଜିତ କରିବାର କ୍ଷମତା କଳା ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ସେଥିଲାଗି ଏକ ଉଚ୍ଚ ଆଦର୍ଶ ଆଗରେ ରହିବା ଦରକାର।

ହଜାର ହଜାର ସଂଖ୍ୟାରେ ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ ଓ ଦର୍ଶନ ଶାସ୍ତ୍ର ରହିଛି। ତାଛଡ଼ା କଳା ଓ ସାହିତ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପର୍ଯ୍ଯାପ୍ତ ପରିମାଣରେ ଶିକ୍ଷଣୀୟ ବସ୍ତୁ ବିଦ୍ୟମାନ। ତଥାପି ମଣିଷ ଯଥାର୍ଥ ବା ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଜୀବନ ଜିଇଁବା ଲାଗି ଅସମର୍ଥ। ବିଭିନ୍ନ ଆବଶ୍ୟକତାର ଏକ ନିର୍ଭୁଲ ଭାଗମାପ ଯୋଗାଡ଼ କରିବା କାହାରି ପକ୍ଷରେ ବି ସମ୍ଭବ ହୁଏନାହିଁ। ଅନ୍ୟେଷଣ ଜାରି।

ଓଡ଼ିଆ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକ ବିତର୍କିତ ବିଷୟ। ଘର ଭିତରେ କଳି ଓ ବାହାରୁ ବି ମାଡ଼ ଗାଳି। ତାପରେ ଯେଉଁ ସବୁ ମାଧ୍ୟମ ଭାଷାର ବିକାଶ ତଥା ସଂରକ୍ଷଣ ଲାଗି ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଥିଲେ ସେଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତରୋତ୍ତର ପତନ ଏକ ମୁଖ୍ୟ କାରଣ। ବିଭିନ୍ନ ପରିସ୍ଥିତି ଯୋଗୁ ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ଏବେ ବହୁଭାଷୀ ହେବା ସାଧାରଣ କଥା। ଅତଏବ ଓଡ଼ିଆ ପାଇଁ ଆନୁଗତ୍ୟ ଶିଥିଳ।

ପିଲାଦିନେ ଆମ ବାରିରେ ପ୍ରାୟ ସବୁ ପ୍ରକାରର ପନିପରିବା ଚାଷ ହେଉଥିଲା। ରୋଷେଇ ମଧ୍ୟ ହେଉଥିଲା ଅଥଚ ମୁଁ ଅଧିକାଂଶ ତରକାରି ପତ୍ର ଖାଉନଥିଲି। ଏବେ ସବୁ ମୋର ପ୍ରିୟ ଏବଂ ପୁଷ୍ଟି ସାଧନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ସବୁ ଜିନିଷ ସନ୍ତୁଳିତ ଭାବରେ ପାଇବା ଓ ଖାଇବା ସବୁବେଳେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ପଇସା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଥାର୍ଥ ପୋଷଣ ଏକ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା।

ଦେଶର ବହୁ ଜାଗା ମୁଁ ବୁଲିଛି ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ଦୃଶ୍ୟ ମୋତେ ମୁଗ୍ଧ କରେ। ଗଛପତ୍ରର ସବୁଜିମା ମୋ ପାଇଁ ଏକ ଚିରନ୍ତନ ଆକର୍ଷଣ। ଅନ୍ୟ ଜାଗା ମାନଙ୍କରେ ଦୁଇ, ତିନି ପ୍ରକାର ଗଛର ଜଙ୍ଗଲ ଥିଲା ବେଳେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ଅଧିକାଂଶ ଜାଗାରେ ଆମ୍ବ, ପଣସ, କଦଳୀ, ନଡ଼ିଆ, ଗୁଆ ଆଦି ଗଛର ଏକତ୍ର ସମାବେଶ ଆଖିକୁ ଅମୃତ ପରି ଲାଗେ। ଓଡ଼ିଶାରେ ବେଶି ଘଞ୍ଚ ନୁହେଁ।

ଇଙ୍ଗ୍ରାଜୀରେ ଲେଖିଲା ବେଳେ ବହୁ ସତର୍କତା ଅବଲମ୍ବନ କରିବାକୁ ପଡ଼େ। ଷାଠିଏ ସତୁରି ବର୍ଷ ପରେ ବି ତା ବ୍ଯାକରଣ ଆୟତ୍ତକୁ ଆସିଲା ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଆ ତ ମୋର ମାତୃଭାଷା ଓ ସେହି ମାଧ୍ୟମରେ ହିଁ ସ୍କୁଲରେ ପାଠପଢା଼। ତେଣୁ ଯାହା ଭୁଲଭାଲ ଲେଖିଲେ ବି ତା ଠିକ। ସତୁରି ଦଶକରେ ଗପ ବା କବିତାରେ ହିନ୍ଦୀ ଶବ୍ଦ ଗ୍ଲାମର ଥିଲା। ଏବେ ବିପଦ ଘଣ୍ଟି।

ଭଲ ଟୁବଟିଏ ଆଖିରେ ପଡ଼ିଲା। ଡର ନାହିଁକି ହେ ପର ତରୁଣୀ ହରଣୁ। 

ଷାଠିଏ ଓ ସତୁରି ଦଶକରେ ଓଡ଼ିଶାର ବହୁ ମାନ୍ୟଗଣ୍ୟ ତଥା ବିଜ୍ଞ ଲୋକ ଶ୍ରୀମା ଶ୍ରୀଅରବିନ୍ଦଙ୍କ ଆଦର୍ଶରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ମୁଁ ମଧ୍ଯ ସେହି ଦର୍ଶନକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲି ଯାହା ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପ୍ରତିହତ ରହିଛି। ମୋର ଛୋଟିଆ ଜୀବନର ଏହା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସଫଳତା। ଏଠି ପଦେ ଲେଖିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିବା ମଧ୍ୟ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ।

ଦେଶ ତଥା ଏହାର ସମସ୍ତ ଭଲ ଦିଗକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଜାତୀୟତା ଏବଂ ଘୃଣା ଉପରେ ଆଧାରିତ ଜାତୀୟତା, ଏହି ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଜିନିଷ। ଶ୍ରୀଅରବିନ୍ଦ ପ୍ରଥମଟି ପାଇଁ କାମ କରିଥିଲେ ଓ ଏପରିକି ଇଙ୍ଗ୍ରେଜମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଘୃଣାଭାବ ନଥିଲା। ବରଂ ବିଶ୍ବଯୁଦ୍ଧ-୨ ସମୟରେ ହିଟଲରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଲଢ଼ିବା ପାଇଁ ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ।

ରଫିଙ୍କ ଗୀତ ଶୁଣୁଥିଲି। ହଠାତ ଗୋଟିଏ ଆଳାପ ମନେପଡ଼ିଲା। କିନ୍ତୁ ସେପରି ଗୀତ କିଛି ମୁଣ୍ଡକୁ ଢୁକିଲା ନାହିଁ। କିଛି ସମୟ ପରେ ତାକୁ ଠାବ କଲି ଝିଲିମିଲି ତୋର ଶାଢ଼ୀ ସିଲିକି ଗୀତରେ, ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତିଙ୍କ କଣ୍ଠରେ। ଆମ କଲେଜ ସମୟରେ କେଡ଼େ ନାଲି, ପଡ଼ି ଯିବିକି ଆଉ, ଓ କୋଉଠି ଥୋଇବି ଆଦି କମେଣ୍ଟ ମାନଙ୍କର ଖୁବ କାଟତି ଥିଲା। ଗୀତଟିବି ଟପରେ।

କଟକରୁ ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଗଲାପରେ ସେଠି ମାଖନ ଓ ପାତଳଘଣ୍ଟା ଆଦି ବହୁ ନୂଆ ଶବ୍ଦ ଶିଖିବା ପାଇଁ ପଡ଼ିଲା। ଦିଲ୍ଲୀ ଆସିଲା ପରେ ସୀତାଫଲ, ତୋରୀ, ଖିରା, ଓ କଟହଲ ପ୍ରଭୃତି ଘୋଷିବା ପାଇଁ ହେଲା। ଇଙ୍ଗ୍ରାଜୀରେ କିଛି ଫଳର ନାଁ ପାଇଁ ପିଲାଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ନେବାକୁ ପଡ଼େ। ଏବେ ବଙ୍ଗଳାରେ ଶିଖିଲା ବେଳକୁ କଲରା ଓ ପଣସ ଭିତରେ କେବେ କେବେ ଏପଟ ସେପଟ ହୋଇଯାଏ।

ଆଜି ଆମ ପାରାଟ୍ଟାଳିକା ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ରଙ୍ଗବତୀ।

ଯଦି କେହି ମୋ ଟୁବରେ କେବେ ଡୁବ ପକେଇ ନଥିବେ ତେବେ ସମୟ ପାଇଲେ ଦେଖିବେ। ବିଶେଷ କରି ଗୀତଝର ସିରିଜ। ତାଛଡ଼ା, ମୋର ନିଜ ସୃଷ୍ଟି, ଗୀତଟିଏ କେତେ ବରଷରୁ ସତେ।https://youtube.com/@tusarnathmohapatra?si=5aXLFJNyrxOfX769

ନୂଆ ବର୍ଷରେ ୟୁଟ୍ୟୁବର ବରାଦ ମୁତାବକ ପ୍ରଥମ ଗୀତ, ଫୁଲେଇ ରାଣୀ ସଜଫୁଲ ଶୁଣିଲି। ଆମ ପିଲାବେଳର ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ଗୀତ। ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି ସେହିଠାରୁ ସଙ୍ଗୀତ ଜଗତର ରାଜା ଆସନ ଅଧିକାର କଲେ। ବଙ୍ଗାଳୀ ଗାୟିକା ମାନେ ଗାଉଥିଲେ କିନ୍ତୁ ବଙ୍ଗଳା ଗୀତର ପ୍ରଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଓଡ଼ିଆ ତାର ନିଜର ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କଲା। ନୂଆ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଜାଗିଲା।

ସମିଆ ଦେବ ଟିକେ...ମନ ଆଶାକେ ପୁରା କର, ରସିକରି ରସିକରି...ପରଦେଶିଆ ରାଜା, ଓ ଝଲମଲ, ଏହି ତିନୋଟି ଅତି ସୁନ୍ଦର ଗୀତ। ଆଜିକାଲି ତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଭାବରେ ଗୀତ ସବୁ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି କିନ୍ତୁ ସେ ଯାହାହେଉ, ଶୁଣିବା ପାଇଁ କାନକୁ ଭଲଲାଗିବା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼କଥା। ଏବେକାର ଯୁବଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କର ପସନ୍ଦ ସବୁ ଅଲଗା। ତଥାପି ଏହି ତିନୋଟି ବାରମ୍ବାର ଶୁଣିହେବ।

ଲୋକପ୍ରିୟ ଗୀତ ମା କଥାଚିତ୍ରରୁ ହିଁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ତାର ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ରେକର୍ଡ଼ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ରେଡ଼ିଓ ସଙ୍ଗୀତର ପ୍ରଚଳନ ଥିଲା। ତେବେ ପ୍ରକୃତରେ କେଉଁ ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ସେହି ସମୟର ତା ଠିକ ଭାବରେ ଜାଣିବାର ଉପାୟ କିଛି ନାହିଁ। ବୟସର କୃଷ୍ଣଚୂଡ଼ା ବୋଧହୁଏ ସେହି ସମୟର। କିଆ କେତକୀ ବନେ ଓ ପଳାଶ ବନେ ନିଶି ବିଜନେ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୂପ ମନେହୁଏ।

https://x.com/NathTusar/status/1875191618716000501?t=xvbHGuUZfU08m1RYvIfB_w&s=19

There might be some exceptions like Chhatrapati Shivaji Terminus. But naming of different trains is problematic. They should be like flights. 

x.com/SavitriEra/sta

https://x.com/NathTusar/status/1865092518079050082?t=PacwCzLaMva1JzMsZfIySQ&s=19

Tuesday, 8 October 2024

ସାଧନା ଓ ସାଗର ମନ୍ଥନ

 ନିଜସ୍ବ ଏକ୍ସ ଡାକ୍ତି ଗୁଡ଼ିକର ତୁଷାରନାଥ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଙ୍କଳନ

ଓଡ଼ିଆ ଓଳିଆ: ଆକାଶବାଣୀ କଟକ ମାଧ୍ୟମରେ ନୂଆ ଯୁଗ ଆସିଲା

odiaolia.blogspot.com/2024/08/blog-p

ମୁଁ ଗତ କିଛିଦିନ ଭିତରେ ଲେଖିଥିବା ଡାକ୍ତି ଗୁଡ଼ିକର ସଙ୍କଳନ। ପାଠକମାନଙ୍କୁ ପୁରୁଣା ପୃଷ୍ଠାଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋଡ଼ନ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୋଧ। ଏସ.ଆର.ଏ.-୧୦୨-ସି, ଶିପ୍ରା ରିଭିଏରା, ଇନ୍ଦିରାପୁରମ୍, ଗାଜିଆବାଦ-୨୦୧୦୧୪, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ। ଫୋନ୍ ୯୬୫୦୦-୬୫୬୩୬

[ଓଡ଼ିଆରେ ପୁରାଣ ଅଛି, ଭଜନ କୀର୍ତ୍ତନ ଅଛି, ପଲ୍ଲୀଗୀତ ଅଛି, ଲୋକଗୀତ ଅଛି, ଢଗଢମାଳି ଅଛି, ଜେମାଦେଇ କାନ୍ଦ ଓ ଟିକାଗୋବିନ୍ଦଚନ୍ଦ୍ର ଅଛି, କିନ୍ତୁ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଚେତନା ଓ ମାନସିକତାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କଲାପରି ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆ ଗୀତର ଏକ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରବାହ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁଭୂତ ହୁଏନାହିଁ।] - ଦେବଦାସ ଛୋଟରାୟ (ପ୍ରଣାମ ପାର୍ଥସାରଥୀ, ୨୦୧୭)

ଶୁଭେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ୟୁଟ୍ୟୁବ ଟୁବରେ ମୋ ପ୍ରିୟା ଠାରୁ କିଏ ଅଧିକ ସୁନ୍ଦର ସର୍ବାଧିକ ଲୋକପ୍ରିୟ। ତା ତଳକୁ ନ ଯାରେ ନଯା ଗୋରୀ ବାଲିଯାତରା ଦେଖି। ଓଡ଼ିଆ ମେଲୋଡ଼ିଙ୍କ ଟୁବରେ ଗୋରୀ ଲୋ ଗୋରୀ ତୁ ସେପାରିକୁ ଯିବୁ ସବୁଠାରୁ ବେଶି ନିଘା ଅର୍ଜନ କରିଥିବା ବେଳେ ଦ୍ଵିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି ଫୁର୍ କିନି ଉଡ଼ିଗଲା ବଣି। ଝଙ୍କାର ଟୁବରେ ଶୁଣ ସମୁଦୁଣୀ ଉପରେ।

ଶ୍ରୀବତ୍ସ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ସୁଶ୍ରୀ ସଙ୍ଗୀତା ମହାପାତ୍ର ବୋଲିଥିଲେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସୀତା କଥାଚିତ୍ରର କାଚ କାନ୍ଥର ଏପାଖେ ମୁଁ (ନାରାୟଣ ପ୍ରସାଦ ସିଂହ)। ଏହାର ପନ୍ଦର ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରଣବ ପଟ୍ଟନାୟକ ଏବଂ ଶ୍ଯାମାମଣି ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ କଣ୍ଠରେ କାଚ କାନ୍ଥର ଦୁଇପଟେ ଆକାଶବାଣୀ କଟକରୁ ପ୍ରଚାରିତ ହୋଇଥିଲା (ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଦାସ)।

ସୂର୍ଯ୍ୟମୁଖୀର ସେଇ ନୀଳପରୀ ଦେଶେ ଗୀତରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ ମହମ୍ମଦ ସିକନ୍ଦର ଆଲାମ ଏବଂ ନିର୍ମଳା ମିଶ୍ର। ଗଗନ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ରଚନାରେ ଅର୍ଜୁନ ଚରଣ ସାମଲ ବୋଲିଛନ୍ତି ନୀଳପରୀ କହ ତୋତେ ଦେଖିଛି ମୁଁ। ଅଭିଜିତଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ଯିଏ ମୋ ସପନେ ଆସି...ନୀଳ ନୟନା ଗୀତର କିଛିଟା ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟା ମୁଖାର୍ଜୀଙ୍କ ସଜନୀ ଗୋ ସଜନୀ ଗୀତ ସହିତ ରହିଛି।

ପ୍ରଣବ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କର ଏଇ ସାତରଙ୍ଗ ମୀନାକରା ଆକାଶର ଗୀତଟିର ସ୍ବର କିଛି ମାତ୍ରାରେ ଶ୍ଯାମଲ ମିତ୍ରଙ୍କ ଆମି ଚେୟେ ଚେୟେ ଦେଖି ସାରାଦିନ ଭଳିଆ ଲାଗେ। ତାଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ଅନ୍ୟ ଲୋକପ୍ରିୟ ଗୀତଟି ହେଲା ଆଗୋ ମୋର ସନ୍ଧ୍ୟାତାରା ତନ୍ଦ୍ରାହରା। ନିର୍ମଳା ମିଶ୍ରଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ସନ୍ଧ୍ୟାତାରା ନିଶିଥ ବାତାୟନେ ତଥା ଦୂରେ କାହିଁ ଦୂରେ ଧୂଆଁଗାର ପାରେ।

ତୁମର ତ ପ୍ରଜାପତି ମନ ପ୍ରଥମେ ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି ରେଡ଼ିଓରେ ବୋଲିଥିଲେ ଓ ପରେ ନିର୍ମଳା ମିଶ୍ରଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ଏହାର ଗ୍ରାମଫୋନ ରେକର୍ଡ ହେଲା ବୋଲି ସୂର୍ଯ୍ୟବାବୁ ଲେଖିଛନ୍ତି। ସେହିପରି ନିରୋଳା ଏ ରାତେ ପ୍ରଥମେ ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି ଓ କଲ୍ୟାଣୀ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ ରେଡ଼ିଓରେ ଗାଇଥିଲେ ଯାହା ପରେ ତଲତ ମହମୁଦ ଓ ମୀନା କପୁରଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ଲୋକପ୍ରିୟ ହେଲା।

ପୂରବୀ ଦତ୍ତ ପଳାଶ ବନେ ନିଶି ବିଜନେ ଗୀତଟି ରେଡ଼ିଓରେ ବୋଲିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ପରେ ସେହି ସ୍ବରରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ କଥାଚିତ୍ର ପାଇଁ ସନ୍ଧ୍ଯା ମୁଖାର୍ଜୀ ବକୁଳ ବନେ କୁହୁକୁ ତାନେ ଗୀତଟି ଗାଇଲେ। ସେହିପରି, ମାଣିକ ଯୋଡ଼ି କଥାଚିତ୍ରର ପୀରତି ପୀରତି ଗୀତଟି ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ମଧୁର ମଧୁର ଗୀତର ସ୍ବରରେ ହୋଇଥିଲା। କାର ଚୋରା ଚୋରା ସାଥୀ ମୋର କୁହନା ସ୍ବରରେ।

[ପୂର୍ଣ୍ଣରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫେଡ଼ିଲା ପରେ - ଅଭିନେତା ନିରଞ୍ଜନ ଶତପଥୀଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀ - ୨୦୧୨ - ରାମବାବୁଙ୍କ ସେଇ ଘରସଂସାର ନାଟକ ଓ ମି. ବର୍ମା ଚରିତ୍ର ମତେ ଏତେ ସଫଳତା ଆଣିଦେଲା ଯେ ସକାଳ ପାଇଲା ବେଳକୁ ଲୋକଙ୍କ ଆଖିରେ ମୁଁ ଓଡ଼ିଶାର ଅପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଷ୍ଟାର ପାଲଟିଗଲି |]

archive.org/details/purnar

କିଆ କେତକୀ ବନେ କହଇ କେ - ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଶଙ୍କର (ପର୍ଶୁରାମ ପଟ୍ଟନାୟକ)

ଆଜି ପାହନା ରାତି - ଶ୍ଯାମଲ ମିତ୍ର (ନରସିଂହ ମହାପାତ୍ର) - ୧୯୪୮

ଚନ୍ଦ୍ରମା ଫେରିଯାଅ ତିମିରେ - ତରୁଣ ବାନାର୍ଜୀ (ପାର୍ଥସାରଥୀ ମହାପାତ୍ର)

ବରଷେ ନାହିଁ ସେ ମେଘ - ଦ୍ବିଜେନ ମୁଖାର୍ଜୀ (ବୀଣା ଦେବୀ)

ଆଜି ଏଇ ବଇଶାଖେ - ନିର୍ମଳା ମିଶ୍ର (ଗୁରୁକୃଷ୍ଣ ଗୋସ୍ଵାମୀ) - ୧୯୬୨

ଜୟ ସନ୍ତୋଷୀ ମା ଫିଲ୍ମ ହିଟ୍ ହେଲା ପରେ ଶୁକ୍ରବାରକୁ ପବିତ୍ର ମାନିବାର ଅୟମାରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।

ଏବେ ବୈଭବ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା ବ୍ଯାପିଛି।

ଜୀବନ ଅବଧି ଭିତରେ ଅନେକ କିଛି ଆସିଛି, ଯାଇଛି, କିମ୍ବା ବଦଳିଛି। କିନ୍ତୁ ଷାଠିଏ ଦଶକର ସେଇ ଗୀତ ଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ମୋହନ ଶକ୍ତି ଆଜି ବି ଅକ୍ଷୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି। ତା ପୂର୍ବରୁ ବହୁତ କିଛି ଥିଲା, ଅଥଚ ସେ ସବୁ ମୂଲ୍ଯହୀନ। ତା ପରେ ବି ପରିବର୍ତ୍ତନର ସୁଅ ଛୁଟିଲା, ହେଲେ ସବୁ କିଛି କେମିତି ଗୋଟାଏ ଯେମିତି ଘୂଣଖିଆ। ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯୁଗ ସେ।

ନରସିଂହ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ରଚନାରେ ସେଇ ମନ ମୋର ଅକାରଣେ ଗୀତଟି ରେଡ଼ିଓରେ ବୋଲିଥିଲେ ତାନସେନ ସିଂହ। କିନ୍ତୁ ପରେ ପ୍ରାୟ ସେହି ସ୍ବରରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ସଂଯୋଜନା ଓ ନାରାୟଣ ପ୍ରସାଦ ସିଂହଙ୍କ ରଚନାରେ ସୁଶ୍ରୀ ସଙ୍ଗୀତା ମହାପାତ୍ରଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସୀତା କଥାଚିତ୍ରର କାଚ କାନ୍ଥର ଏପାଖେ ମୁଁ ଲୋକପ୍ରିୟତା ହାସଲ କରିଥିଲା।

ଗୁରୁକୃଷ୍ଣ ଗୋସ୍ଵାମୀଙ୍କ ରଚନାରେ ପ୍ରଣବ ପଟ୍ଟନାୟକ ରେଡ଼ିଓରେ ବୋଲିଥିଲେ ଆଗୋ ମୋର ସନ୍ଧ୍ୟାତାରା ଯାହା ପରେ କଳ ଗାଉଣା ରେକର୍ଡ଼ ଭାବରେ ମିଳିଲା। ସୌଭାଗ୍ୟର ବିଷୟ ଯେ ଦୁଇଟି ଯାକ ସଂସ୍କରଣ ୟୁଟ୍ୟୁବରେ ଉପଲବ୍ଧ। ଜିତେନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ରଚନାରେ କୁହ ବିରହୀ ଚକୋର ଗୀତଟିକୁ କଲ୍ୟାଣୀ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଙ୍ଗୁରବାଳା ରାୟ ଅଲଗା ବୋଲିଛନ୍ତି।

କବିଚନ୍ଦ୍ର କାଳୀଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ରଚନାରେ ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାଶ ରେଡ଼ିଓରେ ବୋଲିଥିଲେ ନୟନେ ସୁନୟନାରେ ଯାହାଲାଗି ପରେ ତାଙ୍କ ନିଜ ସଙ୍ଗୀତ ସଂଯୋଜନାରେ ସାଧନା କଥାଚିତ୍ର ପାଇଁ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ ପ୍ରଣବ ପଟ୍ଟନାୟକ ଓ ଶିପ୍ରା ବୋଷ। ଘର ବାହୁଡ଼ାରେ ମନର ଶାମୁକା ବୁକେ ଗୀତଟି ବୋଲିଛନ୍ତି ତୃପ୍ତି ଓ ଅକ୍ଷୟ କିନ୍ତୁ ରେକର୍ଡ଼ରେ କେବଳ ତୃପ୍ତି ଦାସ।

ରାଧାଗୋବିନ୍ଦ ପଟ୍ଟନାୟକ ଓ ବିଷ୍ଣୁପ୍ରିୟା ମହାନ୍ତିଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ମାଧବ ଚରଣ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ଲେଖା ଏ ବୁକୁର ମୂକ ଭାଷା ତଳେ ନାମକ ରେଡ଼ିଓ ଗୀତଟି ମୋର ବହୁତ ପ୍ରିୟ। ଏବେ ବିଷ୍ଣୁପ୍ରିୟା ମହାନ୍ତିଙ୍କ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଗୀତ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଲା ଯାହା ସେ ରାଖାଲ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତିଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ବୋଲିଛନ୍ତି। ସଜଫୁଲେ ଆଜି ସଜାଇ ଦିଅଗୋ ମୋ ଜୀବନ ଦେବତାରେ।

ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭା ମିଶ୍ର, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପ୍ରଭା ତ୍ରିପାଠୀ, ଓ କ୍ଷଣପ୍ରଭା ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ ତିନି ଭଉଣୀ। ପଦ୍ମାଳୟା ଗରାବଡୁ, ସଙ୍ଗୀତା ଗୋସାଇଁ, ସୁଚିତ୍ରା ମହାପାତ୍ର, ଓ ସୁମିତ୍ରା ମହାପାତ୍ର ଚାରି ଭଉଣୀ। ସେହିଭଳି ମାଳବିକା, ମନସ୍ୱିନୀ, ଓ ମହାଶ୍ୱେତା ତିନି ଭଉଣୀ ଓ ଅପରାଜିତା ତାଙ୍କ ପିଉସୀ ଝିଅ ଭଉଣୀ। ଆରତୀ ଗୋସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଝିଆରୀ ଅନ୍ତରା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ।

ପୀରତିର ମୂଲ କେତେ -

ପ୍ରେମ କେମିତି ହୁଏ - ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି

କୁସୁମ କୁସୁମ କେଳି କୁସୁମ - ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି

ମନ କାରେ ଦବା ପାଇଁ ସକ ସକ - ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି

ସବୁଦିନେ ନାହିଁ ଚାନ୍ଦିନୀ ରାତି - ଭିକାରୀ ବଳ

ମନ ଦରଜକୁ ଭାଇ ମାଲିସ ନାହିଁ - ଧନଞ୍ଜୟ ଶତପଥୀ

ପୀରତି ନୂଆ ନୂଆ ଚମକେ - ରାଖାଲ ମହାନ୍ତି

ପୀରତି ପଥ ଖସଡ଼ା ସଙ୍ଗିନୀ - ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କର

ପୀରତିରେ କରତି ଟା ଯଦି ଥାଏ ନାହିଁ। ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ରଚନା ଓ ରାଖାଲ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାନ୍ତିଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ଗୀତଟି ବୋଲିଛନ୍ତି ବିଶ୍ବନାଥ ରାଓ।

x.com/NathTusar/stat

ବହୁତ ଧନ୍ୟବାଦ ଆଜ୍ଞା। ନିମ୍ନ ଗୀତ ଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯଦି କିଛି ତଥ୍ୟ ଥାଏ ଦୟାକରି ଜଣାଇବେ।

ଜୀବନ ସୁରଲିପି ତୁମ

ତାର ଗୋପନ ମନରେ

ଜହ୍ନ ତ ଦେଇଛି ଚିଠି

ବସନ୍ତ ଲେଖିଛି ଚିଠି

ଫୁଲେ ଫୁଲେ ହସିଉଠେ ଫଗୁଣ

ବସନ୍ତ ଆସିଲା ଫଗୁଣ ସକାଳେ

ବସନ୍ତ ଜାଗେ ବନେ ବନେ

ତୁଳସୀ ଚଉରା ମୂଳେ ରଙ୍ଗଣୀ

ସାଗୁଖିଆ ପାଟି ପାନ ଖାଉଚି

x.com/NathTusar/stat

ନଇ ଏପାରିରେ ଭାବଇ ବସି ମୁଁ

କାନ୍ଦନା ଚକୋରୀ ଗୋ ତୁମେ

ନରମ ସକାଳର କଅଁଳ ଏ ଖରାରେ

ଚମ୍ପା ଫୁଲଟିଏ ପାଇଲି ବନହଳଦୀ ପ୍ରାୟେ

ତୁମକୁ ଦେଖିଲେ ଅନେକ କଥା

ତୁମ କଥାରେ ପଡ଼ି ମୁଁ ତ ଯାଉଚି

ଏଇ ଛୋଟ ଛୋଟ ତାରା କଢ଼ି

ମଲ୍ଲିଫୁଲ ଦେଇ ଗଭା କଲା ଯୂଇ

ତୁ ମଲୁ ନାହିଁ ଲୋ ମନ୍ଥରା ବୁଢ଼ୀ

ସାଥୀ ମୋର କୁହନା ଗୋ କୁହନା

ମାଆର ମମତା ଭରା ଏଇ ସେ ମାଟିର କାରା

ଶୀତଲ କୁନମୁନ ଗାଇଛନ୍ତି ଜାଣେ ଜାଣେ ମୋ ରାଧିକା। 

ମୋ ମନ ନାଚେ ବୋଲିଛନ୍ତି ଜୟଶ୍ରୀ ସାହୁ।

ଗୋଟିଏ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଦେବାଶିଷ ନିଜେ ବୋଲିଛନ୍ତି ଜଗତପତି ହେ!

ଏଇ ସାତରଙ୍ଗ ମୀନାକରା।

ଜାଣିକରି ବହୁତ ଖୁସି ଲାଗିଲା ଯେ ସୁହାସ ବାବୁ ରାଖାଲ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ପୁଅ କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ୟୁଟ୍ୟୁବ ଟୁବଟି ଆଶାନୁରୂପ ହୃଦୟଗ୍ରାହୀ ନୁହେଁ। ଗୀତ ଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତଥ୍ୟ ଶୀର୍ଷକରେ ନଥିବାରୁ ଖୋଜିଲେ ମିଳିବା ସହଜ ନୁହେଁ। ପୁରୁଣା ଗୀତ ଗୁଡ଼ିକର ଯଥାର୍ଥ ନଥିକରଣ ହେବାର ପ୍ରଭୁତ ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ଓଡ଼ିଆ ମେଲୋଡ଼ିଙ୍କ ଅବଦାନ ବିପୁଳ।

ଆମେ ଚାରି ଭଉଣୀ ଓ ତିନି ଭାଇ ଏବଂ ମୁଁ ତଳ ଆଡ଼ୁ ଦ୍ବିତୀୟ। ମୋର ବାପା କଟକ ମିଶନ ସ୍କୁଲରେ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ ଓ କୌଣସି କାରଣରୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ସନ୍ତାନର ନାମ ରଖିଥିଲେ ସିରିଶ। ଅବଶ୍ୟ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ତୟା ବା ତଇନାନୀ ନାଁରେ ଜାଣିଥିଲେ। ଆପଣଙ୍କ ଯୋଗୁ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲି। ଧନ୍ୟବାଦ।

ଯେହେତୁ କଥାଚିତ୍ର ବେଶି ତିଆରି ହେଉନଥିଲା ଓ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ ଯିବାର ସୁଯୋଗ ନଥିଲା ଆକାଶବାଣୀ କଟକର ନାଟକ ଗୁଡ଼ିକ ଗୋଟିଏ ବହୁତ ବଡ଼ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କରିଥିଲେ। ହିମାଂଶୁ ଭୂଷଣ ସାବତ ଓ ଝରଣା ଦାସ ବୋଧହୁଏ ସେତେବେଳେ ଥିଲେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାୟକ ଓ ନାୟିକା। ନାଟକ ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଉଚ୍ଚମାନର ଥିଲା। ମାଳବିକା ରାୟ ବି ଝରଣାଙ୍କ ସମକକ୍ଷ ଥିଲେ।

ପରିଣାମ ଉପରେ କଥା ପରଦାର। କିଛି ତଥ୍ୟ, କିଛି ଚିତ୍ର, କିଛି ନାଆଁ, ଓ କିଛି ଘଟଣା। ସବୁକିଛି ଗୋଳିଆମିଶା। ପୁଣି ନାଟ୍ୟ ରୂପାନ୍ତରକୁ ବୁଝିବାର ବିଡ଼ମ୍ବନା। ରୀତିମତ ଗୋଟାଏ ଗୋଲକଧନ୍ଦା। ଶେଷରେ ପୁଣି ଛାଇକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ। ଛାୟା ପଛେ ପଛେ ଗୀତଟି ସାଙ୍ଗରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଯୋଗାଯୋଗ। ଦୁଃଖିରାମ ସ୍ୱାଇଁଙ୍କ ବିପଥକୁ ଯିବା ଏଉଠୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।

[୧୯୬୪ ମସିହା ଜୁଲାଇ ମାସରେ ଆମେ ଯେତେବେଳେ “ସୃଜନୀ” ତରଫରୁ ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ “ସାଗର ମନ୍ଥନ” ମଞ୍ଚସ୍ଥ କଲୁ... ହେମନ୍ତ ଦାସ, ମନୋରଞ୍ଜନ ଦାସ, ସୁଖଲତା ମହାନ୍ତି, ବଳରାମ ପ୍ରସାଦ ଚଇନି ଓ ତୁଷାର ପାଣିଗ୍ରାହୀ ମୋତେ ଅବଶ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।] - ଅନନ୍ତ ମହାପାତ୍ର (ଅନୁଭୂତି ଦର୍ପଣରେ ଓଡ଼ିଆ ନାଟକ)

archive.org/details/anubhu

ସାରେଗାମା ଓଡ଼ିଆର ଗୋଟିଏ ୟୁଟ୍ୟୁବ ଭିଡ଼ିଓରେ ମୋର ନିମ୍ନ ମନ୍ତବ୍ୟ।

"ଏପରି କିଛି ଗାଣ୍ଡିମୁଣ୍ଡ ନଥିବା ସଙ୍କଳନ ତିଆରି କରିବାର ଯନ୍ତ୍ରବତ୍ ବଦଭ୍ଯାସ ବନ୍ଦ ହେଲେ ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଅପମାନିତ କରିବାର ମାଙ୍କଡ଼ାମି ମଧ୍ୟ କମ ହେବ।"

କଥାଚିତ୍ର ଗୀତ, ଆଲବମ ଗୀତ, ଓ ଭକ୍ତି ଗୀତକୁ ଏକାଠି ଫେଣ୍ଟିବାରେ କୋଉ ବାହାଦୁରି ପଣିଆ ବୁଝିବା କଷ୍ଟକର।

ସତ କଥା ହେଉଛି, ରାଜା ରାଜୁଡ଼ା ମାନେ ନିଜ ରାଜତ୍ବ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ଯରେ ଓଡ଼ିଶା ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ଯ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିଲେ। ସ୍ବାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଥମିକତା ନଥିଲା। ମଧୁବାବୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପକ୍ଷପାତୀ ଥିଲେ। ସେ ଯାହାହେଉ, କେତେକ ବ୍ରିଟିଶ ଅଫିସରଙ୍କ ଯୋଗୁ ହିଁ ଆଜି ଓଡ଼ିଶା ଓ ଓଡ଼ିଆର ଅସ୍ତିତ୍ବ ବଜାୟ ରହିଛି।

ଭିକାରୀ ବଳଙ୍କ ଆଗୋ ବନହଂସୀ ଯୁଗଳ ଗୀତଟିର ଶେଷ ଭାଗରେ ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଚମତ୍କାର ଆଳାପ ରହିଛି। ସେଇଟିକୁ ସିଲସିଲା ଫିଲ୍ମର ଗୋଟିଏ ଗୀତରେ ସଂଯୋଜିତ କରାଯାଇଛି ବୋଲି ଜେନାମଣି ପ୍ରଦୀପ କୁମାର ରାୟଙ୍କ ମନ୍ତବ୍ୟରୁ ପଢ଼ିଲି। କହିବା ନିଷ୍ପ୍ରୟୋଜନ ଯେ, ଆକାଶବାଣୀ କଟକରେ ଅବସ୍ଥାପିତ ତତ୍କାଳୀନ ବଂଶୀବାଦକ ହରିପ୍ରସାଦ ଚୌରସିଆଙ୍କ ଏ କାରସାଦି!

ଏତିକି ସନ୍ତୋଷ ମିଳିଲା ଯେ, ପ୍ରାୟ ସବୁ ପାଠପଢ଼ୁଆ ଲୋକେ ଯେମିତି ଚାହୁଁଥିଲେ ସେହି ମୁତାବକ ନୂଆ ସରକାର ଗଠିତ ହେଲା। ତା ସାଙ୍ଗକୁ ପୁଣି କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ। ବହୁତ କିଛି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ ବୋଲି ଆଶା ଜାଗ୍ରତ ହେଲା। କିନ୍ତୁ ସେମିତି କିଛି ଆଖିଦୃଶିଆ କାମ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ସର୍ବପୁରାତନ କଲେଜର ନାଁ ବଦଳାଇବା ପ୍ରସ୍ତାବ ଶୁଣି ମନ ଖଟା ହୋଇଗଲା।

ଟ୍ରେନରେ ଏଠି ଶାନ୍ତିନିକେତନର ଭଲ ଗାମୁଛା ବିକ୍ରି ହୁଏ। ମାତ୍ର ପଚାଶ ଟଙ୍କା। ମୁଁ ଦରଜୀକୁ ଦେଇ ଫତେଇ ତିଆରି କରାଇଛି। ଘୋଡ଼ା ଛଟଙ୍କାକୁ ଦାନା ନଟଙ୍କା, ହେଲେ କପଡ଼ାର ସ୍ପର୍ଶାନୁଭବ ସନ୍ତୋଷଦାୟକ। ଗାଧୋଇବା ପାଇଁ କିନ୍ତୁ ସାଲେମର ରଗଡ଼ିଆ ତଉଲିଆ। ବାହାରେ ନ ଶୁଖାଇ ମୁଁ ଭିତରେ ଶୁଖାଏ। ମଝିରେ ମଝିରେ ଓଦା ତଉଲିଆରେ ପୋଛିହେଲେ ସ୍ବର୍ଗସୁଖ।

କାଗଜ କପ ଛଡ଼ା, ପ୍ରାୟ ସବୁ ଜାଗାରେ ଏଠି ଭାଣ୍ଡରେ ଚାହା ଖାଇବାକୁ ମିଳେ। କିନ୍ତୁ ଖୁବ କ୍ବଚିତ ଦୋକାନ ଅଛି ଯେଉଁଠି ଏବେବି କାଚ ଗିଲାସର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପଲବ୍ଧ। ଆଖିରେ ପଡ଼ିଲେ ଖୁସିଟା ଦୁଇଗୁଣ ହୋଇଯାଏ। ପିଲାଦିନେ ଆମେ ଯେଉଁ ବଙ୍କା ଫନ୍ଦ ବାଲା କପର ଚିତ୍ର ଆଙ୍କୁଥିଲୁ, ସେ କପ ଆଉ କେଉଁଠି କିଣିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ। ମୁଁ ବହୁତ ଖୋଜି ସାରିଲିଣି।

ସାଧନା କଥାଚିତ୍ର ଆଶାପୂର୍ଣ୍ଣା ଦେବୀଙ୍କ ଛାଡ଼ପତ୍ର ଗଳ୍ପ ଉପରେ ଆଧାରିତ କିନ୍ତୁ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଛିନ୍ନପତ୍ର ବୋଲି ଭୁଲରେ ଲେଖାଯାଇଛି।

ଓଡ଼ିଆ ଓଳିଆ: ଛାଡ଼ପତ୍ର ଉପରେ ଆଧାରିତ ସାଧନା

odiaolia.blogspot.com/2024/09/blog-p

ଓଡ଼ିଆ ଓଳିଆ: କଥା ପରଦାର ଓ ବହି ଦରବାର

odiaolia.blogspot.com/2024/10/blog-p

ମୁଁ ଗତ କିଛି ଦିନ ଭିତରେ ଲେଖିଥିବା ଏକ୍ସ ଡାକ୍ତି ଗୁଡ଼ିକର ସଙ୍କଳନ। ପୁରୁଣା ପୃଷ୍ଠାଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋଡ଼ନ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୋଧ। ତୁଷାରନାଥ ମହାପାତ୍ର, ଏସ.ଆର.ଏ.-୧୦୨-ସି, ଶିପ୍ରା ରିଭିଏରା, ଇନ୍ଦିରାପୁରମ୍, ଗାଜିଆବାଦ - ୨୦୧୦୧୪ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଫୋନ୍: ୯୬୫୦୦-୬୫୬୩୬

କଥା ପରଦାର ଓ ବହି ଦରବାର

 ନିଜସ୍ବ ଏକ୍ସ ଡାକ୍ତି ଗୁଡ଼ିକର ତୁଷାରନାଥ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଙ୍କଳିତ

ଆଜି ଯାହାହେଉ ଗୀତ ଗୁଡ଼ିକ ସନ୍ଦର୍ଭରେ ସବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା ଶୁଣି ମନଟା ଖୁସି ହୋଇଗଲା। ଆଠ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଯେତିକି ଲେଖା ଆଠ ପୁରୁଷ ଧରି ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ହୋଇ ରହିଥିବ, ଏହିଭଳି ଅନୁପ୍ରାଣିତ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ସହକାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଓ ପାର୍ଥସାରଥୀ ମହାପାତ୍ରଙ୍କୁ ସାଲ୍ଯୁଟ କଷିଲେ। ମୋ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟଙ୍କ ଛାୟା ପଛେ ପଛେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଭକ୍ତି ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରାୟ ମୁଁ ଶୁଣେନାହିଁ କିନ୍ତୁ କୋଠ ଭୋଗ ଖିଆ, ପ୍ରଭୁ ପଦ ତଳେ, ଓ ସଞ୍ଜ ସକାଳେ ଭଳି କେତୋଟି ଗୀତ ମଝିରେ କେବେ ମନେ ପଡ଼ିଯାଏ। ତା ସାଙ୍ଗରେ ରାଧିକା ମୋହନ ଏବେ ଓ ନୀଳାଦ୍ରି ବିହାରୀ ହରି  ବି ଜୋଡ଼ିବାକୁ ହେବ। ବାସୁଦେବ ରଥଙ୍କ ସଂଯୋଜନାରେ ଜଗତର ନାଥ ଆହେ ଜଗନ୍ନାଥ ଓ ଦୟାମୟୀ ମହାମାୟୀ ମା ମଙ୍ଗଳା ଯୋଡ଼ିକ ଅତୀବ ଆକର୍ଷଣୀୟ।

ଅଭିମାନର ଭସା ମେଘ ମୁଁ ଯେ ଭାସି ଯାଏ ଦୂରେ ଗୀତଟିର ଦୃଶ୍ୟ ମନେପଡ଼ୁଛି।

କିଛି ଅଂଶ @sudhansubhol
archive.org/details/amabas

ନିମାଇଁ ଚରଣ ମହାପାତ୍ର

ଏବେ ପଢ଼ିଲି ଯେ ଅମାବାସ୍ୟାର ଚନ୍ଦ୍ର କିଛି ପରିମାଣରେ ଚିତ୍ରଲେଖା ଉପନ୍ୟାସର ଋଣୀ। ଚିତ୍ରଲେଖା ଉପନ୍ୟାସ ମଧ୍ୟ ଆନାତୋଲି ଫ୍ରାନ୍ସଙ୍କ ତାଇ ଉପନ୍ୟାସର ଛାଇରେ ଲିଖିତ। ଆମ୍ରପାଲି ପରି ତାଇ ଏକ ଐତିହାସିକ ଚରିତ୍ର କିନ୍ତୁ ଚିତ୍ରଲେଖା ବୋଧେ କାଳ୍ପନିକ। ସେ ଯାହାହେଉ ଅମାବାସ୍ୟାର ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ନେଇ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁ ଗର୍ବ ଥିଲା ଭାଙ୍ଗିଗଲା।

ପୁରୁଣା କଥାଚିତ୍ର ଗୁଡ଼ିକୁ ଏବେ କ୍ଲାସିକର ଆଖ୍ୟା ଦିଆଯାଉଛି କିନ୍ତୁ ସେ ସମୟରେ ଯଥାର୍ଥରେ ଉପଭୋଗ କଲାପରି ବା ପ୍ରଶଂସା କରିବାର ସୁଯୋଗ ଖୁବ କମ ଥିଲା। ତାର କାରଣ ହେଲା ହିନ୍ଦୀ ଛବି ମାନଙ୍କରେ ଖୁନ୍ଦି ହୋଇଥିବା ମନୋରଞ୍ଜନର ସାମଗ୍ରୀ ତୁଳନାରେ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଫିକା ପଡ଼ି ଯାଉଥିଲା। ତେଣେ ନବନାଟ୍ୟ ମଞ୍ଚ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନ ସ୍ବାଦ ଚଖାଉଥିଲା।

ସାଧବ ଝିଅ ନାଟକରେ ଦଶାବତାର ନୃତ୍ୟ ପରିବେଷଣ କରିଥିଲେ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଲଷ୍ମୀପ୍ରିୟା। ଦୁର୍ଲଭ ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ଏହା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିଲା ବୋଲି ସେ ନିଜର ଆତ୍ମଜୀବନୀ ଏ ଶତାବ୍ଦୀର ଓଡ଼ିଆ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ ଓ ମୋର ଭୂମିକା (୧୯୮୮)ରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି। ମାନେ ସ୍ରଷ୍ଟା ସେ।

ବତାସୀ ଝଡ଼ର ଶେଷ ଫର୍ଦ୍ଦ ଆଜି କଥା ପରଦାରରେ। ଛବିଟି ମୁଁ ଦେଖିନି। ଗୀତ ଗୁଡ଼ିକର ସ୍ବର ସବୁ ମଧ୍ୟ ମାଗି ଅଣା। ତିନି ଜଣ ଗୋଟିଏ ଗୀତ ବୋଲିବା ପ୍ରଥମ ବୋଲି ସୂର୍ଯ୍ୟବାବୁ କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୋର ଟିକେ ସନ୍ଦେହ ରହିଲା। ଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ମାଣରେ ଅନେକ ପରୀକ୍ଷା ନିରୀକ୍ଷା କରାଯାଇଛି ବୋଲି ଜାଣିବାକୁ ମିଳିଲା, ହେଲେ ଯାଞ୍ଚ କରିବାର ସୁଯୋଗ ନାହିଁ।

ଶ୍ଯାମାନୁଜ ବାବୁ ଥରେ ଲେଖିଥିଲେ ଯେ, ଚିତ୍ରଲେଖା, ଅମୃତ ଫଳ, ଓ ଅମାବାସ୍ଯାର ଚନ୍ଦ୍ର ଉପନ୍ୟାସ ତିନୋଟିକୁ ସମ୍ଭବ ହେଲେ ସେହି କ୍ରମରେ ପଢ଼ିବା ଲାଗି। ସେହିପରି, ଓଡ଼ିଶା ତଥା ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତି ସନ୍ଦର୍ଭରେ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ପଠନୀୟ ଭାବରେ ସେ ଛମାଣ ଆଠଗୁଣ୍ଠ, କଣାମାମୁଁ, କନକଲତା, ମାଟିର ମଣିଷ, ଏବଂ ନୀଳଶୈଳ ଉପନ୍ୟାସ ପାଞ୍ଚୋଟିକୁ ବାଛିଥିଲେ।

ମନୁ ଦାଶଙ୍କ ଦ୍ବାରା ସଙ୍କଳିତ, ଦ ବିଗ ବୁକ ଅଫ ଓଡ଼ିଆ ଲିଟରେଚର ଶୀର୍ଷକ ପୁସ୍ତକଟି ଉପରେ ଏକ ଉପାଦେୟ ସମୀକ୍ଷା ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ସଙ୍ଗୃହିତ ରଚନାବଳୀ ବିଭିନ୍ନ ନୂତନ ଦିଗନ୍ତ ଛୁଇଁଛି ବୋଲି ପୁସ୍ତକଟି ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇଛି। ଓଡ଼ିଶା ବାହାରର ପାଠକ ତଥା ଗବେଷକ ମାନଙ୍କୁ ଏହା ଯଥେଷ୍ଟ ଖୋରାକ ଯୋଗାଇ ପାରିବ ବୋଲି ଆଶା।

ଓଡ଼ିଆ ଲିପିଟି ଆମର ଏଡ଼େ ସୁନ୍ଦର ଯେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସବୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣତା ସତ୍ବେ ଭାଷା ଓ ରାଜ୍ୟ ଲାଗି ମନ ଗର୍ବରେ ପୁରି ଉଠେ। ଏପରି ଗୋଲାକାର ଡଉଲ ଡାଉଲ ଚେହେରା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭାରତୀୟ କିମ୍ବା ବିଦେଶୀ ଭାଷାର ନାହିଁ। ଉଚ୍ଚାରଣ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୂପ ବସେଇ ବସେଇ କରି। ହଳନ୍ତ ନାହିଁ କି ଉର୍ଦ୍ଧ୍ବଶ୍ବାସ ହୋଇ ଦୌଡ଼ିବା ଭଳି କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।

ବହୁ ତଥ୍ୟ ସମ୍ବଳିତ ଗୀତିକାର ନନ୍ଦ କିଶୋର ସିଂହଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀ, ଝଲକ ଜୀବନର-ସୃଜନୀର (୨୦୦୫)। ଲୋକପ୍ରିୟ ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଇଁଲେ ପ୍ରଥମେ ଚାହିଁବ, ଜହ୍ନତ ଦେଇଛି ଚିଠି କୁନି କୁନି ଜୋଛନା ହାତରେ, ବସନ୍ତ ଲେଖିଛି ଚିଠି ଗୋଲାପି ଗୋଲାପି, ସୁଷମାଗୋ ତୁମ ଅଙ୍ଗେ ଭରା ମଧୁ ଜୋଛନା, ମୁଁ ଯେ ଆଲୋକର ଏକ ଝଡ଼, ଓ ମହୁଆ ଭାବି ମୋତେ।

ବଳଙ୍ଗାର ଜମିଦାର ବନମାଳୀ ପତି ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମାଣିଆଙ୍କୁ ନିଜ ରାଧାକୃଷ୍ଣ ଥିଏଟରର ମାଷ୍ଟର ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ ଓ ମାଣିଆଙ୍କୁ ନାଟ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ବୃନ୍ଦାବନ ବିହାରୀ ଦାଶଙ୍କ ଠାରୁ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିଲା। ଶ୍ରୀ ଦାଶ ସଂସ୍ଥା ଛାଡ଼ି ରଣପୁର ଗଲାବେଳେ ମାଣିଆ ମଧ୍ୟ ଯିବାପାଇଁ ଚାହିଁଲେ କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ବୁଝାଇ ସୁଝାଇ ରଖାଗଲା।

ଅପର୍ଣ୍ଣା ମହାନ୍ତିଙ୍କ ନାରୀମନ (୨୦୧୨)ର କିଛି ଅଂଶ ପଢିଲି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ତାର ପରିସ୍ଥିତି ଅଲଗା। ତେଣୁ ସେ ପୁରୁଷ ହେଉ ବା ନାରୀ, ସାମୂହିକ ଭାବରେ ଯେ କୌଣସି ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଅଥବା ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନରେ ଅବାସ୍ତବତା ରହିବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ତାପରେ ମଣିଷ ଜୀବନ ସାରା ଶିଖୁଥାଏ ଓ ଅନୁଭବ କରୁଥାଏ। ସାହିତ୍ୟର ଚରିତ୍ର ମାନଙ୍କ ପରି ଅଚଳ ନୁହେଁ।

ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ସମ୍ପାଦିତ ଭାଷା ଓ ଲିପି (୨୦୧୭) ପୁସ୍ତକରେ ଏଗାରଟି ଓଡ଼ିଆ ଅକ୍ଷରକୁ ନିର୍ବାସିତ କରିବାର ପରାମର୍ଶ ପଢ଼ି ମୋତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିଲା। ସେହିପରି ଯୁକ୍ତାକ୍ଷର ବଦଳରେ ଅନୁସାର ଓ ହଳନ୍ତର ଉପଯୋଗ ହେଉ ବୋଲି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତ। ହେଲେ ଏହାଦ୍ବାରା ଓଡ଼ିଆ ଲେଖାର ଯେ କି ଅପରିଛନିଆ ରୂପ ହେବ ତାହା ଭାବି ଡର ମାଡ଼ୁଛି।

ସ୍ନେହଲତା ମିଶ୍ରଙ୍କ ଲିଖିତ ବେତାର ନାଟ୍ୟସ୍ରଷ୍ଟା ଗୋପାଳ ଛୋଟରାୟ (୨୦୦୩) ପୁସ୍ତକରୁ ପଢ଼ିଲି ଯେ ନିଜର ମୌଳିକ ରଚନା ବ୍ଯତୀତ ଅନେକ ଲୋକପ୍ରିୟ ଉପନ୍ୟାସର ନାଟ୍ୟରୂପ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀ ଛୋଟରାୟଙ୍କ କୃତି। ଝଞ୍ଜା ପ୍ରଚାରିତ ହୋଇଥିଲା ୨୯.୯.୧୯୬୯ରେ ଯାହା ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଶୁଣିଥିବି। ତାଛଡ଼ା ବଧୂ ନିରୂପମା, ଅମଡ଼ାବାଟ, ଓ ମଲାଜହ୍ନ ଆଦି ନାଟକ।

ଅଧ୍ୟାପକ ମଧୁସୂଦନ ଦାଶଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଙ୍କଳିତ ଅବସର ବିନୋଦନ (୨୦୦୪) ପୁସ୍ତକରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ବାଦର ଗୀତ ଓ କବିତା ସନ୍ନିବେଶିତ ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଆମ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ମେରୁଦଣ୍ଡ ସ୍ବରୂପ। ନନ୍ଦକିଶୋର ବଳଙ୍କ ଜେମାଦେଈ କବିତାର ଉଡ଼ିଗଲେ ଗେଣ୍ଡାଳିଆ ଝାଡ଼ି ଦେଲେ ପର ଜେମାଦେଇ କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି ଝୁରି ବୁଢ଼ା ବର ଆଖିରେ ପଡ଼ିଲା ଯାହା ଏକ କରୁଣ କାହାଣୀ।

ଅପର୍ଣ୍ଣା ମହାନ୍ତିଙ୍କ ସମ୍ପାଦିତ ଅସ୍ମିତାର ପରମ୍ପରା (୨୦୧୭) କବିତା ସଙ୍ଗ୍ରହରେ ସୀମା ମିଶ୍ରଙ୍କ ତାରାମାନଙ୍କ ପାଇଁ କବିତାର ଆଠ ଧାଡ଼ି [ଫୁଲ ବିକୁଥିବା ସେଇ ଝିଅଟିକୁ ପଚାରିଛ ସଜଳ ସଂଜରେ ନୀଳାକାଶର ସାମିଆନା ତଳେ ସେଇ ଛୋଟିଆ ଝିଅଟିର ସ୍ଵପ୍ନିଳ ଆଖିପତାର ତଳେ କେବେ ଜହ୍ନର ଉଦୟ ହୁଏ? କେଉଁଠାରୁ ନେଇଆସେ ସେ ଭଲ ପଇବାର ଏତେ ଜହ୍ନ ଆଲୁଅ?]

ବୋଧହୁଏ ଛବିଟିର ଜଟିଳତା ଯୋଗୁ ବ୍ଯଙ୍ଗାତ୍ମକ ନାଟ୍ୟରୂପ ନଥିବାରୁ କଥା ପରଦାର ଆଜି ବେଶ ଉପଭୋଗ କରିହେଲା। ନାଗଫାସ ଓଡ଼ିଆ ସିନେମା ଇତିହାସରେ ଅନେକ ପ୍ରଥମ ଲମ୍ଫର ଅଧିକାରୀ ଯାହା ବିଜୟ ମହାନ୍ତିଙ୍କୁ ନୂଆ ରୂପରେ ଉପହାର ଦେଇଥିଲା। ମାଳବିକା ପରଦାକୁ ଆସିଲେ। କାହାଣୀରେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ରହସ୍ଯ ଓ ନୂତନତ୍ବ। ଗୀତ ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ବାଦର।

ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା, ଜାତି ଓ ଜାତୀୟତା (୨୦୧୨) ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ମିଶ୍ରଙ୍କ ଏକ ପ୍ରବନ୍ଧ ସଙ୍ଗ୍ରହ ଯେଉଁଥିରେ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଓ ଇତିହାସ ଆଧାରିତ ଅନେକ ତଥ୍ୟ ରହିଛି କିନ୍ତୁ ଆଧୁନିକ ଜୀବନର ଅଙ୍ଗ ହିସାବରେ ସିନେମା, ସଙ୍ଗୀତ, ବା ଦୃଶ୍ୟବନ୍ଧ ଇତ୍ୟାଦି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପ୍ରାୟ କିଛି ନାହିଁ। ଭାଷା ଉପରେ ବିପଦ ବହୁତ। ତଥାପି, ନିତି କିଛି ନୂଆ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି।

ପ୍ରତିଭା ଶତପଥୀଙ୍କ ନାରୀ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ବାସ୍ତବତା: ବିବର୍ତ୍ତିତ ଓଡ଼ିଆ କବିତା (୨୦୦୯) ବହିରେ ସାହିତ୍ୟ ଓ ସମାଜଶାସ୍ତ୍ର ଗୋଳିଆମିଶା ହୋଇଯାଇଛି ବୋଲି ମୋର ମନେହେଲା। ତାଛଡ଼ା ଅପରାଧକୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ଚିତ୍ରଣ କରାଯିବା ଯୋଗୁ ସାମାଜିକ ମନୋଭାବର ଯଥାର୍ଥ ସ୍ବରୂପ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତ ହୋଇପାରୁନଥିବା ଏକ ନୈରାଶ୍ୟଜନକ ବାସ୍ତବିକତା।

ଅଧ୍ୟାପକ ନାରାୟଣ ସାହୁଙ୍କ ନାଟକ ସମ୍ଭାର ଉପରେ ଜ୍ଞାନୀ ଦେବାଶିଷ ମିଶ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦିତ ନଟ ନାଟ୍ୟ ନାଟ୍ୟାୟନ (୨୦୧୫) ଏକ ଉପାଦେୟ ପୁସ୍ତକ। ବିଭିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ବିଭିନ୍ନ ଲେଖକ ମାନେ ତାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ସବୁକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିଛନ୍ତି ଯାହାଦ୍ୱାରା ନାନା ପ୍ରକାରର ଐତିହାସିକ ଦିଗଗୁଡ଼ିକର ମଧ୍ୟ ପୁନର୍ମୂଲ୍ଯାଙ୍କନ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିଛି।

କବିଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚୁମ୍ବନ ନାଟକରେ ଗୋଟିଏ ସଂଳାପ ହେଲା, "ତୋ ପ୍ରତି ମୋର ଗୋଟେ ହିଂସା ଆସୁଛି।" ଆଗରୁ ଇର୍ଷା ବଦଳରେ ହିଂସା ବାଦ କହିବାର ପ୍ରଚଳନ ଥିଲା। ବଙ୍ଗଳାରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି ବୋଧହୁଏ। ଅପର୍ଣ୍ଣା ମହାନ୍ତିଙ୍କ ନାରୀମନ (୨୦୧୨) ପୁସ୍ତକରେ ନାରୀମାନଙ୍କ ଇର୍ଷାର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପର ପ୍ରାଞ୍ଜଳ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

archive.org/details/narima

ହିନ୍ଦୀ ଅର୍ଥ କହିବାଟା ଠିକ ହେବନାହିଁ କାରଣ ହିଂସା ଦୁଇଟି ଯାକ ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା। ଇର୍ଷା ଅର୍ଥରେ ତାର ଅପଭ୍ରଷ୍ଟ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ।

ହିନ୍ଦୀ ବଦଳରେ ସଂସ୍କୃତ କହିଲେ ଆପଣଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ଟିକେ ଦୁର୍ବଳ ହେବ ବୋଧହୁଏ!

ଶବ୍ଦଟି ଯେହେତୁ ସଂସ୍କୃତର, ଓଡ଼ିଆ ସମେତ ସବୁ ଭାଷାରେ ସ୍ଥାନ ପାଇବା ସ୍ବାଭାବିକ। କିନ୍ତୁ ଭାଗବତରେ ବି ଦେଖିଲି, ହିଂସା କପଟ। ତେଣୁ ଆପଣ ଠିକ ହୋଇ ପାରନ୍ତି।

ହଁ, ମୁଁ କିଛି ଦିନ ତଳେ ଅଙ୍କୁଶ ଲଗାଇବା ଉପରେ ଲେଖିଥିଲି।

x.com/NathTusar/stat

ହେମନ୍ତ କୁମାର ଦାସ ତାଙ୍କ ଓଡ଼ିଆ ନାଟକର ଉତ୍ତର ଆଧୁନିକ ପର୍ବ (୨୦୦୮) ପୁସ୍ତକରେ ୧୯୮୦ ରୁ ୨୦୦୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନାଟ୍ୟକାର ମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିର ସମୀକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି। ମନୋରଞ୍ଜନ ଦାସ ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ଉତ୍ତର ଆଧୁନିକ ଯୁଗର ସୂତ୍ରପାତ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଯୁଗକୁ ଆଧୁନିକ ଆଖ୍ୟା ଦେଇ ତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟକୁ ଉତ୍ତର ଆଧୁନିକ ପର୍ବ କୁହାଯାଇଛି।

ଫକୀରମୋହନଙ୍କ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଚିତ୍ତରଂଜନ ଚିରଞ୍ଜିତଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୩୭ ଜଣ ଉପନ୍ୟାସକାରଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକୁ ବିଶ୍ଲେଷଣ କରିଛନ୍ତି ବିଭିନ୍ନ ସାହିତ୍ୟିକ ଯାହା ଚିତ୍ତ ରଞ୍ଜନ ପଣ୍ଡାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦିତ ଓଡ଼ିଆ ଉପନ୍ୟାସ ସ୍ରଷ୍ଟାଙ୍କ କୃତି ଓ କୃତିତ୍ୱ (୨୦୨୦)ରେ ସନ୍ନିବେଶିତ। ସମ୍ପାଦକଙ୍କ ଅବତରଣିକାରେ ଉପନ୍ୟାସର ବିବର୍ତ୍ତନର ଚିତ୍ର ମିଳେ।

ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ରଥଙ୍କ ଦ୍ବାରା ସମ୍ପାଦିତ ନୂତନତାର ସନ୍ଧାନରେ ବିଂଶ ଶତକର ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ (୨୦୦୫) ପୁସ୍ତକରେ ଦଶଜଣ ଆଲୋଚକଙ୍କର ପ୍ରବନ୍ଧ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି। ନୀଳାଦ୍ରି ଭୁଷଣ ହରିଚନ୍ଦନଙ୍କ ଲେଖା ନବଚେତନାଧର୍ମୀ ନାଟକରେ ଅତୀତ-ପ୍ରତ୍ଯାବର୍ତ୍ତନ ୧୯୮୦ ପରବର୍ତ୍ତୀ ନାଟକଗୁଡ଼ିକ ଲୋକ ଉପାଦାନ ତଥା ଲୋକନାଟ୍ୟ ଉପାଦାନ ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିବାର ଦର୍ଶାଇଛି।

ହାସ୍ୟାଭିନେତା ଦୀନବନ୍ଧୁ ଦାସ (ଟିମା)ଙ୍କ ଆତ୍ମକଥା କଳାକାରର କାହାଣୀ (୨୦୦୦) ଗୋଟିଏ ଉପନ୍ୟାସ ଠାରୁ କିଛି କମ ନୁହେଁ। କିଶୋର ଅବସ୍ଥାରେ ମଧୁମଙ୍ଗଳ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରି ସେ ପ୍ରଶଂସାଭାଜନ ହୋଇଥିଲେ। ନାଟକ ଛଡ଼ା ନୂଆବୋଉ ଆଦି ଛଅଟି କଥାଚିତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅଛନ୍ତି। ଆକାଶବାଣୀର ଗାଁ ଗହଳିରେ ମଙ୍ଗୁଳି ହିସାବରେ ସେ ଘରେ ଘରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ।

ଶରତ ମହାନ୍ତିଙ୍କର ଫଟ ପରି ଲାଗୁଛି।

କବିଚନ୍ଦ୍ର କାଳୀଚରଣ ଜୀବନୀ ଓ ଜୀବନ (୨୦୧୨)ରେ ହେମନ୍ତ କୁମାର ଦାସ କୁମ୍ଭାରଚକକୁ ଫକୀର ମୋହନଙ୍କ ଆତ୍ମଚରିତ ସହିତ ତୁଳନା କରିଛନ୍ତି। ମୂଲିଆ ନାଟକର ମୁଖବନ୍ଧରେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ରଙ୍କ ଆଲୋଚନା, ଦୁର୍ଲଭ ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହଙ୍କ ଏ ଶତାବ୍ଦୀର ଓଡ଼ିଆ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ ଓ ମୋର ଭୂମିକା, ତଥା ଦୀନବନ୍ଧୁ ଦାସ (ଟିମା)ଙ୍କ କଳାକାରର କାହାଣୀରେ ଅନ୍ୟ ଦିଗ ଅଛି।

ଭଲ ହେଲା। ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷା ଭାବରେ ଓଡ଼ିଆର ଯେଉଁ ଗର୍ବ ଥିଲା ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ଧିରେ ଧିରେ ସବୁ ଭାଷାକୁ ଏହି ସମ୍ମାନ ମିଳିବ ଓ ତାପରେ ତାର ଆଉ କିଛି ବିଶେଷତ୍ବ ରହିବ ନାହିଁ। ନିଶା ଖସିଯିବା ପରେ, ନିଜ ଭାଷାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ନିଜକୁ ଯେ କଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ପଡ଼ିବ, ଏ କଥା ବୁଝିହେବ। କେବଳ ସରକାରୀ ଅନୁଦାନକୁ ଚାହିଁ ବସିଲେ ଚଳିବ ନାହିଁ।

ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଓଡ଼ିଶା ବାହାରେ ରହିବା ଫଳରେ ହିନ୍ଦୀ କହିବା, ବୁଝିବା, ଓ ପଢ଼ିବା ସହଜ ହୋଇଯାଇଛି। ଲେଖିବା ବି ଜଣା କିନ୍ତୁ ପ୍ରାୟ ଦରକାର ହୁଏ ନାହିଁ। ସେହି ତୁଳନାରେ ବଙ୍ଗଳା କହିବା ଓ ବୁଝିବା କିଛି ମାତ୍ରାରେ ଆୟତ୍ତ ହୋଇଛି କିନ୍ତୁ ପଢ଼ିବା ସହଜସାଧ୍ୟ ହେଉନାହିଁ। ଆଉ ଲେଖିବା କଥା ତ ଛାଡ଼। ସେ ଲିପି ପ୍ରତି କେମିତି ଗୋଟାଏ ବିତୃଷ୍ଣା।

ଭାକ୍ତିକ ଶବ୍ଦଟି ପଢ଼ି କାହିଁକି ଟିକେ ଅଡ଼ୁଆ ଲାଗିଲା। ମୁଁ ଶିଖିଥିବା ବା ପଢ଼ିଥିବା ଓଡ଼ିଆ ଭିତରେ ଏ ଶବ୍ଦଟି ନଥିଲା। ମୂଳ ଶବ୍ଦଟିର ଭାବଠାରୁ ଦୂରେଇ ଗଲା ଭଳି ବୋଧ ହେଉଛି। ଅବଶ୍ୟ ଭାଷା ସମୟକ୍ରମେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇ ଚାଲିଛି ଓ ଏବେକାର ପାଠକମାନଙ୍କର ସେସବୁ ଦେହସୁହା ହୋଇଯାଉଛି। ତଥାପି ଏପରି ଅଙ୍କୁଶୀକରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପ୍ରତିରୋଧ ହେଉ।

ରାମ୍ପି ବିଦାରି ଆଜ୍ଞା।

ସବୁଠିଁ ମିଳେନାହିଁ। ଖୋଜିବାକୁ ପଡ଼େ।

ନାଗଫାସର ଦ୍ବିତୀୟ ଅଧ୍ଯାୟ ଆଜି କଥା ପରଦାରରେ। ଅନୀତା ଦାସ ପ୍ରଥମ ଓ ଶେଷ ଥର ପାଇଁ ହାସ୍ୟ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ବୋଲି କୁହାଗଲା। ସେହିପରି ଝିଅ ଦେଖିଲି ତିନିଟି ଗୀତଟି ବାଜିବା ବେଳେ ଶ୍ଯାମଳେନ୍ଦୁଙ୍କୁ ମନେପକାଇ ଥିଲେ ଖୁସି ଲାଗିଥାଆନ୍ତା। ନାଗଫାସର ଗୀତ ବହିଟି ମଧ୍ୟ ଅସାଧାରଣ ଥିଲା। ବଡ଼ ଆକାରର ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଅଫସେଟ ମୁଦ୍ରଣ। ମୋ ପାଖରେ ଅଛି।

ମନରେ ଢୁକିବା ବା ମୁଣ୍ଡକୁ ଢୁକିବା ବୋଧେ ଏକମାତ୍ର ଅର୍ଥରେ ଢୁକିବା ଶବ୍ଦଟି ଓଡ଼ିଆରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ବଙ୍ଗଳାରେ ସେହି ଅର୍ଥରେ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଏହାର ଉପଯୋଗ ଅଛି। ଅବଶ୍ୟ, ବାଲେଶ୍ବରିଆ ବା ସମ୍ବଲପୁରୀ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ବଙ୍ଗଳାର ଅନୁକରଣ ଅଧିକ ହୋଇଥାଇପାରେ। ତାପରେ, ଢୋକିବା ଶବ୍ଦଟି ଅଲଗା ନା ତାର ସମ୍ପର୍କିୟ ସେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ।

ଆମ ସ୍କୁଲ ସମୟରେ କାହ୍ନୁଚରଣ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ଉପନ୍ୟାସ ଗୁଡ଼ିକ ଯେପରି ଲୋକପ୍ରିୟ ଥିଲେ ଓ ମୁଁ ପଢ଼ିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଥିଲି, କବିଚନ୍ଦ୍ର କାଳୀଚରଣଙ୍କ ନାଟକ ସବୁ ବୋଧହୁଏ ପାଠକ ମାନଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି ପାରୁନଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମ୍ୟଜୀବନ ଓ ଲୋକାଚାରର ନିଖୁଣ ପ୍ରତିଛବି ଉଭୟ ଲେଖକ ଆଙ୍କିଛନ୍ତି। ଗାଉଁଲି ଶବ୍ଦ ଗୁଡ଼ିକର ଗନ୍ତାଘର ମଧ୍ୟ।

ରତ୍ନାକର ଚଇନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦିତ କଥିତ ଓଡ଼ିଆ ଶବ୍ଦକୋଷ (୨୦୧୮) ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥ। ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଲୋକମୁଖରେ ପ୍ରଚଳିତ ଶବ୍ଦସବୁକୁ ସଙ୍ଗ୍ରହ କରାଯାଇଛି। ଏହା ଅଭିଧାନଟିର ଉଭୟ ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ମଧ୍ୟ। ଆମ ଆଡ଼ର ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଏକାଠି ଗୋଟିଏ ତାଲିକାରେ ଦେଖିଲେ ଯେଉଁ ଖୁସି ମିଳନ୍ତା ତାହା ବାରମିଶା ଖେଚେଡ଼ିରେ କାଇଁ?

ହୃଷୀକେଶ ମଲ୍ଲିକ ଓ କନିଷ୍କଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦିତ ଓଡ଼ିଆ ଗଳ୍ପର ଅନ୍ଧକାର ଯୁଗ ଓ ତାପରେ (୨୦୧୪)ରେ ବେଶ କିଛି ତୀବ୍ର ତଥା ସାହାସିକ ସମାଲୋଚନା ପଢ଼ିବାକୁ ମିଳିଲା। ଶରବିଦ୍ଧ ଗାଳ୍ପିକମାନେ ହେଲେ କିଶୋରୀ ଚରଣ ଦାସ, ଅଖିଳମୋହନ ପଟ୍ଟନାୟକ, ରବି ପଟ୍ଟନାୟକ, ଶାନ୍ତନୁ କୁମାର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ମହାପାତ୍ର ନୀଳମଣି ସାହୁ, ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ପତି, ଇତ୍ୟାଦି।

ରଞ୍ଜନ ପ୍ରଧାନଙ୍କ ତନୁଜା ବଳକୁ ନେଇ ଯେତେସବୁ ବେକାରିଆ ଗପ (୨୦୦୪) ଗଳ୍ପଗୁଚ୍ଛଟି ପ୍ରତିମା ନାୟକ ବା ଅଳକା ସାନ୍ଯାଲ ପରି ମନରେ କୌତୁହଳ ସୃଷ୍ଟି କଲାଭଳି ଏକ ନୂଆ ନାୟିକା ଗଢ଼ିତୋଳିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୋଇଛି। ତନୁଜା ତ ବଙ୍ଗଳା ଓ ହିନ୍ଦୀ ସିନେମାରେ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି ତେଣୁ ତାଙ୍କ ଜାଗାରେ ଆମେ ଆମର ପ୍ରିୟ ବନଜା ମହାନ୍ତିଙ୍କୁ ମନେପକାଇ ପାରିବା।

ଡକ୍ଟର ଦେବୀ ପ୍ରସନ୍ନ ପଟ୍ଟନାୟକ ତାଙ୍କ ସାନ ଭଉଣୀ ବିନୋଦିନୀ ଦେବୀ (ଚୁନି)ଙ୍କ ଲିଖିତ, ମୋ ବୋଉର କାହାଣୀ ପେଡ଼ିରୁ (୨୦୧୩)ର ମୁଖବନ୍ଧ ଲେଖିଛନ୍ତି। ବହି ସମ୍ପର୍କରେ ଲେଖିଛନ୍ତି ଦେବ୍ରାଜ ଲେଙ୍କା। ତିଗିରିଆ ଗଡ଼ର ବିନୋଦିନୀ ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ଭଉଣୀ ସୁଲକ୍ଷଣାଙ୍କର ନଣନ୍ଦ। ବର୍ଷକ ତଳେ, ଅକ୍ଟୋବର ୧୬ ତାରିଖରେ, ତାଙ୍କର ପରଲୋକ ହୋଇଥିଲା।

କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନଙ୍କ ଆଲୋଚନାର ଭିନ୍ନ ଇଲାକା (୨୦୧୬)ରେ ତାଙ୍କ ୧୬ଟି ପ୍ରବନ୍ଧ ଭିତରେ ସାଂପ୍ରତିକ ଓଡ଼ିଆ ଗୀତିକବିତାର ରୂପବୈଚିତ୍ର୍ଯ ଅନ୍ୟତମ ଯେଉଁଥିରେ ସେ ନାରାୟଣ ପ୍ରସାଦ ସିଂହ, ଜୀବନାନନ୍ଦ ପାଣି, ଗୁରୁକୃଷ୍ଣ ଗୋସ୍ଵାମୀ, ବିନୋଦିନୀ ଦେବୀ, ସ୍ନେହପ୍ରଭା ମହାନ୍ତି, ବୃନ୍ଦାବନ ଜେନା, ଓ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଦାସ ଆଦିଙ୍କ ସମୀକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି।

ବିଶ୍ୱକୁ ଗବାକ୍ଷ ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ଦାସଙ୍କର ଏକ ସାରଗର୍ଭକ ପୁସ୍ତକ। ଝରକାକୁ ନେଇ ଏହିପରି ଅନେକ ପୁସ୍ତକ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଝର୍କା ଲେଖା ଥିଲେ ଝଟକା ଲାଗିଲା ପରି ବୋଧ ହୁଏ।

ଝିଅ ପାଇଁ ଝର୍କାଟିଏ - ଅପର୍ଣ୍ଣା ମହାନ୍ତି

ମୋ ଝର୍କାରୁ ପୃଥିବୀ - ସୁସ୍ମିତା ବାଗ୍‌ଚୀ

ଝର୍କା ବାହାରେ ଭାରତ - ଶଶଧର ଦାସ

ଝର୍କା ସେପାଖର ନାରୀ - ବିଶ୍ବଜିତ ମହାପାତ୍ର

ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦାଶଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆ କବିତାରେ ପ୍ରଗତିବାଦୀ ଚେତନା (୨୦୧୧) ଏକ ଚିନ୍ତୋଦ୍ଦୀପକ ପୁସ୍ତକ। ମାର୍କ୍ସବାଦୀ ଚିନ୍ତାଧାରାର ପ୍ରଭାବ ଏବେ ବି ଲୋପ ପାଇନାହିଁ। ତେଣୁ ସାହିତ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର ଇତିହାସ ଓ ବିବର୍ତ୍ତନ କେତେଦୂର ଶିକ୍ଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛି ତା' ଠିକ ଭାବେ ବୁଝିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।

ଚିତ୍ତ ରଞ୍ଜନ ପଣ୍ଡାଙ୍କ ଗଳ୍ପଗୁଚ୍ଛ ଆଳୁକୁଚି ମାଳୁକୁଚି ଗପର ଗପ (୨୦୧୫) ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନିଜର ନାଆଁ ପାଇଁ କୌତୁହଳପୂର୍ଣ୍ଣ। ରାଜ୍ୟବର୍ଦ୍ଧନ ଧଳମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଗଳ୍ପ ସଙ୍ଗ୍ରହ ଶାରୀ ଓ ମୂକପୁତ୍ରର କାହାଣୀ (୨୦୨୧) ମଧ୍ୟ ଅନୁରୂପ। ସେହିପରି ଶୈଳଜ ରବିଙ୍କ କବିତା ସଙ୍କଳନ ମିଛୁଆ ଗାଈଆଳ ଟୋକା ମଲା ପୂର୍ବରୁ ଗାଇଥିବା ଗୀତ (୧୯୯୩) ବି ତୁଳନୀୟ।

ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ପକ୍ଷରୁ ଡଃ ହର ପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ରଙ୍କ ଦ୍ବାରା ସଂଯୋଜିତ ଓଡ଼ିଆ ସାଂସ୍କୃତିକ ଶବ୍ଦାବଳୀ (ପଞ୍ଚସଖା ଖଣ୍ଡ) (୨୦୧୦) ଏକ ଉପାଦେୟ ପୁସ୍ତକ। ଲୋକ ସାହିତ୍ୟ, ସାରଳା ସାହିତ୍ୟ, ଓ ରୀତିକାଳୀନ କାବ୍ୟ ସାହିତ୍ୟର ଅନୁରୂପ ଖଣ୍ଡ ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ସୂଚନା ଦିଆଯାଇଛି। ନିଧୁବନ ମାନେ ରମଣ ବା ରତିକ୍ରୀଡ଼ା ବୋଲି ନୂଆ କରି ଜାଣିଲି।

https://x.com/NathTusar/status/1843664416384209335?t=iVTaF4_Bfhs0Lo5DHRRBgw&s=19

Thursday, 5 September 2024

ଛାଡ଼ପତ୍ର ଉପରେ ଆଧାରିତ ସାଧନା

ସାଧନା କଥାଚିତ୍ର ଆଶାପୂର୍ଣ୍ଣା ଦେବୀଙ୍କ ଛାଡ଼ପତ୍ର ଗଳ୍ପ ଉପରେ ଆଧାରିତ କିନ୍ତୁ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଛିନ୍ନପତ୍ର ବୋଲି ଭୁଲରେ ଲେଖାଯାଇଛି।

Lakshmi (1962) was based on Sahar Theke Durey by Sailajananda Mukherjee. Nuabou (1962) on Sarat Chandra's Bindur Chhele. Sadhana (1964) on Chharpatra by Ashapurna Devi. Jeevan Sathi (1964) was adapted from a Bengali story by Sailesh Dey. Last 3 were directed by Prabhat Mukherjee.

https://x.com/SavitriEra/status/1831423344102764712?t=q-fqUhNTlNZklchW1wtVXQ&s=19

25 Jan 2024 — ଦୂର' ଅବଲମ୍ବନରେ 'ଲକ୍ଷ୍ମୀ', ଆଶାପୂର୍ଣ୍ଣା ଦେବୀଙ୍କ. ଉପନ୍ୟାସ 'ଛାଡପତ୍ର' ଆଧାରିତ 'ସାଧନା' ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର.

https://youtube.com/playlist?list=PLlnMOFBSTQRH0UOW1cjXrv64QtjGgTMV_&si=YJSUUdLnUUA5FaNa

https://youtu.be/1HAJBxrz92U?si=6zTpg6FFdwFxYAvu

8 Jul 2017 — ଏହା ହିଁ ଥିଲା ୧୯୬୪ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ତଥା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ଓଡ଼ିଆ ସିନେମା 'ସାଧନା'ର ମୂଳ କଥାବସ୍ତୁ। ... ବିଶିଷ୍ଟ ଔପନ୍ୟାସିକା ଆଶାପୂର୍ଣ୍ଣା ଦେବୀଙ୍କ ବଙ୍ଗଳା କାହାଣୀ 'ଛିନ୍ନପତ୍ର' ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ ଏହି ସିନେମାର ସଂଳାପ ...
ସାଧନାକୁ 60 ବର୍ଷ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ସାଧନାକୁ ଏଇ ବର୍ଷ 60 ପୁରିଲା | ୧୯୬୪ ଏପ୍ରିଲ ୧୯ରେ ଏହା ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା. ସାଧନା ... ଛିନ୍ନପତ୍ର ଅବଲମ୍ବନରେ ତିଆରି ...
ସାଧନା ସହିତ ସମ୍ବଲପୁରର ଏକ ଘନିଷ୍ଠ ସମ୍ପର୍କ ... ଛିନ୍ନପତ୍ର ଅବଲମ୍ବନରେ ତିଆରି | ନିର୍ଦେଶକ ...

ପ୍ରେରଣାଦାତା ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ପ୍ରଭାତ ମୁଖାର୍ଜୀଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ବଙ୍ଗଳାର ବିଖ୍ୟାତ ଓପନ୍ୟାସିକା ଶ୍ରୀମତୀ ଆଶାପର୍ଣ୍ଣା ଦେବୀଙ୍କ ଲୋକପ୍ରିୟ ଉପନ୍ୟାସ “ଛିନ୍ନପତ୍ର ' କୁ ଚିତ୍ରାୟିତ କରିବା ଠିକ୍‌ ହେବାରୁ ଏହାର ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ଲେଖୁଲେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ପ୍ରଭାତ ମୁଖାର୍ଜୀ

https://archive.org/details/odia-chalachitrara-agyata-adhyaya-2008/page/n164/mode/1up







Tuesday, 13 August 2024

ଆକାଶବାଣୀ କଟକ ମାଧ୍ୟମରେ ନୂଆ ଯୁଗ ଆସିଲା

 ତୁଷାର ନାଥ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଡାକ୍ତି ଗୁଡ଼ିକର ସଙ୍କଳନ

ଓଡ଼ିଆ ଓଳିଆ: ଗଣତନ୍ତ୍ରର ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ବ୍ଯକ୍ତିତନ୍ତ୍ରର ଅବସାନ
ମୁଁ ଗତ କିଛିଦିନ ଭିତରେ ଲେଖିଥିବା ଡାକ୍ତି ଗୁଡ଼ିକର ସଙ୍କଳନ। ପୁରୁଣା ପୃଷ୍ଠାଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋଡ଼ନ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୋଧ। ଏସ.ଆର.ଏ.-୧୦୨-ସି, ଶିପ୍ରା ରିଭିଏରା, ଇନ୍ଦିରାପୁରମ୍, ଗାଜିଆବାଦ-୨୦୧୦୧୪, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ। ଫୋନ୍ ୯୬୫୦୦-୬୫୬୩୬

ଆସନ୍ତା ଶହେ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁରୀ ବିମାନବନ୍ଦର ଦ୍ବାରା କୌଣସି ଲାଭ ହେବନାହିଁ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରିନେବାଟା ପ୍ରମାଦ ସଙ୍କୁଳ।

ଉନ୍ନତି ବା ପ୍ରଗତିର ଯଥାର୍ଥ ସଜ୍ଞା କଣ ତାହା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବେ ସ୍ଥିରୀକୃତ ହୋଇପାରିନାହିଁ। ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ କୃତିତ୍ୱ ଏହି ଯେ ସେ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଅନ୍ଧମୁହାଁ ଶିଳ୍ପାୟନରୁ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି ଯଦ୍ୱାରା ପରିବେଶ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇନାହିଁ। ଆଗକୁ କିନ୍ତୁ ଅବସ୍ଥାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ। ବାହାର ଲୋକ ଆସିବେ ଏବଂ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ରୂପ ବଦଳିବ।

ଗୁଗଲରେ ଖୋଜିଲେ ଷାଠିଏ ଦଶକ ବହିରେ ବି ମିଳୁଛି।

ଆଗରୁ ବି କହିଛି। ଶରୀରକୁ ସମାଲୋଚନା ବାହାରେ ରଖାଗଲେ ଭଲ ହୁଅନ୍ତା। ସୁସ୍ଥ ମାନସିକତା ଓ ଭଦ୍ର ପରିବେଶ ପାଇଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହଯୋଗ ତଥା ସଂଯମ ଅବଲମ୍ବନ ଆବଶ୍ୟକ।

ଓଡ଼ିଆ ଲେଖା ଭିତରେ ଅନେକ ଇଂରାଜୀ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଆସୁଛି କାରଣ ଅନୁବାଦ କରିବା ଏକପ୍ରକାର ଅସମ୍ଭବ। ପୂର୍ବରୁ ଓଡ଼ିଆ ଶହ ଶହ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ ତଥା ଫାର୍ସି ଶବ୍ଦବି ଆତ୍ମସାତ କରିନେଇଛି। ବଙ୍ଗଳା ଶବ୍ଦର ସଙ୍କ୍ରମଣ ମଧ୍ୟ ଅନାୟାସରେ ହୋଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ହିନ୍ଦୀ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ଯେପରି ଏବେ ଲଦି ଦିଆଯାଉଛି ତାହା ବାଧୁଛି। ହୁଏତ ସମୟକ୍ରମେ ସହି ହେବ।

ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୂଜା କଥାଚିତ୍ରକୁ ନେଇ ଦ୍ବିତୀୟାଂଶ କଥା ପରଦାର। ଶରତ ପୂଜାରୀଙ୍କ ଆଖିରେ ଆଖିରେ କଥାକୁହା ଏଉଠୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଆଖିରେ ଆଖିରେ ସେ ହସନ୍ତି ବୋଲି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶାନ୍ତ ନନ୍ଦ ଏକ ସାକ୍ଷାତକାରରେ କହିଛନ୍ତି। ପୌରାଣିକ ହେଲେବି ବହୁତବଡ଼ ସାମାଜିକ ବାର୍ତ୍ତା ସମ୍ବଳିତ ଥିଲା ଛବିଟି। ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ ଆମ ଗାଁରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ ହୋଇଥିଲା।

ରେଡ଼ିଓରୁ କଥାଚିତ୍ରର ଗୀତ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳୁଥିଲା। ତେଣୁ ଫିଲ୍ମକୁ କଥାଚିତ୍ର, ଚିତ୍ର, ବା ଛବି ବୋଲି ମୁଁ ଲେଖେ। କିନ୍ତୁ ଶିଳ୍ପ ବା ପ୍ରକାଶନ ସମ୍ଭନ୍ଧୀୟ ସାମଗ୍ରିକ ବ୍ଯାପାରରେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ବୋଲି ଲେଖିବା ଶ୍ରେୟସ୍କର। ସେମିତି, କଳା ଓ ସାହିତ୍ୟ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ସିନେମା ବୋଲି କହିବା ବେଶ ସମ୍ମାନାଷ୍ପଦ ପ୍ରତୀୟ ହୁଏ। ଟ୍ରେଲର = ଦୃଶ୍ୟାଂଶ।

କେହି କେବେ ଏହି ଗୀତ ଦୁଇଟି ଶୁଣିଛନ୍ତି କି?
ପରଦେଶିଆର ଭରସା ନାହିଁରେ ଭରସା ନାହିଁରେ ଭରସା ନାହିଁ।
ହଜିଗଲା ବୟସ ମିଛେ ଖୋଜି ବସନା।
ବହୁତ ଧନ୍ୟବାଦ ଆଜ୍ଞା। ତାହେଲେ ତ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିବା କଥା। ଦ୍ବିତୀୟଟି ରେଡ଼ିଓ ଗୀତ ବୋଧହୁଏ।
ମୁଁ ଶୁଣିନାହିଁ। କବିଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲେଖା ଭଳି ଲାଗୁଛି।
ଧନ୍ୟବାଦ। ଖସିଲା ବୟସେ ଉଦୟନାଥ ସାହୁ କିମ୍ବା ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କୁମାର ସିଂହଦେଓ ବୋଲିଥିବା ପରି ଲାଗୁଛି।
ମୁଁ କିଛି ଗଚ୍ଛିତ ରଖିନାହିଁ। କେତେଗୁଡ଼ିଏ ପୁରୁଣା ଗୀତ ନିଜେ ଗାଇ ୟୁଟ୍ୟୁବରେ ଉତ୍ତୋଳନ କରିଛି।

ଅଙ୍କୁଶ ଶବ୍ଦର ଏପରି ବ୍ଯବହାର ଓଡ଼ିଆରେ ନଥିଲା।
ମୁଁ ବନାନ କଥା କହୁନାହିଁ। ଅଙ୍କୁଶ ଲଗାଇବା ହିନ୍ଦୀର ଅନୁବାଦ। ଓଡ଼ିଆରେ ଆଗରୁ ଏପରି କୁହାଯାଉନଥିଲା।
କଟକଣା ବା ପ୍ରତିବନ୍ଧକ।
ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇବା ଅର୍ଥରେ ଅଙ୍କୁଶର ବ୍ୟବହାର ଓଡ଼ିଆର ନିଜସ୍ବ ନୁହେଁ।

ଚୋର ମା ଲୁଚି ଲୁଚି କାନ୍ଦେ!

ଅମର ପ୍ରେମରେ ମାତ୍ର ତିନୋଟି ଗୀତ ଥିଲା। ରାଖାଲ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ସଂଯୋଜନାରେ ଭିକାରୀ ବଳଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ଘୁମୁ ଘୁମୁ ଘୁମୁରେ ପାରା ଏବଂ ନିର୍ମଳା ମିଶ୍ରଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ମାୟାବିନୀ ଏଇ ରାତି ଓ ନା ମାରନା, ଏତିକି ମିନତି। ସବୁଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ରୁତିମଧୁର। ଶେଷ ଗୀତଟି ଶୋଲେର ଜବ ତକ ହୈ ଜାଁ ଗୀତରେ ହେମା ମାଳିନୀଙ୍କ ନୃତ୍ୟ ଢାଞ୍ଚାରେ ଚିତ୍ରାୟିତ।

ଗତ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପ୍ରମୁଖ ମାନେ ଥିଲା ଇତ୍ୟାଦି ଯାହା ଏ ଶତାବ୍ଦୀରେ ମୁଖ୍ୟ ବା ବିଶେଷ ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି। ଅଙ୍କୁଶ ପରି ଏହିଭଳି ଅନେକ ହିନ୍ଦୀ ଶବ୍ଦ ଓଡ଼ିଆକୁ କୁରୂପ କରିସାରିଲାଣି। ଏହା ପାଇଁ ଏକ ଅଲଗା ଅଭିଧାନ ଆବଶ୍ୟକ ହେବ। ତାଛଡ଼ା ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ ତାର ପୂର୍ବ ମୌଳିକତା ଫେରାଇ ଦେବାପାଇଁ ଏକ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ ହେବା ଦରକାର।

କନକଲତା ବିଷୟରେ କ୍ବଚିତ ଆଲୋଚନା ହୁଏ। ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ତଥା ସିନେମା ଜଗତର ଏକ ଆଲୋକ ସ୍ତମ୍ଭ ସିଏ। ଦେଖିବା ପରେ ଅନେକ ପ୍ରଶଂସା କରି ସମୀକ୍ଷା ଲେଖିଥିଲି। ଅର୍ଦ୍ଧଶତାବ୍ଦୀ ପରେ ଦୃଶ୍ୟାଂଶ ଦେଖି ଖୁସି ଲାଗିଲା।

ଆପଣ ଆଉ କେତେଦିନ ଧରି ଏମିତି ଲେଖି ଚାଲିଥିବେ? ଏବେତ ଆବହାଓ୍ବା ପରିଷ୍କାର ହୋଇଗଲା। ତେଣୁ ଜନତାଙ୍କ ମଝିକୁ ଆସନ୍ତୁ।

ସବୁଦିନର ରେଡ଼ିଓ ଗୀତ
ସପନର ଜାଲ ବୁଣି - ନନ୍ଦିତା ଘୋଷ (ଗୀତିକାର - ଉପେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ଦାସ)
ସାଥେ ମୋ ବସନ୍ତ ନେଇ - ଶେଫାଳୀ ସରକାର (ଗୀତିକାର - ଜିତେନ୍ଦ୍ର ପଟ୍ଟନାୟକ)
ଆଷାଢ଼ ଶ୍ୟାମଶାଢ଼ୀ - କଲ୍ୟାଣୀ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ (ଗୀତିକାର - ଗୁରୁକୃଷ୍ଣ ଗୋସ୍ଵାମୀ)
ଆଗୋ ମୋର ସନ୍ଧ୍ୟାତାରା - ପ୍ରଣବ ପଟ୍ଟନାୟକ (ଗୀତିକାର - ଗୁରୁକୃଷ୍ଣ ଗୋସ୍ଵାମୀ)

ଗୀତ ପଛର ଗପ (୨୦୧୬) ଧୃତିକାମ ମହାନ୍ତି ଓ ଶିବ ଶଙ୍କର ଓଝା
archive.org/details/gita-p… #ଓଡ଼ିଆସିନେମା #ଓଡ଼ିଆଗୀତ #ଓଡ଼ିଆସଂସ୍କୃତି #ଓଡ଼ିଆସ୍ମୃତି

ସ୍କୁଲ ସମୟରେ ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତିଙ୍କ ବୟସର କୃଷ୍ଣଚୂଡ଼ା ଗୀତଟି ମୋର ପ୍ରିୟ ଥିଲା। ମହମ୍ମଦ ସିକନ୍ଦର ଆଲାମଙ୍କ ସାଗରେ ଅଧିର ନୀଳ ତରଙ୍ଗ, ପ୍ରଣବ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଏଇ ସାତରଙ୍ଗ ମୀନାକରା, ଏବଂ ରଘୁନାଥ ପାଣିଗ୍ରାହୀଙ୍କର ନାଲି ନାଲି ଏଇ କୃଷ୍ଣଚୂଡ଼ା। ପରେ ଚିତ୍ତ ଜେନାଙ୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଇଁଲେ ଓ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ କରଙ୍କ ମୋତେ ମିଳନ୍ତାକି ଏକ ମନ କିଣିଥିଲେ।

ଅରୁନ୍ଧତୀକୁ ନେଇ କଥା ପରଦାର। ମିନତି ମିଶ୍ର ନିଜେ ଓଡ଼ିଶୀକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି କଥାଚିତ୍ରଟି ନିର୍ମିତ ହେଉ ବୋଲି ଚାହିଁଥିଲେ। କାହାଣୀରେ ଅନେକ ମୋଡ଼। ଗୀତ ଛଡ଼ା ଗୁରୁକୃଷ୍ଣ ଗୋସ୍ଵାମୀ ସଂଳାପ ବି ଲେଖିଲେ। ସଙ୍ଗୀତପାଇଁ ପ୍ରଯୋଜକ ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାଶଙ୍କୁ ନନେଇ ଶାନ୍ତନୁ ମହାପାତ୍ରଙ୍କୁ ପସନ୍ଦ କରିଥିଲେ। ନୃତ୍ୟ ପାଇଁ କିନ୍ତୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର।

ରସରାଜଙ୍କ ରଚନା
କାହା ମନ ପ୍ରଜାପତି - ଭୁବନେଶ୍ୱରୀ ମିଶ୍ର
ମନ କହେ ତୁମକୁ ମୁଁ ପାଖକୁ - ଧନଞ୍ଜୟ ଶତପଥୀ
ସାଗରେ ଅଧୀର ନୀଳ ତରଙ୍ଗ - ମହମ୍ମଦ ସିକନ୍ଦର ଆଲାମ
ଆଖି ବୁଜ-ବୁଜି ଦିଅ - ମହମ୍ମଦ ସିକନ୍ଦର ଆଲାମ
ଅବୁଝା ମନର ସବୁଜ ବନରେ - ମହମ୍ମଦ ସିକନ୍ଦର ଆଲାମ
ଗୁଣିଆ ଝାଡ଼େ ଲୋ ଡାହାଣୀ - ମହମ୍ମଦ ସିକନ୍ଦର ଆଲାମ

ନିଜସ୍ୱ ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ସ୍ମୃତିପଥ : ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ପୂଜାରୀ
archive.org/details/nijasw… via @internetarchive
["ନିଜସ୍ୱ ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ସ୍ମୃତିପଥ" ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ପୂଜାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ରଚିତ ଏକ ପୁସ୍ତକ। ଏହା ଭୁବନେଶ୍ୱରସ୍ଥିତ ସୃଜନିକା ଦ୍ୱାରା ସ୍କାନ କରାଯାଇ "ଓଡ଼ିଆ ବିଭବ" ପ୍ରକଳ୍ପରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ରୂପରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଥିଲା।]

ସିନେ ସଙ୍ଗୀତରେ ଦେଶପ୍ରେମ (ସମ୍ବାଦ ୧୧ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୪) ଶିବଶଙ୍କର ଓଝା
ଗଙ୍ଗା ଯେ ଦେଶେ
ସ୍ବର୍ଗାଦପି ଗରୀୟସି
ଜନ୍ମମାଟି ପଲ୍ଲୀ
ଏଇ ଆମରି ଗାଁ
ବହିଯାଏରେ ଗଙ୍ଗା
ଦେଏରେ ସାଥି
ଯୋଉ ଦେଶେ ସତ୍ଯ
ଏ ଦୁନିଆ ମାଟିହାଣ୍ଡି
ଲଙ୍ଗଳା ଫକୀରର
ସତ କହିଯାଏ
ଉପରବାଲା ଦୁନିଆକୁ
ବିନା ପାଣିରେ
ଆଇ ଲଭ ମାଇଁ ଇଣ୍ଡିଆ
ବନ୍ଦେ ଉତ୍କଳ ଜନନୀ
ବନ୍ଦେ ଉତ୍କଳ ଜନନୀ
ବନ୍ଦେ ମାତରମ
ଈଶ୍ବର କୁହ କି ଆଲ୍ଲା
ଡାକୁଛି ତ୍ରିରଙ୍ଗା

ଷାଠିଏ ଦଶକ ପୂର୍ବରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ଆଧୁନିକ ଗୀତର ସଂଖ୍ୟା ବହୁତ କମ ଥିଲା। ନିମାଇଁ ଚରଣ ହରିଚନ୍ଦନ ବା ବାଳକୃଷ୍ଣ ଦାଶଙ୍କ ପରି ପୁରୁଣା ଗାୟକମାନେ ଶ୍ରୋତାଙ୍କ ମନ କିଣିପାରୁନଥିଲେ। ଲେଖା ଓ ସ୍ବର ସବୁ ପ୍ରାୟ ପୁରୁଣାକାଳିଆ ଢଙ୍ଗର ଥିଲା। କେବଳ କେତେକ ପଲ୍ଲୀସ୍ଵର ଗୀତ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଛୁଉଁଥିଲା। ଆକାଶବାଣୀ କଟକ ମାଧ୍ୟମରେ ନୂଆ ଯୁଗ ଆସିଲା।

ଟୁପ୍ ଟାପ୍ କଥା କହେ ତାରା ତାରାରେ
ଚନ୍ଦ୍ରମା କଳଙ୍କିନୀ ଜୋଛନା ତ ନୁହେଁ
ଚନ୍ଦ୍ରମା ଏକ ଚନ୍ଦନ ବିନ୍ଦୁ
ଅଳ୍ପ ତାର ବୟସ ବୋଲି ଗଳ୍ପ ଭଲ ଲାଗେ
ନୂଆ ନୂଆ ଦିନା କେତେ ବଡ଼ ଆଦର
ମୋ ରଙ୍ଗଲତା ରୁଷିଛି
ଶୁଣ, ଯାହାକୁ ଯିଏ ରସିଲା
(ପ୍ରଣାମ ପାର୍ଥସାରଥୀ - ଅସିତ ମହାନ୍ତି, ସମ୍ପାଦକ-୨୦୧୭)

[ପାର୍ଥସାରଥୀ ନିଜ ପୁଅ ପାଇଁ କିଣି ଆଣିଥିବା ନର୍ସରୀ ରାଇମ୍‌ ପଫ୍‌ ଦ ମ୍ୟାଜିକ୍‌ ଡ୍ରାଗନ୍‌ର ମୁଖଡ଼ାର ସ୍ଵରରୁ ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି ତିଆରି କଲେ ତାଙ୍କର କାଳଜୟୀ ଗୀତ ଚନ୍ଦ୍ରମଲ୍ଲୀ ହସେ ଚିତ୍ରଲେଖା ଓଠେ। ପାର୍ଥସାରଥୀ ବିଦେଶରୁ ପଠାଇ ଦେଇଥିବା ଗୋଟିଏ ସ୍ପାନିଶ୍‌ ଗୀତର ଅନୁବାଦ ଡାଉନ୍‌ ଦ ରିଭର ଆମାଜନ୍‌ରୁ ଗଢ଼ା ହେଲା ଯାରେ ଭାସି ଭାସି ଯା।]

ଉତ୍ତମ ମହାନ୍ତି ପୁଣି ମେଘ ସହିତ ମିଶିଗଲେ

ମୁଁ ଗତ କିଛିଦିନ ଭିତରେ ଲେଖିଥିବା ଏକ୍ସ ଡାକ୍ତି ଗୁଡ଼ିକର ସଙ୍କଳନ ଓଡ଼ିଆ ଓଳିଆ: ବଙ୍ଗଳାକୁ ଆବିଷ୍କାର କରିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିଲା odiaolia.blogspot.com/2025/01/blo...